«Таза бұлақ» – рухани тазалық пен функционалдық сауаттылық бастауы

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаттарының бірі – оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру, яғни алған білімдерін өмірде қолдана білуге үйрету. Осы бағытта мектеп тәжірибесінде түрлі тиімді әдістер мен жаңашыл жобалар жүзеге асырылуда. Солардың бірі – 5-сынып оқушыларына арналған «Таза бұлақ» элективті курсын құрастырғанмын. Бұл курс қазақтың ұлы ағартушысы, педагог-жазушы Ыбырай Алтынсариннің тәрбиелік мәні зор әңгімелері арқылы оқушылардың танымдық, тілдік және шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған.

2025–2026 оқу жылында осы курс аясында мектепте драмастудия жұмысы ұйымдастырылып, оған 5–6 сынып оқушылары белсенді түрде қатысуда. Драмастудия – оқушылардың тек әдеби шығарманы оқып қана қоймай, оны сахна арқылы сезініп, кейіпкерлердің ішкі жан дүниесін түсінуіне мүмкіндік беретін ерекше шығармашылық алаң. Бұл жұмыс түрі оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырумен қатар, олардың функционалдық сауаттылығын қалыптастырудың тиімді құралы болып отыр.

Драмастудия барысында оқушылар Ыбырай Алтынсариннің «Таза бұлақ», «Әке мен бала», «Атымтай Жомарт», «Бай баласы мен жарлы баласы», «Жиренше шешен» сияқты тәрбиелік мәні зор әңгімелері негізінде шағын сахналық қойылымдар әзірлеуде. Әр оқушы өзіне берілген кейіпкердің мінезін, іс-әрекетін, ой-толғанысын түсінуге тырысып, оны көрерменге жеткізу үшін үлкен жауапкершілікпен дайындалады. Бұл процесс оқушылардың мәтінді терең түсінуіне, негізгі ойды анықтай білуіне және оны өз сөзімен жеткізе алуына мүмкіндік береді.

Сахналық қойылымдарға дайындық барысында оқушылар мәтінді бірнеше рет оқып, талдайды, кейіпкерлердің сөздерін жаттайды, дауыс ырғағын, сөйлеу мәнерін жетілдіреді. Мұның барлығы олардың ауызекі сөйлеу дағдыларын дамытып, тіл байлығын арттыруға оң әсер етеді. Сонымен қатар, оқушылар бір-бірімен ынтымақтастықта жұмыс істеп, өзара пікір алмасуды, бірін-бірі тыңдауды және қолдауды үйренеді. Бұл олардың коммуникативтік дағдыларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

Драмастудия жұмысының тағы бір маңызды нәтижесі – оқушылардың өзіне деген сенімділігінің артуы. Бұрын көпшілік алдында сөйлеуге қысылатын кейбір оқушылар сахнаға шығып, өз рөлін сенімді орындау арқылы өз мүмкіндіктеріне сеніммен қарай бастады. Олар өз ойларын еркін жеткізіп, шығармашылық қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік алды. Бұл олардың тұлғалық дамуына, өзін-өзі танып, бағалай білуіне ықпал етуде.

Сонымен қатар, драмастудия оқушылардың адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруға да үлкен әсерін тигізуде. Ыбырай Алтынсариннің әңгімелерінде еңбекқорлық, адалдық, мейірімділік, қарапайымдылық сияқты қасиеттер кеңінен насихатталған. Осы шығармаларды сахналау арқылы оқушылар кейіпкерлердің іс-әрекетін саралап, жақсы мен жаманды ажырата білуге үйренеді. Бұл олардың рухани дүниесінің қалыптасуына және дұрыс өмірлік ұстанымдарының қалыптасуына ықпал етеді.

Мұғалім үшін драмастудия – оқушылардың қабілеттерін ашудың тиімді тәсілі. Сабақ барысында кейде өз ойын толық жеткізе алмайтын оқушылар сахнада өздерін еркін көрсетіп, жаңа қырынан танылады. Бұл олардың шығармашылық әлеуетін дамытуға және пәнге деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мұндай жұмыс түрі оқыту процесін жандандырып, сабақты қызықты әрі мазмұнды етеді.

Оқушылардың өздері де драмастудия жұмысына үлкен қызығушылықпен қатысуда. Олар әр қойылымды асыға күтіп, рөлдерді жауапкершілікпен орындайды. Қойылым барысында олар тек кейіпкер бейнесін сомдап қана қоймай, сол кейіпкердің өмірлік тәжірибесін түсініп, өз өмірімен байланыстыра алады. Бұл – функционалдық сауаттылықтың маңызды көрсеткіші.

Қорытындылай келе, «Таза бұлақ» элективті курсы аясында ұйымдастырылған драмастудия жұмысы оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыруда, тілдік дағдыларын дамытуда және шығармашылық қабілеттерін жетілдіруде ерекше маңызға ие. Мұндай жұмыстар оқушылардың білімге деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың жан-жақты дамуына, рухани бай тұлға болып қалыптасуына негіз қалайды. Ыбырай Алтынсариннің тағылымды мұрасы бүгінгі ұрпақ тәрбиесінде өз маңызын жоймай, оқушылардың білім мен тәрбиені қатар меңгеруіне жол ашып отыр. Осындай игі бастамалар алдағы уақытта да жалғасын тауып, жас ұрпақтың сапалы білім алып, саналы азамат болып қалыптасуына өз үлесін қоса беретіні сөзсіз.