Тарих сабағында жаңашыл әдістерді қолданудың тиімділігі

Карибай К.Е.

Алматы мемлекеттік бизнес колледжі оқытушысы

Аннотация

Бұл әдістемелік баяндамада тарих сабағында жаңашыл әдістерді қолданудың тиімділігі қарастырылады. Қазіргі білім беру жүйесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, тарихи ойлау қабілетін дамыту және пәнге деген қызығушылығын қалыптастыру маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Осы мақсатта тарих сабағында қолданылатын заманауи әдіс-тәсілдерге талдау жасалып, олардың оқу сапасын арттырудағы рөлі анықталады.

Баяндамада сын тұрғысынан ойлау технологиясы, жобалау әдісі, дебат, ойын технологиялары, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар секілді инновациялық тәсілдердің тиімділігі сипатталған. Сонымен қатар тапсырмаларды тиімді ұйымдастырудың әдістемелік жолдары көрсетіліп, оқушылардың шығармашылық, зерттеушілік және сыни ойлау қабілеттерін дамытудағы маңызы баяндалады.

Мазмұны

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Тарих сабағында оқытудың тиімді жақтарын қарастыру
2.2. Тарих сабағында қолданылатын жаңашыл әдістерді талдау
2.3. Тапсырмаларды тиімді қолданудың әдістемесі

ІІІ. Қорытынды
3.1. Ұсыныстар

ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер

І. Кіріспе

Бүгінгі таңда білім беру жүйесіне қойылатын талаптар күн сайын артып келеді. Қоғамның дамуына сай білім мазмұны жаңарып, оқыту процесіне жаңа технологиялар енгізілуде. Осыған байланысты тарих пәнін оқытуда да жаңашыл әдістерді қолдану қажеттілігі туындап отыр.

Тарих – жас ұрпақтың ұлттық сана-сезімін қалыптастыратын, елін, жерін құрметтеуге тәрбиелейтін маңызды пәндердің бірі. Сондықтан тарих сабағы тек ақпарат берумен шектелмей, оқушының тарихи ойлау қабілетін, зерттеушілік дағдысын, өз пікірін дәлелдей алу мәдениетін дамытуға бағытталуы тиіс.

Қазіргі мұғалімнің міндеті – оқушыны білімді дайын күйінде қабылдаушы емес, өздігінен ізденетін, талдайтын, қорытынды жасай алатын тұлға ретінде қалыптастыру. Осы мақсатқа жетуде жаңашыл әдістер мен тиімді тапсырмаларды қолданудың маңызы зор.

ІІ. Негізгі бөлім

2.1. Тарих сабағында оқытудың тиімді жақтарын қарастыру

Тарих пәнін оқыту барысында тиімді әдістерді пайдалану оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады. Әсіресе сабақта белсенді оқыту тәсілдерін қолдану арқылы оқушылар тарихи оқиғаларды терең түсініп, өз ойларын еркін жеткізуге мүмкіндік алады.

Тиімді оқытудың басты ерекшеліктері:

• оқушының сабаққа белсенді қатысуы;

• тарихи деректерді талдау дағдысының қалыптасуы;

• өздігінен білім алуға ынталануы;

• тарихи сананың дамуы;

• шығармашылық қабілеттің артуы.

Тарих сабағында тиімді оқыту оқушының тек білімін ғана емес, тұлғалық қасиеттерін де дамытады. Оқушылар тарихи оқиғаларды салыстырып, себеп-салдарын анықтауға үйренеді.

2.2. Тарих сабағында қолданылатын жаңашыл әдістерді талдау

Қазіргі таңда тарих сабағында көптеген инновациялық әдістер кеңінен қолданылуда.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясы

Бұл технология оқушылардың ойлау қабілетін дамытуға бағытталған. Сабақ барысында:

• «Венн диаграммасы»;

• «Топтастыру»;

• «INSERT»;

• «RAFT» әдістері қолданылады.

Тиімділігі:

• оқушының сыни ойлауы дамиды;

• тарихи деректерді сараптай алады;

• өз пікірін дәлелдеуге үйренеді.

Дебат әдісі

Дебат барысында оқушылар тарихи мәселелерге қатысты пікір алмасады.

Мысалы:

• «Қазақ хандығының құрылуының маңызы»;

• «Алаш қозғалысының тарихи рөлі».

Тиімділігі:

• шешендік қабілеті дамиды;

• тарихи көзқарастарды салыстырады;

• өз ойын жүйелі жеткізеді.

Жобалау технологиясы

Бұл әдіс оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытады.

Жоба тақырыптары:

• «Менің өлкемнің тарихи орындары»;

• «Ұлы Жібек жолы»;

• «Қазақстан тәуелсіздігі».

Тиімділігі

• ізденушілік қабілет қалыптасады;

• ақпаратпен жұмыс жасау дағдысы дамиды;

• шығармашылық белсенділік артады.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

АКТ қолдану тарих сабағын қызықты әрі көрнекі етеді.

Қолданылатын құралдар:

• презентациялар;

• бейнематериалдар;

• тарихи карталар;

• онлайн тесттер.

Тиімділігі:

• есте сақтау қабілеті артады;

• уақыт үнемделеді;

• сабақтың сапасы жоғарылайды.

Ойын технологиялары

Тарихи ойындар оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырады.

Мысалы:

• «Тарихи сот»;

• «Хан кеңесі»;

• «Кім жылдам?»

Тиімділігі:

• оқушы белсенділігі артады;

• тарихи кейіпкерлерді терең түсінеді;

• топпен жұмыс жасау қабілеті дамиды.

2.3. Тапсырмаларды тиімді қолданудың әдістемесі

Тарих сабағында тапсырмаларды дұрыс ұйымдастыру – білім сапасын арттырудың маңызды шарттарының бірі. Мұғалім тапсырмаларды оқушылардың жас ерекшелігіне, білім деңгейіне сәйкес таңдауы қажет.

Тиімді тапсырмалардың түрлері:

• салыстыру кестелері;

• тарихи диктант;

• хронологиялық тапсырмалар;

• картамен жұмыс;

• эссе жазу;

• дереккөздерді талдау;

• тест тапсырмалары.

Тапсырмаларды қолданудың әдістемелік жолдары:

1. Қарапайымнан күрделіге қарай беру;

2. Топтық және жұптық жұмыстарды ұйымдастыру;

3. Шығармашылық тапсырмаларды көбейту;

4. Бағалау критерийлерін нақты түсіндіру;

5. Кері байланыс ұйымдастыру.

Тиімді ұйымдастырылған тапсырмалар оқушылардың:

• логикалық ойлауын;

• тарихи талдау жасауын;

• шығармашылық қабілетін;

• өзіндік пікір қалыптастыруын дамытады.

ІІІ. Қорытынды

Қорыта айтқанда, тарих сабағында жаңашыл әдістерді қолдану – білім сапасын арттырудың маңызды жолдарының бірі. Инновациялық технологиялар оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырып, олардың сыни ойлау, зерттеу және шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді.

Тарих пәнін оқытуда мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен әдістемелік ізденісі ерекше рөл атқарады. Заманауи әдіс-тәсілдерді тиімді пайдалану арқылы оқушылардың тарихи санасын қалыптастыруға және сапалы білім беруге болады.

ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана, 2007.

2. Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020–2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. – Астана, 2019.

3. Әбілқасымова А.Е. Педагогикалық технологиялар теориясы мен практикасы. – Алматы: Білім, 2016.

4. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. – Алматы: Рауан, 2015.

5. Тұрғынбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары. – Алматы, 2014.

6. Назарбаев Зияткерлік мектептері. Белсенді оқыту әдістері бойынша әдістемелік нұсқаулық. – Астана, 2018.

7. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии. – Москва: Народное образование, 2018.

8. Выготский Л.С. Педагогикалық психология. – Москва, 2017.

9. Құсайынов А.Қ. Білім сапасын арттырудағы инновациялық технологиялар. – Алматы, 2019.

10. Тарих пәнін оқыту әдістемесі: оқу құралы / Құрастырғандар: С.Жолдасбаев, Қ.Атабаев. – Алматы: Мектеп, 2017.