“...Айыр қалпақ киісіп,

Ақырып жауға тиісіп,

Батыр болар ма екенсің!

Бармақтары майысып,

Ою-өрнек ойысып,

Ұста болар ма екенсің!

Таңдайларың тақылдап,

Шешен болар ма екенсің!

...Құрығыңды майырып,

Түнде жылқы қайырып,

Қызмет қылар ма екенсің?!

Қолымыздан іс алып,

Бақытымызға жан балам.

Бесік жыры

Жігіттер:

Алып келген базардан қара нөсер,

Жар-жар-ау!
Қара мақпал сәукеле шашың басар,
Жар-жар-ау!
Мұнда әкем қалды деп қам жемеңіз,
Жар-жар-ау!
Жақсы болсаң, қайын атаң орын басар,

Жар-жар-ау,

Қыздар:

Есік алды қара су майдан болсын,

Жар-жар-ау,
Ақ жүзіңді көрерлік айнам болсын,
Жар-жар-ау,
Қайын атасы бар дейді осы қазақ
Жар-жар-ау,
Айналайын әкемдей қайдан болсын,

Жар-жар-ау.

Жар-Жар

Старшындардың талаптары

А.О.Игельстромның талабы

А.О.Игельстромның реформасы неліктен іске аспай қалды?

И.Тайманұлы

М.Өтемісұлы

К.Қасымұлы

Тарихи маңызы

Тапсы рма №

Жауап

Балл

Қосымша

ақпарат

1

Бесік жыры — тұрмыс-салт жырларының көне түрінің бірі.

Әлемде Бесік жырын айтпайтын халық жоқ. Халық педагогикасының мәйегіне айналған бесік жырында халықтың төл тарихының, дәстүрлі мәдениетінің, ежелгі наным-сенімінің, дүниетанымының көрінісі бар.

Жар-жар — қазақ тұрмыс-салт жырларының ежелден келе жатқан жанрлық түрінің бірі. Ол қыздың ұзатылатын тойы аяқталып, аттанар алдында орындалады. Күйеу бастаған жігіттер жағы атқа мініп келіп, отау үйдің сыртынан жабықты ашып өлең бастайды.

2

Білім алушының берілген мазмұнға сәйкес дұрыс жауаптары қабылданады

Бесік жырын барша халық ұлттық тәрбиенің кәусар бұлағы деп таниды. Әлем халықтарының бесік жырлары әр елде әр түрлі аталғанымен, атқаратын міндеті, мазмұн байлығы, поэтикалық құрылымы мен саз-әуені жағынан үндесіп жатады.

Жар, жұбай — ерлі-зайыпты адамдардың бір-біріне жақындығын білдіретін туыстық атау. Ал зайып сөзі, көбінесе, әйелге қатысты айтылады. 

2

Бүгінгі қоғамда дәстүрлі, ғұрыптық әндердің орындалуы қажет

1

2

Орынбор казак әскерлері 1748-1755 жылдар аралығында құрылды.

2

Білім алушының берілген мазмұнға сәйкес дұрыс жауаптары қабылданады

1840 жылы «Орынбор казак әскерлері туралы Ереже» шықты.

2

Орынбор казак әскерлерінің орталығы Орынбор қаласында орналасты.

2

1916 жылы Орынбор казак әскерлеріндегі халықтың саны 533 мың адамға жуықтады.

2

3

3.1. Игельстром реформаларының мазмұны

1. Хан билігін толығынан жою

2. Кіші жүзді рулық-тайпалық жүйе бойынша үшке бөлу

3. Расправалар құру

4. Орынборда шегарлық сот құру

5. Кіші жүз аумағында екі не үш қала, бірнеше мектеп, мешіттер салу ұсынысы

3.2. Барон Игельстромның реформалары және Кіші жүзде хан билігін жою әрекеттері

1. Казак страшындары шегара шебіндегі әкімшілік пен Орал казактарының тарапынан қазақтарға күш көрсетіп, озбырлық жасауын талап етті

2. Реформаның мәні хан билігін толығымен жою

3. Сырым батыр патша үкіметінің ықпалынан біржолата шығып кетуге бағытталған шаралар қабылдай бастады. Бұл әрекет патша үкіметіне мүлде ұнамады. Сөйтіп Игельстромның реформасы іске спай қалды

8

4

И.Тайманұлы бастаған көтеріліс: 1836-1838 жж. Бөкей Ордасында болған көтеріліске Жәңгір ханның жергілікті

халықтың мүддесінен өз мүддесін жоғары қоюы және қайын атасы Қ. Бажанұлына Каспий маңындағы құнарлы жерлерді беруі себеп болды.

1

Білім алушының берілген мазмұнға сәйкес дұрыс жауаптары қабылданады

Бұл патша үкіметі құрған жаңа әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында қазақтардың отаршылдыққа қарсы ірі баскөтеруі еді. Оның ұлт-азаттық сипаты басым болды. Көтеріліс аяусыздықпен басылғаннан кейін де жалғаса берді. 1842 жылы Жәңгір ханға қарсы Аббас Кошайұлы мен Лаубай Мантайұлы бастаған баскөтерулер болып өтті.

1

К.Қасымұлы көтеріліс жалпы қазақ жеріндегі Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы болған ең ұзақ, яғни, 10 жылға созылған көтеріліс болды. Сонымен қатар, бұл көтеріліске үш жүз қазақтарымен қатар өзге ұлт

өкілдері де қатысты.

1

Жалпы бұл көтерілістер қазақ халқының рухын көтеріп, патша өкіметінің жергілікті халықпен санасуына ықпал етті.

1

Жалпы балл 25

Жалпы бұл көтерілістер қазақ халқының рухын көтеріп, патша өкіметінің жергілікті халықпен санасуына ықпал етті.

1

Жалпы балл 25