|
Жаңа
сабақ:
Суретпен жұмыс. «Не артық?»
Жылу, жарық, жаңбыр, жәндік

Ендеше ғылымға кіріспе
сабағында қандай тақырыппен танысады
екенбіз?
Қалай ойлайсыңдар өсімдіктерге
не қажет?
Өсімдіктерге қажетті
жағдайлардың қандай түрлерін білесіңдер?
Бүгінгі сабақтың
тақырыбы:Өсімдіктер
Мақсаты:Өсімдіктердің қоршаған орта
жағдайларына қалай бейімделу тәсілдерін түсіндіру (жылу, жарық,
ылғал);
Өсімдік -тірі ағза.
Ол өсу үшін не қажет екен?
Өседі,гүл жарады, жемісін береді.
Ал осылардың бірі жоқ болса өсімдік нашар өседі.
Тіпті кейде біреуінің салдарынан тіршілігін тоқтатуы да мүмкін.
Соның бірі-су.Өсімдіктердің сынған жерінен оның бойында су бар
екенін байқауға болады. Суы жеткілікті өсімдік жайқалып
өседі
(Ж,
Ұ) Жұпта бірге құрылыс алаңы
өсімдіктерге қандай әсер ететінін
талқылау.Бұл жерде өсіп жатқан
өсімдіктерге қандай әсер тигізеді?
Құрылыс алаңының суреттерін
көрсету.
.

Жақын маңда құрылыс алаңы
болса, өсімдіктің өсуін дәлелдеу үшін серуендеу ұйымдастыру немесе,
құрылыс алаңындағы жағдайлар туралы ойлап, онда қандай өсімдіктің
өсуі мүмкін екенін болжау – аласа өсетін, тамыры аз сулы, құрғақ
жағдайдағы және т.б.
(Ө,
Қ) Осындай жағдайда өсетін
өсімдік түрінің атауын жазу суретін салып, ол туралы
жазу.
(Ж, Ұ) Суда өсетін қандай
өсімдіктерді білесіңдер?
-Қалай ойлайсыңдар, мына
өсімдіктер қандай ортада өседі?
-Олардың тамырына қарай отырып
анықтауға бола ма?


(Ж, Ө, қ) Аталған
өсімдіктердің қасиеттерін салыстыру – тамырларына, жапырақтарына,
гүлдеріне назар аудару. Олардың қандай ортақ
ерекшеліктері бар?
Су өсімдіктерінің суреттерін
салып, атауларын белгілеу. Әр ерекшеліктің сипаттамасын
жазу.
Топтық жұмыс. «Жигсо»
әдісіМәтінмен
жұмыс.
І топ Су
өсімдіктері
Көп өсімдіктер топырақтың
ылғалды болуын қажет етеді. Суреттегі шалғындық беде, бақбақ,
қоңырбас ылғалы жеткілікті жерде өседі.
Суреттегі өсімдіктердің жапырақтарына, сабағына көңіл бөл.
Топырақтың құрамында ылғал болатындықтан тамырлары онша ұзын емес,
шашақты. Жапырақтары жалпақ, ылғалды буландыруға жақсы бейімделген:
жапырақтарында қақпақты саңылаулары ашылады. Артық су буланған соң
жабылады. Осылай өсімдік булануды реттейді.
Мұндай өсімдіктерді ылғал сүйгіш өсімдіктер деп атайды. Ал
тоғандардың және көлдердің бетінде қалықтап өсіп тұратын
сарғалдақты, тұңғиықты талай көрген боларсыңдар. Оларды су
өсімдіктері деп атайды.
ІІ топ Ылғал сүйгіш
өсімдіктері
Тұңғиық — бұл су өсімдігі. Бір
қасиеті бұл өсімдіктің тез өскіштігі, үш күн сайын жаңа жапырақ
шығарады. Мынадай бір қызықты оқиға болыпты. Англияның Кью
қаласының ботаника бағында тұңғиық гүлдейді деген хабар тек бақ
қызметкерлерін ғана емес, суретшілер мен саққұлақ репортерлердің де
құлағына жетеді. Гүл ашылады дегенде жылыхана адамға лық толады.
Осы оқиғаның куәсі болған атақты ботаник Н. Ф. Золотницкий 1887
жылы былай деп жазыпты: «Гүлдің ірілігі мен әдемілігі көз
алмайтындай. Гүл ашылысымен жылыхананы аралап кеткен жағымды хош
иіс адамды рахатқа бөледі», - деген екен. Оның гүлі ақ, алқызыл,
күлгін көк, қанқызыл болады. Қазақстанда аз мөлшерде Жайық өзені
маңайында кездеседі.
ІІІ топ Құрғақшылыққа төзімді
өсімдіктер
Жантақ пен сүттіген
топырағында ылғал өте аз, аптапты ыстық жерде өседі. Ондай жерлерде
су топырақтың өте терең қабатында ғана болады. Сондықтан
тереңдіктен алған ылғалды үнемі пайдалануы қажет. Сондықтан
жантақтың жапырақтары ұсақ әрі сирек, бұтақшалары тікенді келеді.
Жантақ осындай бейімділіктерінің арқасында құрғақшылық жағдайларда
өсіп, тіршілік ете береді.
Жантақ, сүттіген, жүзген, сексеуіл – құрғақшылыққа төзімді
өсімдіктер.
Үйге тапсырма: Ылғал сүйгіш
өсімдіктер туралы мәлімет жазып келу,суретін
салу.
|