Бөлім

Координация және реттелу, биофизика

Педагогтың аты-жөні

Күні

Сынып:9

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

9.4.4.1 - тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу

Сабақтың мақсаты

1. Әртүрлі жануарларға тән электрлік мүшелердің түрлерін сипаттайды

2. Электрлік мүшелердің қозғыштығының тіршілік ортасына байланысын сипаттайды

3. Сүтқоректілердегі электрлік мүшелердің мен электрорецепторлардың маңызын бағалайды

Құндылықтар

Құндылық: бірлік және ынтымақ;

Құндылық: еңбекқорлық және кәсіби біліктілік;

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

2 мин

Үй тапсырмасын сұрау

5 мин

Ұйымдастыру кезеңі:

-Амандасу

- Оқушыларды түгендеу

Психологиялық ахуал қалыптастыру

Оқушылар шеңбер құрып, "Жүректен-жүрекке" әдісі арқылы бір-біріне жылы тілек айтып амандасады

Ворд волл қосымшасында сәйкестік тесті

Мұғаліммен амандасады, шағын топтар бір – біріне бүгінгі сабаққа сәттілік тілеп, тілек айтады

Сілтеме арқылы өтіп орындайды

Мадақтау

Дескриптор

Барлық дұрыс сәйкестендіру үшін 4б

презентация

https://wordwall.net/resource/83103660

Жаңа сабаққа кіріспе

8 мин

Ұжымдық жұмыс Оқушыларға адам ағзасында да электрлік үдеріс жүретінін айтып өтіп қасындағы сыныптасымен электр үдерісімен бөлісуін сұранамын.

Шарты: Екі алақанын бірі біріне үйкеп электр үдерісімен (энергиямен) қасында отырған сыныптасымен бөліседі . Электр үдерісі адам ағзасында тек арнайы құралдармен байқауға болатынын олар сыныптасымен сол энергиямен бөліскенін айтып жеткіземін. Біз электрлік энергияны да қолданамыз Жасушалардың ішінде "натрий" мен "калий" иондарының қозғалысы электр зарядының пайда болуына ықпал етеді. Осы үдерістер арқылы ми, бұлшықеттер, жүрек – бәрі жұмыс істейді.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу.

Жаңа тақырыппен танысу үшін оқулық пен видео ақпараттар қолданылады

Бағалау: «Үш шапалақ»

интербелсенді тақта

Видео ақпарат:

Ортасы

30 мин

(Топтық жұмыс)

1. Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер.

2. Электрлік мүшелер

3. Электрорецепторлар

Топта ақпаратты талдап болғаннан поч

Дескриптор:

-Тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді сипаттайды 2б

Электрлік мүшелерді түсіндіреді 2б

Электрорецепторларды сипаттайды 2б

Бағалау «Бағалау парағы»

(Жұптық жұмыс) Тапсырма 2 – «Сәйкестендіру». Электрлік мүшелердің қозғыштығының тіршілік ортасына байланысын кестеден белгілеңіз.

. Электрлік мүшелердің қозғыштығының тіршілік ортасына байланысын сәйкестендіру

Дескриптор:

- құрлықта тіршілік ететін жануарлардың сол ортаға сай электрлік мүшелердің қозғыштығын белгілейді 1б

- суда тіршілік ететін жануарлардың сол ортаға сай электрлік мүшелердің қозғыштығын белгілейді; 1б

- топырақта тіршілік ететін жануарлардың сол ортаға сай электрлік мүшелердің қозғыштығын белгілейді 1б

Бағалау «Бағалау парағы»

https://learningapps.org/watch?v=pghx2gxy324

(Жеке жұмыс) Тапсырма 3 – Мысықпен емдеу терапиясы және электрлік үдерістер

Мәтін:
Мысықтар адамдарды емдеу терапиясында жиі қолданылады. Ғалымдар мысықтардың ырғағы 25-150 Гц аралығында болатын "пырылдау" (урчание) дыбысы адамның жүйке жүйесіне, бұлшықеттеріне және сүйек тіндеріне оң әсер ететінін анықтады. Бұл дыбыс электрлік және механикалық импульстардың таралуын ынталандырады.

Мысықтың пырылдауы кезінде адамның миында электрлік белсенділік жоғарылап, "гормон бақыт" деп аталатын серотонин бөлінеді. Сонымен қатар, бұл терапия жүрек соғу жиілігін тұрақтандырып, қан қысымын төмендетеді. Мысықтың жанында болу адам денесінде биоэлектрлік үдерістердің реттелуіне көмектеседі.

Тапсырмалар:

1. Сәйкестікті табыңыз

Мысықтың пырылдауы кезінде электрлік үдерістердің адам ағзасына әсерін сипаттаңыз:
A. Серотониннің бөлінуін ынталандыру.
B. Қан қысымын жоғарылату.
C. Электрлік импульстардың тұрақтануы.
D. Жүйке жүйесінің тежелуі.

Сұрақ: Қай жауаптар мысық терапиясының оң әсерін көрсетеді?

• A →

• B →

• C →

• D →

2. Эссе сұрағы (қолдану деңгейі)

Мысықпен емдеу терапиясының электрлік үдерістер арқылы адам ағзасына оң әсерін қалай түсіндіресіз? Өз жауабыңызды мәтінге сүйене отырып, 2-3 сөйлеммен жазыңыз.

3. Ғылыми есептеуді орындаңыз

Мысықтың пырылдау жиілігі 25-150 Гц аралығында. Бұл жиілік адамның жүйке жасушаларында акциондық потенциал тудыруы мүмкін. Егер орташа жиілік 100 Гц болса, бұл пырыл 10 секунд ішінде қанша электрлік импульс туғызады?

Жауап нұсқалары:
A. 100 импульс
B. 1000 импульс
C. 1500 импульс
D. 250 импульс

4. Сұрақ (рефлексия деңгейі)

Мысықпен терапияны жүрек-қан тамырлары аурулары бар адамдар үшін ұсынар ма едіңіз? Неліктен? Өз жауабыңызды мәтіннен дәлел келтіріп негіздеңіз.

Жауаптар

Сәйкестікті табу:

• A → Дұрыс

• B → Қате

• C → Дұрыс

• D → Қате

2. Эссе: Мысықтың пырылдауы адамның миындағы серотонин бөлінуін ынталандырып, жүйке жүйесін тыныштандырады. Бұл электрлік импульстардың тұрақтануына және қан қысымының төмендеуіне әкеледі.

3. Ғылыми есептеу: 100 Гц × 10 секунд = 1000 импульс. Жауабы: B.

4. Рефлексия: Иә, себебі мысық терапиясы жүрек соғу жиілігін тұрақтандырып, қан қысымын төмендетеді. Бұл жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға немесе жеңілдетуге көмектеседі.

Дескрипторлар:

Мысықпен емдеу терапиясы және электрлік үдерістер

1. Сәйкестікті табу тапсырмасы үшін:

Мысық пырылдауының серотониннің бөлінуін ынталандыратынын анықтайды.1б

Қан қысымын төмендететін әсерін таниды.1б

Электрлік импульстардың тұрақтануына әсерін дәлелдейді.1б

Қате жауаптарды жоққа шығарады.1б

2. Эссе сұрағы үшін:

Мәтіннен негізгі ақпаратты табады және қолданады.

Мысық терапиясының адам ағзасына оң әсерін 2-3 нақты сөйлеммен сипаттайды.1б

Жауабында электрлік үдерістердің рөлін нақтылайды.1б

3. Ғылыми есептеуді орындау үшін:

Мысық пырылдауының жиілігін есептеу формуласын дұрыс қолданады: 1б

Есептеудің дұрыс нәтижесін шығарады (1000 импульс).

Дұрыс жауап нұсқасын таңдайды 1б

4. Рефлексия сұрағы үшін:

Мысық терапиясының жүрек-қан тамырлары аурулары бар адамдарға пайдасын негіздейді.1б

Мәтіннен дәлелдер келтіреді.

Өзіндік пікірін жүйелі түрде жеткізеді. 1б

Бағалау «Бағалау парағы»

Сабақтың соңы

5 мин

Рефлексия

«3/2/1 әдісі»:

1. Мен білетін үш нәрсе ...

2. Мені таңқалдырған екі нәрсе ...

3. Болашақта тереңірек қарастыратын бір нәрсе....

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия парағы

21-23=10б

19-20=9б

17-18=8б

14-16=7б

11-13=6б