Текстаы англ нкт

:

📘 EARTHQUAKES

An earthquake is a sudden, violent shaking of the Earth's surface. The Earth is made up of four layers: the inner core in the centre, the outer core around it, the mantle and the crust on the surface. The crust is about 30–50 km thick, and it is broken into several pieces called tectonic plates. They are like puzzle pieces, and they move all the time. Earthquakes occur when two plates collide, move apart or slide next to each other.

The location below the Earth's surface where the earthquake starts is called the hypocentre, and the location directly above it on the surface of the earth is called the epicentre. Scientists use a special instrument called a seismograph and a system called the Richter scale to record and measure the strength of an earthquake.

The largest recorded earthquake occurred in Chile on May 22, 1960. It was 9.5 on the Richter scale.

Earthquakes are very dangerous and they can cause great damage to buildings and people. Moreover, after an earthquake there are often floods, landslides, avalanches or tsunamis.

More than a million earthquakes occur every year, but most of them are minor and people don’t feel them.

The most dangerous earthquakes are the ones that occur near big cities. The city of Almaty in Kazakhstan, for example, is located close to a zone where two tectonic plates meet: the Eurasian plate and the Indian plate. Almaty was destroyed or seriously damaged by earthquakes several times in the past, but the people rebuilt it.

Scientists, engineers and the government worked together to make better buildings. They created maps showing the most dangerous zones in the city, and there is a lot of information available about what to do in case of an earthquake.

At the moment, scientists cannot predict or prevent earthquakes, so the only way to stay safe is to always be prepared.

📘 Қазақша аудармасы

Жер сілкінісі — Жер бетінің кенеттен және қатты шайқалуы. Жер төрт қабаттан тұрады: ортасындағы ішкі ядро, оны қоршаған сыртқы ядро, мантия және жер қыртысы. Жер қыртысының қалыңдығы шамамен 30–50 км және ол тектоникалық плиталар деп аталатын бірнеше бөліктерге бөлінген. Олар пазл бөлшектері сияқты және үнемі қозғалыста болады. Жер сілкінісі плиталар бір-бірімен соқтығысқанда, ажырағанда немесе бірінің жанынан бірі сырғығанда пайда болады.

Жер сілкінісі басталатын жердің астындағы нүкте гипоцентр деп аталады, ал оның дәл үстіндегі жер бетіндегі нүкте эпицентр деп аталады. Ғалымдар жер сілкінісінің күшін тіркеу және өлшеу үшін сейсмограф құралын және Рихтер шкаласын қолданады.

Ең күшті тіркелген жер сілкінісі 1960 жылы 22 мамырда Чилиде болды. Оның күші Рихтер шкаласы бойынша 9,5 балл болды.

Жер сілкіністері өте қауіпті және ғимараттар мен адамдарға үлкен зиян келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, жер сілкінісінен кейін су тасқыны, көшкін, қар көшкіні немесе цунами болуы мүмкін.

Жыл сайын бір миллионнан астам жер сілкінісі болады, бірақ олардың көпшілігі әлсіз болғандықтан адамдар сезбейді.

Ең қауіпті жер сілкіністері ірі қалалар маңында болады. Мысалы, Қазақстандағы Алматы қаласы екі тектоникалық плитаның — Еуразия және Үнді плиталарының — түйіскен жеріне жақын орналасқан. Алматы бұрын бірнеше рет жер сілкінісінен қирап немесе қатты зақымданған, бірақ халық оны қайта қалпына келтірді.

Ғалымдар, инженерлер және үкімет бірігіп, берік ғимараттар салды. Қаладағы ең қауіпті аймақтарды көрсететін карталар жасалды және жер сілкінісі кезінде не істеу керектігі туралы көп ақпарат бар.

Қазіргі уақытта ғалымдар жер сілкінісін болжай немесе тоқтата алмайды, сондықтан қауіпсіз болудың жалғыз жолы — әрдайым дайын болу.

📘 Natural disasters

Natural disasters have caused serious damage around the world in recent years. Hurricanes, earthquakes, floods and droughts are some disasters that have destroyed homes and changed lives. Many people have rebuilt their houses, but some places have not recovered yet.

In recent years, some areas have suffered long droughts. These droughts have made it hard for farmers to grow food and for families to find clean water. Governments have sent help, but many people are still struggling to recover from these problems.

Rescue workers have done a lot to help during natural disasters. They have saved lives by rescuing people from dangerous places. They have also brought food, water, and medicine to areas that have been hit the hardest. Volunteers have also helped a lot, bringing food and medicine, and hope to support those in need.

Scientists have alerted people that climate change has increased the frequency of natural disasters. They have recommended that governments and communities take immediate action to protect the environment and reduce risks. Many countries have already started planning, but much work still needs to be done.

Natural disasters have shown us how important it is to work together. People have helped each other in difficult times, and these efforts have made a big difference. If everyone takes steps to help protect the environment, a lot can be changed.

📘 Қазақша аудармасы

Соңғы жылдары табиғи апаттар бүкіл әлемде үлкен зиян келтірді. Дауылдар, жер сілкіністері, су тасқындары және құрғақшылықтар – үйлерді қиратып, адамдардың өмірін өзгерткен апаттардың кейбірі. Көптеген адамдар үйлерін қайта салды, бірақ кейбір жерлер әлі толық қалпына келген жоқ.

Соңғы жылдары кейбір аймақтар ұзаққа созылған құрғақшылықтан зардап шекті. Бұл құрғақшылықтар фермерлерге азық-түлік өсіруді қиындатты және отбасыларға таза су табуды ауырлатты. Үкіметтер көмек жіберді, бірақ көптеген адамдар әлі де осы қиындықтардан толық айыға алмай жатыр.

Құтқарушылар табиғи апаттар кезінде көп көмек көрсетті. Олар адамдарды қауіпті жерлерден құтқарып, көптеген өмірді сақтап қалды. Сонымен қатар, олар ең қатты зардап шеккен аймақтарға азық-түлік, су және дәрі-дәрмек жеткізді. Еріктілер де үлкен көмек көрсетті: олар азық-түлік пен дәрі-дәрмек әкеліп, мұқтаж жандарға үміт сыйлады.

Ғалымдар климаттың өзгеруі табиғи апаттардың жиілігін арттырғанын ескертті. Олар үкіметтер мен қауымдастықтарға қоршаған ортаны қорғау және қауіп-қатерді азайту үшін шұғыл шаралар қабылдауды ұсынды. Көптеген елдер жоспар құруды бастап кетті, бірақ әлі де атқарылатын жұмыс көп.

Табиғи апаттар бізге бірлесіп жұмыс істеудің қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Қиын уақытта адамдар бір-біріне көмектесті және бұл әрекеттер үлкен нәтиже берді. Егер әр адам қоршаған ортаны қорғау үшін қадам жасаса, көп нәрсені өзгертуге болады.