Теңдік, теңсіздік, теңдеу

Сабақ тақырыбы:

Теңдік және теңсіздік. Теңдеу

Теңдік және теңсіздік

Мектеп:

Күні :

Мұғалімнің есімі:

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Оқу мақсаты:

теңдік пен теңсіздікті, теңдеуді, тура және тура емес теңдіктерді ажырата біледі;

“+”, “-”, “=”, “≠”, “>” , “<” таңбаларын, белгісіз сан таңбасын (□) қолдана біледі.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

әр топқа арналған табақшалы таразы;

массасы бірдей түйме жиынтығы, жетондар немесе монеталар;

массасы бірдей көгөніс муляждары;

А4 пiшiндегi қағаз парақтары;

әрбір оқушыға арналған маркерлер.

Тірек сөздер

теңдік;

теңсіздік.

Сабақтың мақсаты:

“Теңдік” және “теңсіздік” ұғымдары туралы білімдерін­ толықтыру, теңдік пен теңсіздікті ажы­ рату, теңдіктерді “=” таңбасын, ал теңсіздіктерді “≠” таңбасын пайдаланып­ жазу дағдысын дамыту.

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Сабаққа қатысты деректі материалдар

Математикада “=” таңбасы мәні бірдей өрнектердің немесе сандардың арасында қойылады. “≠” таңбасы, яғни теңсіздік белгісі мәні тең емес теңдіктерді белгілеуде қолданылады.

— Оны қалай жазуға болады?

Тепе-теңдік математикада “теңдік” деп аталатынын айту. Теңдікті жазу үшін “ = ” (тең) математикалық белгісі пайдаланылады. Нәтижесі 3 = 3 түрінде жазылады да, оқуда “үш тең үш” деп оқылады.

Көрсетілімді жалғастыру.

Енді таразының бір табақшасына үш монета салу. Оқушылардың біреуіне қапшықтан бір уыс монета алып, таразының екінші табақшасына салуын сұрау. Содан кейін оқушыларға мынадай сұрақтар қою:

— Сендер не байқадыңдар?

— Таразы басы тең бе?

— Таразының бір табақшасы екіншісінен неге төмен түсті?

— Қалай ойлайсыңдар? Осы көріністі қалай жазып көрсетуге болады?

Оқушылардың жауабын тыңдап, теңдік болмайтын жағдайды математикада “теңсіздік” деп атайтынын хабарлау. Теңсіздікті жазу үшін “≠” (тең емес) белгісі пайдаланылады.

Нәтижесі былай жазылады:

3 ≠ 5 және “3 тең емес 5-ке” деп оқылады.

Қораптағы кәмпит санын салыстыр. Оқушыларға суреттің әр қорабындағы кәмпит санын салыстыруды ұсыну. Ол үшін бірге бір сәйкестендіру әдісін пайдалану. Оқушылардан екі қораптағы кәмпиттер санының тең әлде тең емес екенін анықтауға ұсыныс жасау. Оқушылардан­ неге олай ойлайтынын сұрау. Оларға теңсіздіктерді ламинатталған парақтарға­ жазып, жұмыс нәтижесін сыныпқа көрсетуді ұсыну.

Жауабы:

5 ≠ 7.

5 пен 7 тең емес немесе 5 ≠ 7 теңсіздіктер.

Теңдік пе, әлде теңсіздік пе?

Жұптық жұмыс.

Оқушылардан ауызша жауабын ламинатталған қағазға жазып көрсетуді сұрау. Олар жазған жауабын жоғары көтеріп, мұғалімге көрсетеді.

6 = 6 бұлар теңдіктер.

Кіріспе тапсырма.

Топтағы зерттеу жұмысы. Әр топта табақшалы таразы және құны және массасы бірдей тиындар болуы шарт. Егер әр топты таразымен қамтамасыз ету мүмкін болмаса, көрсетіліммен шектелу.

Таразының әр табақшасына үш монетадан салу. Оқушылардан мына сұрақтарға жауап беруін сұрау:

— Таразы қандай жағдайда тұр?

Жауабы:

а) 5 = 5; ә) 6 ≠ 9.

Шығарып көр.

Оқушыларға тапсырманы жұппен орындатып, 12 ойыншықты 2 қорапқа қандай әдіспен тең бөліп салуға болатынын талқылауды ұсыну. Бірінші рет салғанда теңдік шығатындай, ал екінші рет теңсіздіктер шығатындай орналастыруды сұрау. Жауап нұсқаларын екі бағанға жазуға болады. Бірінші баған “теңдіктер”, екінші баған “теңсіздіктер” болады. Талдау барысында қай оқушының теңсіздік пен теңдік түрін көп жазғанын салыстыруға мүмкіндік туады.

Жауабы:

теңсіздіктер теңдіктер

1 ≠ 11; 6 = 6.

2 ≠ 10;

3 ≠ 9;

4 ≠ 8;

5 ≠ 7.

\

Орындап көр.

Оқушыларға таразы табағының тең емес жағдайын бағалауды ұсыну. Оларға таразы басын теңестіру үшін, яғни теңсіздікті теңдікке айналдыру үшін не істеуге болатынын ойланып көруді ұсыну. Оқушылар өз тобында талқылайды. Топпен бірлесіп талдағаннан кейін теориялық ұсыныстарды тәжірибеде сынап көруді ескерту. Ол үшін таразы табақтарының көмегімен массасы тең көгөніс муляждарын пайдалану.

Жауабы:

а) 1 алманы алып немесе 1 алманы қосу;

ә) 1 алманы сол жақтағы табақтан оң жақтағы табақ­

қа ауыстырып салу немесе оң жаққа 2 алма қосу (немесе сол жақтан 2 алманы алып тастау).

Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру

Қосымша тапсырмалар

Жұмыс дәптерімен жұмыс 25-26 бет

Оқушыларды тірек сөздерді есте сақтауға жаттықтыру үшін ойын ұйымдастыру. Сынып оқушыларын төрт не алты адамнан тұратын топқа бөлу. Жүргізушінің “Теңдіктер!” деген бұйрығы бойынша оқушылар бірдей топтарға бөлінуі керек. Мысалы, сыныптағы оқушылардың санына байланысты 2 және 2 немесе 3 және 3 деп бөлініп тұруын ұсыну. Жүргізушінің “Теңсіздіктер!” деген бұйрығы бойынша оқушылар саны әртүрлі топтарға бөлінуі керек. Мысалы, егер топта 4 адамнан болса, оқушылар 1 және 3 адамнан бөлінеді. Егер топта 6 адамнан болса, онда 2 және 4,

1 және 5 адамнан бөлінеді.

Cуреттен теңдіктерді тап.

Оқушылар теңсіздіктер бейнеленген суретті таңдап алып, суреттің жанындағы дөңгелектерді кез келген түспен бояйды. Теңдік болатын суреттің жанына тиісті теңдіктерді жазу керек.

Жауабы:

а) теңдік 2 = 2; ә) теңсіздік 3 ≠ 4; б) теңдік 4 = 4.

Белгілерді қой.

Тапсырманың мақсаты — а) және ә) көлемді фигуралар тобының жұптарын салыстыру. Олардың­ арасына теңдік немесе теңсіздік белгілерін қою. Суреттің астына тиісті өрнекті жазады.

б) және в) тапсырмасының екінші бөлігі деңгейлік тапсырмаға жатады.

Білім деңгейі жоғары оқушылар теңдік пен теңсіздікті кеңестік фигуралардың көмегімен өз бетінше құрастыру керек. Фигуралар тобының арасына теңдік немесе теңсіздік белгілерінің тиістісін қойып жазу көзделеді.

Жауабы:

а) 8 = 8; ә) 5 ≠ 6.

Бағалау

Оқушылар сабақ соңында теңдік пен теңсіздікті ажыратып үйренеді.

Оқушылардың берілген тақырып бойынша алған білімінің деңгейін анықтау мақсатында оларға төмендегі сұрақтарды қою:

— теңдікті жазу үшін қандай белгіні қоямыз? (“=”)

— Теңсіздікті жазу үшін қандай белгіні қоямыз?­ (“≠”)

— Азаматтың 3 қызыл мәшинесі, ал Серіктің 4 жасыл мәшинесі бар. Теңсіздік құрып жаз. (Теңсіздік: 3≠4.)

— Гүлмираның жануарлар туралы 5 кітабы, ал Сәуленің өсімдіктер туралы 5 кітабы бар.

Берілген деректерге сүйеніп теңдік немесе теңсіздік құрастыр.

(Теңдік: 5 = 5.)

Жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағы” бойынша өзін-өзі бағалату.