400 000+ дайын материалды шексіз жүктеңіз

ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар, көрнекіліктер және авторлық материалдар - 690 тг-ден бастап

Тақырып бойынша 11 материал табылды

ТІРЕК КОНСПЕКТ. АЛКАНДАР

Материал туралы қысқаша түсінік

Материал 11 сынып оқушыларына арналған. В.Шаталов әдісімен жасалған тірек конспект. Оқушылар тірек конспектіні пайдаланып, сынақ сабақтарына дайындалады.

Материалдың қысқаша нұсқасы

Бисенгалиева Эльмира Камешовна

Батыс -Қазахстан облысы

Теректі колледжінің химия - биология

пәндерінің 1санатты оқытушысы

ТІРЕК КОНСПЕКТ АЛКАНДАР 1 ( - ) байланыс

Алкандар – молекула құрамындағы көміртек атомдары өзара тек дара δ-байланыстар арқылы байланысқан жалпы формуласы С_пН_2п+2болатын алифатты қаныққан көмірсутектер.

Жалпы формулары бірдей,химиялық қасиеттері ұқсас,ал құрамдары бір немесе бірнеше СН₂ тобына өзгеріп отыратын заттар гомологтар деп аталады.

Алкандар	Атауы	Мүмкін изомерлер саны	Радикалдар	Атауы
СН₄	Метан	1	СН₃–	Метил
С₂Н₆	Этан	1	С₂Н₅ –	Этил
С₃Н₈	Пропан	1	С₃Н₇ –	Пропил
С₄Н₁₀	Бутан	2	С₄Н₉ –	Бутил
С₅Н₁₂	Пентан	3	С₅Н₁₁ –	Пентил
С₆Н₁₄	Гексан	5	С₆Н₁₃ –	Гексил
С₇Н₁₆	Гептан	9	С₇Н₁₅ –	Гептил
С₈Н₁₈	Октан	18	С₈Н₁₇ –	Октил
С₉Н₂₀	Нонан	35	С₉Н₁₉ –	Нонил
С₁₀Н₂₂	Декан	75	С₁₀Н₂₁ –	Декил (децил)

Алкандардың атаулары.

Алкандардың бастапқы төрт көмірсутегі тривиальді аттармен аталады: метан, этан,пропан, бутан. Ал бесінші көмірсутек – пентаннан бастап грек сандарына -ан жұрнағы жалғанып аталады.

Алкандардың құрылысы: SP³ гибридизация Н

DrawObject1 Н

СН4 Н :С: Н Н – С – Н

DrawObject2 Н

Метанның молекулалық формуласы

Метанның электрондық формуласы

Метанның құрылымдық формуласы

Алкандардың табиғатта кездесуі

Метан – табиғатта көп тараған көмірсутек. Метан өсімдіктер мен жануарлар организмдерінің ауа қатыспай ыдырауы нәтижесінде түзіледі. Батпақты суларда, тас көмір шахталарында кездеседі. Табиғи газ, негізінен, метаннан тұрады (80-90). Мұнай өндіргенде бөлінетін газдың құрамында да метан көп болады. Көмірдің кен орындарында кездесетін метанның мөлшері табиғи газ құрамындағы метанмен салыстырғанда едәуір артық деп болжануда.

Алкандардың алынуы

1. Алкандарды лабораторияда қанықпаған көмірсутектерді Ni, Pt, Pd өршіткілері қатысында гидрлеп алады:

Н DrawObject3 ₂С = СН₂+Н₂ Н₃С – СН₃

этилен этан

2. Вюрц реакциясы

2 DrawObject4 СН₃СІ+2Na C₂H₆ + 2NaCI

хлорметан этан

Физикалық қасиеттері:

Алкандардың бастапқы төрт мүшесі – газдар, пентаннан бастап пентадеканға (С₁₅Н₃₂) дейін – сұйық заттар, ал құрамында С₁₆ және одан да көп көміртек атомдары бар жоғары молекулалы алкандар – қатты затта болады. Қалыпты жағдайда қысымды жоғарылатқанда, пропан мен бутан сұйыққа айналады.

Химиялық қасиеттері:

1. Орынбасу реакциясы (галогендену реакциясы)

С DrawObject6 DrawObject5 Н₄ + СI₂ ^hv CH₃CI + HCI CH₃CI + CI₂ ^hv CH₂CI₂ + HCI

дихлорметан хлорметан

C DrawObject8 DrawObject7 H₂CI₂ + CI₂ ^hv CHCI₃ + HCI CHCI₃ + CI₂ ^hv CCI₄ + HCI

трихлорметан тетрахлорметан

2. Айырылу (ыдырау) реакциясы:

2 DrawObject10 DrawObject9 СН₄ ^t⁽¹⁵⁰⁰⁾ СН = СН + 3Н₂

ацетилен

3. Тотығу реакциясы:

С DrawObject11 Н₄ + 2О₂ СО₂ + 2Н₂О ∆Н = –8 90 кДж/моль

Метанның қолданылуы:

тыңайтқыш
тоңазытқыш
каучук
талшық
металды кесу
пластмасса

отын тұрмыста
отын транспорта
типография бояуы
резинке

Материалды Word форматында жүктеп аласыз

Тарифке кіреді

1 ұстаз жүктеп алған

29.05.2019

1213

Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз

"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар

Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады

Ұстаздарға арналған олимпиадалар

Оқушыларға арналған олимпиадалар

Тәрбиешілерге арналған олимпиадалар

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?

10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.

Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!