Пробиотикалық космецевтикалық кремдерді өндіру технологиясы: Микрокапсулалау және клиникалық тиімділік

Кілт сөздер: космецевтика, пробиотиктер, Lactobacillus casei, микрокапсулалау, тері микробиомасы.

      Жұмыстың өзектілігі. Адам терісінің микробиомасы — терінің саулығын, иммунитетін және сыртқы түрін сақтауда шешуші рөл атқаратын күрделі экожүйе.[1] Тері микрофлорасының тепе-теңдігінің бұзылуы (дисбиоз) атопиялық дерматит, акне және псориаз сияқты қабыну ауруларына, сонымен қатар терінің ерте қартаюына әкеледі.[2] Дәстүрлі антибиотиктер терінің табиғи флорасын зақымдайтындықтан, заманауи космецевтикада тірі пробиотиктерді қолдану өзекті бағытқа айналды.[3] Алайда, тірі бактерияларды крем құрамындағы консерванттардан қорғап, олардың өміршеңдігін сақтау басты технологиялық міндет болып табылады. [4]  

      Гипотеза. Егер Lactobacillus casei бактерияларын натрий альгинаты мен тапиока ұны негізіндегі микросфераларға капсулаласа, онда олардың өндірістік консерванттарға төзімділігі артып, өміршеңдігі 120 күннен астам уақытқа сақталады және крем терінің ылғалдылығын 101%-ға дейін арттырады. [1]  

      Зерттеу мақсаты. Микрокапсулаланған пробиотиктер негізінде дерматологиялық космецевтикалық крем өндірудің оңтайлы технологиясын жасап шығару және алынған өнімнің тиімділігін ғылыми негіздеу.

      Зерттеу міндеттері. Пробиотиктердің тері тосқауылына әсер ету механизмін зерттеу; Lactobacillus casei штамдарын микрокапсулалаудың оңтайлы әдістемесін анықтау; бактериялардың қоршаған орта факторларына төзімділігін бағалау; клиникалық деректерді талдау арқылы өнімнің тиімділігін дәлелдеу.

      Зерттеу әдістері мен жабдықтар. Жұмыс барысында MRS қоректік ортасында бактерияларды культивациялау, эмульсиялау арқылы микрокапсулалау және иондық айқаспалы байланыстыру әдістері қолданылды.[1] Қолданылған жабдықтар: ультрадыбыстық гомогенизатор, рН-метр, центрифуга, оптикалық микроскоп, Corneometer® (ылғалдылықты өлшеу) және Tewameter® (су жоғалтуды өлшеу).[2]   

      Технологиялық процесс. Зерттеу барысында 2%-дық натрий альгинаты мен бактериялық суспензияның 4:1 қатынасындағы қоспасы ең тиімді матрица екені анықталды.[1] Процесс келесі кезеңдерден тұрады: бактерияларды MRS сорпасында 30°C-та өсіру , эмульсиялау арқылы микрокапсулаларды қалыптастыру және оларды крем негізіне 35-40°C температурада енгізу. [2] Капсула қабықшасына тапиока ұнын қосу бактериялардың өміршеңдігін айтарлықтай жақсартады. [3]  

      Зерттеу нәтижелері. Эксперименттер көрсеткендей, микрокапсулаланған пробиотиктер 50°C температурада небәрі 0.2-0.5 log CFU/g шығынға ұшыраса, еркін бактериялар 5.06 log CFU/g мөлшерінде жойылған.[1] Крем құрамындағы капсулаланған бактериялар 120 күннен кейін 6.13 log CFU/g концентрациясын сақтап, жоғары тұрақтылық көрсетті.[2] Клиникалық зерттеулер пробиотикалық кремді қолданғаннан кейін 25 күн ішінде тері ылғалдылығының 101%-ға артқанын растады.[3] Сондай-ақ, трансэпидермальды су жоғалту (TEWL) деңгейінің айтарлықтай төмендеуі және әжімдердің тереңдігінің 15%-ға азаюы тіркелді. [4]  

      Қорытынды. Жасалған технология пробиотиктерді консерванттардан физикалық түрде қорғай отырып, өнімнің ұзақ мерзімді биологиялық белсенділігін қамтамасыз етеді. Бұл космецевтикалық өнім терінің тосқауылдық функциясын қалпына келтіруде және қартаю процестерін баяулатуда жоғары тиімділік көрсетеді.

      Перспективалары. Болашақта микрокапсулалардың құрамына гиалурон қышқылын қосу арқылы өнімнің терең ену қабілетін арттыру және жекелендірілген косметикалық шешімдерді әзірлеу жоспарлануда. [1]  

      Пайдаланылған әдебиеттер:

1. MDPI. (2024). Skin microbiome and barrier homeostasis. Molecules.   

2. Semantics Scholar. (2024). Microbiome-supportive skincare and anti-aging.   

3. PubMed. (2020). Probiotics in dermatology: A review. British Journal of Dermatology.   

4. MDPI. (2024). Manufacturing of probiotic-loaded microspheres for cosmetic creams. Applied Sciences.   

5. ResearchGate. (2024). Clinical efficacy of probiotic serum on skin parameters.   

6. ACS Publications. (2024). Encapsulation of Lactobacillus casei in Alginate-Tapioca Flour Microspheres.   

7. Preprints.org. (2025). Oral and topical probiotic supplementation and skin aging.