Технология дамыған сайын адам ақылды болып бара ма, әлде жалқау ма?

Технология дамыған сайын адам ақылды болып бара ма, әлде жалқау болып кете ме деген сұрақ сырттай қарағанда екіұшты көрінеді, бірақ шын мәнінде ол адам технологияны қалай қолданатынына келіп тіреледі. Технологияның өзі адамды не ақылды, не жалқау қылмайды, ол тек мүмкіндікті өзгертеді.

Бір жағынан қарағанда, технология адамның ойлауын жеңілдетіп жіберді. Бұрын есте сақтау маңызды болса, қазір ақпаратты жаттаудың қажеті аз. Калькулятор, интернет, жасанды интеллект сияқты құралдар дайын жауапты тез береді. Осы себепті кей адамдар терең ойланбай, дайын нәтижеге үйреніп қалады. Бұл жерде жалқаулық емес, керісінше “ой еңбегін қысқарту” әдеті қалыптасады. Бірақ ол ұзақ мерзімде ізденіс пен есте сақтау қабілетін әлсіретуі мүмкін.

Екінші жағынан, технология адамды бұрынғыдан да ақылды болуға итермелейді. Себебі ақпарат көп, таңдау көп, ал оны дұрыс сүзгіден өткізу үшін ойлау қажет. Интернетте бәрі бар, бірақ оның ішінен дұрысын табу — күрделі процесс. Жасанды интеллект құралдары да адамнан нақты сұрақ қоюды, логикалық ойлауды талап етеді. Яғни технология тек қолданушысы ойланса ғана пайда береді.

Тағы бір маңызды мәселе — уақыттың өзгеруі. Бұрын бір нәрсені білу “ақылды болу” саналса, қазір ол жеткіліксіз. Қазіргі ақыл — ақпаратты табу, талдау және дұрыс қолдану қабілеті. Ал бұл да технологиясыз мүмкін емес.

Сондықтан “технология адамды жалқау қылады” немесе “ақылды қылады” деген біржақты жауап дұрыс емес. Технология — құрал ғана. Ол адамды күштірек те қыла алады, әлсірете де алады. Барлығы адамның оны қалай пайдаланатынына байланысты.