ТАРИХИ ТҰЛҒАЛАРДЫ ОҚЫТУДАҒЫ ЗАМАНАУИ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ТӘСІЛДЕР

Аңдатпа. Мақалада Қазақстан және дүниежүзі тарихы сабақтарында тарихи тұлғаларды оқытудың заманауи педагогикалық технологиялары мен тиімді әдіс-тәсілдері қарастырылады. Тарихи тұлғаларды оқыту арқылы оқушылардың тарихи санасын қалыптастыру, сыни ойлау дағдыларын дамыту, функционалдық сауаттылығын арттыру мәселелері талданады.

Тірек сөздер: тарихи тұлға, тарихи сана, сыни ойлау, функционалдық сауаттылық, тұлғаға бағытталған оқыту, жобалық әдіс, цифрлық білім беру ресурстары.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде тарих пәнін оқытудың басты мақсаты – оқушылардың тарихи санасын қалыптастыру, азаматтық ұстанымын айқындау және ұлттық құндылықтарға құрметін арттыру. Осы міндеттерді жүзеге асыруда тарихи тұлғалардың орны ерекше. Себебі тарихи тұлғалар – белгілі бір дәуірдің айнасы, қоғам дамуының қозғаушы күші, тарихи үдерістердің белсенді қатысушылары.

Тарихи тұлғаларды оқыту тек өмірбаяндық деректерді меңгертумен шектелмеуі тиіс. Оқушылар тұлғаның қоғамдық-саяси қызметін, тарихи жағдайлармен байланысын, қабылдаған шешімдерінің маңызын, оның тарихи рөлін жан-жақты талдай білуі қажет. Бұл бағытта заманауи педагогикалық технологияларды тиімді пайдалану – уақыт талабы.

Негізгі бөлім

Тұлғаға бағытталған және проблемалық оқыту

Тұлғаға бағытталған оқыту технологиясы әрбір оқушының жеке қабілетін, қызығушылығын, танымдық деңгейін ескере отырып, тарихи тұлғаларды зерделеуге мүмкіндік береді. Мысалы, белгілі бір тарихи қайраткердің қызметіне баға беру барысында оқушылар өз көзқарасын дәлелдеп, тарихи деректерге сүйене отырып пікір білдіреді.

Проблемалық оқыту әдісі арқылы мұғалім сабақта тарихи жағдаяттар ұсынады. Мәселен: «Егер сіз Әлихан Бөкейханның орнында болсаңыз, қандай шешім қабылдар едіңіз?» деген сұрақ оқушыларды терең ойлауға, салыстыруға, талдауға жетелейді.

Жобалық және зерттеушілік әдістер

Жобалық оқыту тарихи тұлғаларды жан-жақты зерттеуге мүмкіндік береді. Оқушылар топтық немесе жеке жоба дайындау арқылы тұлғаның өмірі мен қызметін түрлі қырынан қарастырады. Бұл әдіс зерттеушілік дағдыларды, ақпаратпен жұмыс жасау қабілетін дамытады.

Зерттеу жұмыстары барысында оқушылар архивтік материалдармен, тарихи құжаттармен, цифрлық ресурстармен жұмыс жасап, дереккөздерді талдауға үйренеді. Нәтижесінде олардың функционалдық сауаттылығы артады.

Қорытынды

Тарихи тұлғаларды заманауи педагогикалық технологиялар негізінде оқыту – тарих сабағының мазмұнын жаңғыртудың маңызды бағыты. Бұл тәсілдер оқушылардың сыни ойлауын, тарихи талдау жасау қабілетін, функционалдық сауаттылығын қалыптастырады. Сонымен қатар, тарихи тұлғаларды жан-жақты зерделеу арқылы оқушылардың азаматтық көзқарасы қалыптасып, ұлттық құндылықтарға деген құрметі артады.

Тарихи тұлғаларды оқытуда инновациялық әдіс-тәсілдерді жүйелі қолдану – білім сапасын арттырудың және оқушылардың пәнге деген қызығушылығын күшейтудің тиімді жолы болып табылады.