Тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы

Жаратылыстану

6-сынып

1

МАЗМҰНЫ

1. Тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың мақсаты .................................................................. 3

2. Тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар ......................... 3

3. Күтілетін нәтижелер ................................................................................................................. 3

4. Ойлау дағдыларының деңгейі .................................................................................................. 4

5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты Тексерілетін оқу мақсатытарды бөлу ................................................................................................................................................. 4

6. Тоқсан бойынша жиынтық бағалауды өткізу ережелері ..................................................... 5

7. Модерация және балл қою ...................................................................................................... 5

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ........................... 6 2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ......................... 13

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ......................... 19

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ......................... 28

1. Тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың мақсаты

Тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың мақсаты білім алушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларын анықтауға бағытталған.

Жиынтық бағалау күтілетін нәтижелер жетістігін және тоқсанға жоспарланған оқу мақсаттарына жеткендігін тексереді.

2. Тоқсан бойынша жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар

Жаратылыстану пәні бойынша қазақ тіліндегі негізгі орта білім деңгейіндегі (5-6 сынып) оқу бағдарламасы.

3. Күтілетін нәтижелер

Білу:

− бастапқы географиялық, биологиялық, физикалық және химиялық ұғымдарды;

− атақты ғалымдардың жаратылыстану ғылымдарының қалыптасуы мен дамуына қосқан үлесін;

− практикалық және эксперименттік жұмыстарды орындау барысында қауіпсіздік техникасының ережелерін;

− физикалық шамалардың өлшем бірліктерін;

− заттардың жіктелуін;

− тірі ағзаларға қоршаған орта факторларының әсерін, адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсерін;

− географиялық зерттеулер әдістерін;

− материктер мен мұхиттардың, жекелеген аумақтардың, елдердің және Қазақстан Республикасының табиғаты ерекшеліктерін;

− ғаламдық және аймақтық демографиялық проблемаларды біледі.

Түсіну:

− шамалардың физикалық мағынасын, негізгі терминдері мен заңдарын;

− органикалық және бейорганикалық заттар кластарының арасындағы айырмашылықтарды;

− жаһандық және жергілікті экологиялық проблемаларды түсінеді.

Қолдану:

− тірі және өлі табиғаттағы объектілерді, процестер мен құбылыстарды сипаттау үшін негізгі физикалық, химиялық, биологиялық, географиялық ұғымдар мен терминдерді;

− тәжірибелік-эксперименттік және зерттеу жұмыстарын қауiпсiз жүргізу әдістерін;

− нәтижелерді ұсынуда графикалық тәсілдерді; − өлшем бірліктердің Халықаралық жүйесін;

− картометрия тәсілдерін, кеңістікте бағдарлау және навигациялық дағдыларды қолданады.

Талдау:

− графиктік және кестелік нысанда берілген ақпаратты;

− биологиялық процестер мен құбылыстардың заңдылықтарын;

− биогеоценоздағы заттар айналымының процестерін;

− жаратылыстану ғылымдары саласындағы жетістіктер мен ғылыми жаңалықтарды қолдану аясын талдайды.

Жинақтау:

− эксперимент және зерттеулер жүргізу жоспарын;

− эмпирикалық қағидаларды, қағидаттар мен заңдылықтарды жүйелеу, жіктеу және анықтау үшін тірі және өлі табиғатта болатын процестер туралы білімдерді жинақтайды жинақтайды.

Бағалау:

− жасалған эксперименттің нәтижелерін;

− түрлі физикалық және химиялық процестердің адамның тыныс-тіршілігі мен қоршаған ортаға әсерін бағалайды.

4. Ойлау дағдыларының деңгейі

Ойлау дағдыларының деңгейі	Сипаттама	Тапсырма түрлері
Білу және түсіну	Нақты деректерді, терминдерді, әдістер мен тәсілдерді білу. Ақпаратты дұрыс еске түсіру, болжау немесе түсіндіру арқылы пәнді ұғатынын көрсете білу	КДЖ - Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар; ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Қолдану	Әртүрлі мәнмәтіндер мен жағдайларда алған білімдерін және ақпараттарды қолдану	ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жоғары деңгей дағдылары	Зерттелетін үдерістің құрамдас бөліктерін талдау арқылы ақпарат немесе нәтижелер алу және оны интерпретациялау. Модель құру үшін алған білімдерін біртұтас біріктіру; нақты үдерістерді сипаттайтын модельдерді түсіндіру; дереккөздерден шығатын ой-пікірлерді қалыптастыру. Ақпараттар, тәсілдер, қорытындылар, нәтижелердің тиімділігі немесе анықтылығы туралы шешім шығару;	ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

4. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды

бөлу

4. Тоқсан бойынша жиынтық бағалауды өткізу ережелері

Тоқсан бойынша жиынтық бағалау кезінде кабинетіңіздегі көмек ретінде қолдануға мүмкін болатын кез келген көрнекі құралдарды (диаграммалар, кестелер, постерлер, плакаттар немесе карталарды) жауып қойыңыз.

Тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталмас бұрын алғашқы бетінде жазылған нұсқауды оқып, білім алушыларға жұмыстың орындалу ұзақтығын хабарлаңыз. Білім алушыларға жұмыс барысында бір-бірімен сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз. Нұсқаулықпен таныстырып болғаннан кейін білім алушыларға тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға болатындығы туралы айтыңыз.

Білім алушылардың жұмысты өздігінен орындап жатқандығына, жұмысты орындау барысында көмек беретін қосымша ресурстарды, мысалы, сөздіктер немесе калькуляторлар (спецификацияда рұқсат берілген жағдайлардан басқа уақытта) пайдалануларына мүмкіндіктерінің жоқ екендігіне көз жеткізіңіз. Олардың жұмыс уақытында бір-біріне көмектесулеріне, көшіріп алуларына және сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз.

Білім алушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өшірудің орнына, қарындашпен сызып қоюды ұсыныңыз.

Жұмыс барысында нұсқаулыққа немесе жұмыстың ұзақтығына қатысты білім алушылар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап беруге болады. Жекелеген білім алушыларға көмек беруге негізделген кез келген ақпаратты оқуға, айтуға, өзгертіп айтуға немесе көрсетуге тыйым салынады.

Тоқсандық жиынтық бағалаудың аяқталуына 5 минут уақыт қалғандығын үнемі хабарлап отырыңыз.

Тоқсандық жиынтық бағалау аяқталғаннан кейін білім алушылардан жұмыстарын тоқтатып, қалам/қарындаштарын партаның үстіне қоюларын өтініңіз.

7. Модерация және балл қою

Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация үдерісінде бірыңғай балл қою кестесінен ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою кестесіне сәйкес тексеру қажет.

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу

Жиынтық бағалаудың өткізілу уақыты - 40 минут

Балл саны - 20

Тапсырма түрлері:

КДЖ - Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар; ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Берілген нұсқа көп жауапты тест сұрақтары және қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 9 тапсырмадан тұрады.

Тест тапсырамаларынан білім алушылар берілген жауап нұсқаларының ішінен дұрыс бір жауапты таңдайды.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар есептелген мәні, сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушы жоғарғы ұпай алу үшін, есепті шешудің толық тізбегін ашып көрсетуі қажет. Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұруы мүмкін.

1 – тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Мысал үлгілері және балл қою кестеcі

«Жаратылыстану» пәнінен 1-тоқсанға арналған жиынтық бағалаудың тапсырмалары

1. Ғарыш әлемі туралы ғылым саласын анықтаңыз.

1. Астрономия

2. Физика

3. Математика

4. Химия

[1]

2. Биологияның зерттеу нысанын көрсетіңіз. A) Табиғат құбылыстары

В) Тірі ағзалар С) Ғарыш денелері

D) Заттардың құрамы

[1]

3. Суретке қарап, жер ғаламшарының қасиеттерін анықтаңыз

(а) Суреттегі жер қозғалысының түрін жазыңыз.

_ _________________________________________

(b) Жер қозғалысының әсерінен жер бетінде болатын өзгерісті анықтаңыз.

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

[2]

3. Кестеде берілген мәліметке қорытынды жасап, деректерді белгілі бір формада ұсыныңыз.

Орташа тығыздық

Еуропа	103 адам
Азия	207 адам
Африка	55 адам
Солтүстік Америка	16 адам
Оңтүстік Америка	40 адам
Әлем	48 адам

[3]

3. (а) Картадан халық тығыз орналасқан аймақтарды анықтаңыз.

_____________________________________________________________________________[1]

(b) Халық тығыздығының қоршаған ортаға тигізетін әсеріне 3 мысал жазыңыз.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________ [3]

6. Атмосфера қабаттарын биіктік бойынша орналастырыңыз.

тропосфера, биіктігі 17 км дейін; стратосфера, биіктігі 55 км дейін;

мезосфера, биіктігі 80 км дейін;

[2]

6. (а) Берілген суреттерден адам өзі қалыптастырған орта түрлерін анықтаңыз.

_______________________ _____________________ ___________________

[3]

(b) Адамзаттың жақсы өмір сүруі үшін өзі қалыптастырған ортаның табиғи ортамен байланысының маңыздылығына баға беріңіз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________[1]

8. Макро және микроәлем өлшемдерін жазыңыз.

[1]

8. Африка құрлығы ең ыстық құрылық. Картаны қолданып құрлықтың ыстық болу себебін жазыңыз.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________[2] Балл қою кестесі

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

2-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Жиынтық бағалаудың өткізілу уақыты - 40 минут

Балл саны - 20

Тапсырма түрлері:

КДЖ - Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар; ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Берілген нұсқа көп жауапты тест сұрақтары және қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 10 тапсырмадан тұрады.

Тест тапсырамаларынан білім алушылар берілген жауап нұсқаларының ішінен дұрыс бір жауапты таңдайды.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар есептелген мәні, сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушы жоғарғы ұпай алу үшін, есепті шешудің толық тізбегін ашып көрсетуі қажет. Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұруы мүмкін.

2-тоқсан бойынша жиынтық бағалау сипаттамасы

Мысал үлгілері және балл қою кестесі

«Жаратылыстану» пәнінен 2-тоқсанға арналған жиынтық бағалау тапсырмалары

1. Төменде суретте берілген заттарды сәйкесінше заттар тобына жіктеңіз.

Мына кестеге заттар мен заттар тобының сәйкестігін нөмірмен көрсетіңіз.

2. Процестің атауы мен заттың бір күйден екінші күйге ауысуы арасындағы сәйкестікті көрсетіңіз.

Процесс	Заттың бір күйден екінші күйге ауысуы
А) Булану Қату Конденсация	1) сұйық газға ауысады 2) газ сұйыққа ауысады 3) сұйық қатты күйге ауысады

А______ B_______ C_______

[1]

3. Тау–кен өндірісінің қоршаған ортаға зиянды әсерінен қорғану жолдарын көрсетіңіз:

1. Жабық әдіспен салыстырғанда ашық әдісті өндіру әдісін қолдану

2. Қалдықтарды жою, оны өңдеу, зиянсыздандыру

3. Ашық әдіспен салыстырғанда жабық әдісті өндіру әдісін қолдану

4. Тағам өндірісінде қолдану

[1]

4. Төменде берілген A, B, C, D, E, F суреттерде берілген схемаларға назар аударыңыз.

Берілген заттарды (схеманы әріптермен көрсете отырып) қарапайым және күрделі заттарға жіктеңіз.

Қарапайым заттар:__________________________________ Күрделі заттар: _____________________________________

[1]

5. Aтомның құрамына кіретін бөлшектерді анықтаңыз.

[1]

6. Күнделікті өмірде біз пластиктен жасалған бұйымдарды өте көп пайдаланамыз. Жасанды материал пластиктің артықшылығы мен кемшілігі де бар. Төменде кестеде пластик жайлы мәліметтер берілген. Әр мәліметтің тұсына пластиктің артықшылығын () белгісімен, ал кемшілігін () белгісімен көрсетіңіз.

Пластик бұйымдар 450 жылдан кейін шіри бастайды	
Пластик бұйымдар жанғанда улы түтін шығады	
Пластиктен жасалған бұйымдар жеңіл болады	
Пластик бұйымдар таттанбайды	
Пластикті кез келген түске оңай бояуға болады	
Пластик бұйымдар тоқ өткізбейді	
Жыл сайын мұхитқа 150 тонна пластик қоқыс тасталады	
Әлемде жылына 13 миллиард пластик бөтелке өндіреледі	

[2]

7. Қазақстандағы өндірілетін пайдалы қазбаларды олардың өндірілетін аймағы және қолдану салаларын сәйкестендіріңіз:

Жауабы: 1 ______ 2 _____ 3 ______ 4 ______

[2]

8. К олбаға екі белгісіз түссіз ерітінді (қышқыл, сілті) құйылған.

Осы ерітінділерді анықтау үшін оқушы бірнеше тамшы

индикатор тамызды. Сол кезде бірінші колбадағы ерітінді көк

түске, ал екінші колбадағы ерітінді қызыл түске боялды.

1. Оқушы қандай индикатор қолданды? ____________________________________________________________________________

[1]

2. Бірінші колбада қандай ерітінді болды?

_____________________________________________________________________________

[1]

3. Екінші колбада қандай ерітінді болды?

_____________________________________________________________________________

[1]

9. Бос орынға сәйкес келетін сөзді қойып шығыңыз:

1. Асқардың асқазаны ауырып, дәрігерге барды. Дәрігер Асқарға асқазандағы қыжылды басуға арналған «Антацид» дәрісін қабылдауды ұсынды. Себебі асқазан сөлінің құрамында ____________________________ кездеседі. Осы зат антацид құрамындағы затпен әрекеттескенде ___________________________ реакциясы жүреді.

[1]

2. Сізге бірнеше тұрмыстық заттар: тіс пастасы, ас пісіру ұнтағы, сірке су, қызынақ шырыны, лимонад, сабын, жуғыш заттар, ағартқыш берілді.

i. Осы берілген заттардың қайсысы қышқылдар болып табылады?

_____________________________________________________________________________

[1] ii. Осы берілген заттардың ішінен тек сілтілерді атаңыз.

____________________________________________________________________________

[1]

10. Сурет бойынша тұрмыстық химия өнімдерін қауіпсіз қолдану ережелерін ұсыныңыз.

[4] Балл қою кестесі

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦЯСЫ 3-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу

Жиынтық бағалаудың өткізілу уақыты - 40 минут

Балл саны - 20

Тапсырма түрлері:

КДЖ - Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар; ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Берілген нұсқа көп жауапты тест сұрақтары және қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 10 тапсырмадан тұрады.

Тест тапсырамаларынан білім алушылар берілген жауап нұсқаларының ішінен дұрыс бір жауапты таңдайды.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар есептелген мәні, сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушы жоғарғы ұпай алу үшін, есепті шешудің толық тізбегін ашып көрсетуі қажет. Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұруы мүмкін.

3-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Бөлім	Тексерілетін оқу мақсаты	Ойлау дағдылары ның деңгейі	Тапсы рма саны*	Тапс ырма №*	Тапс ырма түрі*	Орынд ау уақыты , мин*	Бал л*	Бөлім бойын ша балл саны
6.3А Тірі және өлі табиғаттағ ы үдерістер	6.4.2.1 Жасуша компоненттерін анықтау	Қолдану	1	1	ҚЖ	2	2	10
	6.4.2.2 Тірі ағзаларға тән үрдістерді түсіндіру	Жоғары деңгей дағдылары	1	2	ҚЖ	2	2
	6.4.2.4 Толыққанды тамақтану рационын құру	Қолдану	1	3	ҚЖ	3	1
	6.4.2.7 Тыныс алғанда және тыныс шығарғандағы ауа құрамындағы айырмашылықты зерттеу	Жоғары деңгей дағдылары	1	4	ТЖ	10	4
	6.4.2.8 Ағзадан бөлініп шығатын өнімдерді атау	Білу және түсіну	1	5	КДЖ	3	1
6.3В Энергия және қозғалыс	6.5.1.2 Энергияны шығарумен және оның жұтылуымен байланысты үдерістерді атау және мысалдар келтіру	Білу және түсіну	1	9	ҚЖ	5	4	10
	6.5.1.5 Энергияны алудың баламалы көздерін ұсыну	Қолдану	1	10	ТЖ	6	2
	6.5.1.3 Электр энергиясының бірлігін атау	Білу және түсіну	1	7	ҚЖ	3	1
	6.5.2.1 Қозғалыстың салыстырмалылығы на мысалдар келтіру және түсіндіру	Қолдану	1	6	КДЖ	3	2
	6.5.2.7 Тиісті құралдарды қолдана отырып, атмосфералық және артериялық қысымды өлшеу және қорытынды жасау	Қолдану	1	8	ҚЖ	3	1
БАРЛЫҒЫ:							20	20
Ескерту: * - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Мысал үлгілері және балл қою кестесі

«Жаратылыстану» пәнінен 3-тоқсанға арналған жиынтық бағалау тапсырмалары

1. Жасушаның екі негізгі компонентін анықтаңыз. Оларды суретте белгілеп, атаңыз.

1_______________________________ 2 _______________________________

[2]

2. Сызбада берілген (А-D) тірі ағзаларға тән қасиеттерді түсіндіріңіз.

A__________________________________	B _________________________________
C________________________________	D ________________________________

[2]

3. Сызбада ағзаның толыққанды тамақтануына қажетті қоректік заттар пирамдасы берілген. Сызбадан D әрпімен белгіленген қатарда ағзаның толыққанды тамақтануы үшін қандай азық түлік болатынын анықтаңыз. Жауабыңызды кестеге жазыңыз.

Азық түлік атауы	Органикалық зат атауы	Ағзадағы маңызы

[1]

4. Оқушы тәжірибе жасады. Ол 4 рет тыныс алып,тыныс шығарады. Одан кейін арнайы құралдың көмегімен тыныс алғандағы және тыныс шығарғандағы ауа көлемін өлшейді. Нәтижесінде тыныс шығарғандағы ауа құрамындағы мына газдардың пайыздық құрамын анықтады. Алынған мәліметтер кестеде көрсетілген.

	Тыныс шығарғандағы ауа құрамы	Тыныс алғандағы ауа құрамы
Тыныс шығарғандағы жалпы ауа көлемі / см3	2 000	-----
3 Бір рет тыныс алғандағы ауаның орташа көлемі/ см	500	-----
Оттегінің пайыздық мөлшері / %	17.2
Көмірқышқыл газының пайыздық мөлшері / %	3.8
Азоттың пайыздық мөлшері / %	74.9	75

1. Кестедегі «Тыныс алғандағы ауа құрамы» бағанына тыныс алғандағы оттегі мен көмірқышқыл газының пайыздық мөлшерін жазыңыз.

[1]

2. Тыныс шығарғандағы ауа құрамы қалай өзгергенін сипаттаңыз және есептеудерді көрсетіңіз.

оттегінің мөлшері өзгерді _____________________________________________________ _____________________________________________________________________________

көмірқышқыл газы мөлшері өзгерді ______________________________________________ _____________________________________________________________________________

азоттың мөлшері ______________________________________________________________

[3]

5. Aғзадан бөлініп шығатын өнімдер және оларды бөліп шығаратын мүшелердің дұрыс қатарын белгілеңіз.

A	көмірқышқыл газы	несепнәр	тұз және су
B	несепнәр	көмірқышқыл газы	несепнәр
C	көмірқышқыл газы	тұз және су	несепнәр
D	тұз және су	несепнәр	көмірқышқыл газы

[1]

5. (a) Жер 365 күнде Күнді өз орбитасы бойымен бір айналып шығады. Мына тұжырымдардың қайсысы дұрыс ЕМЕС екенін анықтаңыз және себебін түсіндіріңіз:

1. Ж ер Күнге қатысты қозғалады

2. Қала Күнге қатысты қозғалады

3. Қала Жерге қатысты қозғалады

4. Қала Жерге қатысты қозғалмайды

[1]

(b) Себебі:

_____________________________________________________________________

__________________________________________________________________ [1]

5. Электр энергиясының өлшем бірліктерін жазыңыз.

______________________________________________________________________________

[1]

5. Адамның артериялық жоғарғы қысымының атмосфералық қысымға тәуелділігін зерттеу кезінде төмендегідей диаграмма алынды.

Атмосфералық қысым, кПа

Зерттеу нәтижесі бойынша мынадай қорытынды жасалды. Қажетті сөзді таңдаңыз:

Атмосфералық қысым артқанда артериялық қысым ........ ( көтеріледі, төмендейді). Атмосфералық қысым төмендегенде адамның артериялық қысымы .............. (көтерілетіні, төмендейтіні) анықталды.

[1]

9.

(a) Суретке заттың бір күйден екінші күйге өту процестерінің аталуын жазыңыз.

[

[1] (b) Мына процестердің қайсында энергия бөлінеді немесе энергия жұтылады:

Мұздың суға айналуы
Будың суға айналуы

[2]

(c) Төменде берілген суреттерді және ұсынылған сөз тіркестерін пайдаланып,

энергияны жұту және шығару процестерін түсіндіретін мәтін құрастырыңыз.

Күн
Э лектр шамы
Күн панельдері

Ұсынылатын сөз тіркестері: жылу және жарық көзі, энергия шығару, жарық энергиясы, түрлендіру, энергия жұту

[1]

1 0. Күн энергиясын пайдаланудағы күн панельдерінің бір артықшылығы мен бір кемшілігін көрсетіңіз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ [2]

	анықталды.
9	(a) балқу – қатаю, булану - конденсация	1
	(b) мұздан суға өткенде, жұтылады будан суға өткенде бөлінеді	1 1
	(c) Күн – ең үлкен жылу және жарық көзі. Күн панельдері күн энергиясын жұтады және электр энергиясына айналдырады. Электр шамы электр энергиясын жарық энергиясына түрлендіреді.	1	Оқушының еркін ойы ескеріледі
10	Артықшылығы: осылардың бірі: қолжетімді/ сарқылмайды/экологиялық қауіпсіз; Кемшілігі: осылардың бірі: ауа-райына, тәулікке тәуелді/құралдары қымбат/ айналарды үнемі таза ұстау керек/ артық энергияны жинап отыру үшін қосымша құрылғы керек	1 1
	Барлығы	20

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

4-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу

Жиынтық бағалаудың өткізілу уақыты - 40 минут

Балл саны - 20

Тапсырма түрлері:

КДЖ- Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар; ҚЖ- Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ -Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Берілген нұсқа көп жауапты тест сұрақтары және қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 10 тапсырмадан тұрады.

Тест тапсырамаларынан білім алушылар берілген жауап нұсқаларының ішінен дұрыс бір жауапты таңдайды.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар есептелген мәні, сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушы жоғарғы ұпай алу үшін, есепті шешудің толық тізбегін ашып көрсетуі қажет. Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұруы мүмкін.

4-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Бөлім	Тексерілетін мақсаты	оқу	Ойлау дағдылар ының деңгейі	Тапсыр ма саны*	Тапс ырм а № *	Тапсыр ма түрі *	Орында уға кететін уақыт, мин*	Бал л*	Тарау бойын ша балл
6.4А Экологи я және тұрақты даму	6.6.1.1 Экожүйе құрамдас бөліктерінің өзара байланысын график түрінде көрсету және түсіндіру		Қолдану	1	1	ҚЖ	2	2	14
	6.6.1.2 Экожүйе ауысымдарының себептерін түсіндіру		Қолдану	1	2	ҚЖ	3	4
	6.6.1.3 Экологиялық пирамидада энергия мен заттардың ауысуын түсіндіру		Қолдану	2	3	ҚЖ	3	1
					4	ТЖ	4	2
	6.6.2.2 Әртүрлі экожүйедегі тірі ағзалардың көптүрлілігін зерттеу		Жоғары деңгей дағдылар ы	1	5	ТЖ	3	3
	6.6.3.1 Өзінің аймағындағы кейбір экологиялық мәселелердің себептерін талдау		Жоғары деңгей дағдылар ы	2	6	ҚЖ	3	1
					7	ҚЖ	4	1
6.4В Әлемді өзгертет ін жаңалы қтар	6.7.1.1 Әлемді өзгерткен жаңалықтардың маңызын талқылау		Жоғары деңгей дағдылар ы	1	8	ТЖ	4	1	6
	6.7.1.2 Жаратылыстану ғылымдарын дамытуда қазақстандық ғалымдардың үлесін талқылау		Жоғары деңгей дағдылар ы	1	9	ТЖ	4	2
	6.7.2.1 Ғылымның келешектегі зерттеулерінің бағыттарына болжам жасау		Жоғары деңгей дағдылар ы	1	10	ТЖ	10	3
Барлығы:							40	20	20
Ескерту

Мысал үлгілері және балл қою кестесі

«Жаратылыстану» пәнінен 4-тоқсанға арналған жиынтық бағалау тапсырмалары

1. Тапсырманы орындау үшін сызбаға назар аударыңыз.

(а) Экожүйенің құрамдас бөліктерінің өзара байланысын бағдаршаммен көрсетіңіз.

[1]

2. Экожүйенің құрамдас бөліктерінің өзара байланысын түсіндіріңіз.

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

[1]

2. Сызбада берілгендей бұрын көл болған жерде бірте-бірте орман экожүйесі қалыптасқан.

А-D кезеңдерде экожүйенің ауысу себептерін сипаттаңыз.

А ________________________________________________________________________ B_________________________________________________________________________

C_________________________________________________________________________

D_________________________________________________________________________ [4]

3. Cызбада экожүйедегі энергия мен заттардың ауысуын көрсететін экологиялық пирамидада берілген.

Пирамиданың әр деңгейінде берілген сандар нені білдіретінін түсіндіріңіз.

________________________________________________________________________________

[1]

4. Энергия пирамидасына назар аударыңыз. (а) Бір трофикалық деңгейден екінші трофикалық деңгейге энергияның қанша пайызы өтеді?

_____________________________________________________________________________[1] (b) Бұл заңдылық қалай аталады? _______________________________________________ [1]

5. (а) Сызбада берілген (А,В) экожүйе түрлерін анықтаңыз.

A_______________________________	B______________________________________

[1]

2. Қай экожүйеде тірі ағзалардың көптүрлілігі басым екенін жазыңыз.

______________________________________________________________________

___________________________________________________________________ [1]

2. Өз таңдауыңызды түсіндіріңіз.

______________________________________________________________________

___________________________________________________________________ [1]

6. Қазіргі таңдағы экологиялық мәселелердің бірі-ауаның ластануы. Ауаның ластану себептерін атаңыз.

________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________ [1]

7. Ауаның ластануын азайту жолдарын ұсыныңыз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________ [1]

8. Итальян физигі, астрономы Галилео Галилей 1609 жылы ең алғашқы телескопты құрастырды.

Телескоптың пайда болуының әлемнің даму үшін қандай маңыздылыққа ие болғанына баға беріңіз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

__________________________________________________________ [1]

9. Қ азақстандық ғалым Руслан Өтебаев электромобильдерді зарядтау технологиясын ойлап тапты. Оның аппараттары Алматы қаласында қолданыла бастаған. Қазақстандық өнімнің артықшылығы, ол шетелдік өнімдерге қарағанда әлдеқайда арзанға түсті. 100 км жолға орта есепппен электромобиль иесінің шығыны 100-ден 200 теңге аралығында болады. Қазіргі кезде Қазақстанда шамамен 200-дей электромобильдер бар.

Басқа көлік түрлерімен салыстырғанда электромобильдерді пайдаланудың қандай артықшылығы бар? Екі дәлел келтіріңіз.

________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________ [2]

10. Ғалымдар зерттеу жүргізу үшін қандай әдістер қолданады?

________________________________________________________________ [1]

a) Егер сіз ғалым болсаңыз, болашақта .....

i. ғылымның қай саласында зерттеулер жүргізер едіңіз? Түсіндіріңіз, неліктен?

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________ ___________________________________________ [1] ii. Өзіңіз таңдаған ғылым саласына қандай өзгерістер енгізер едіңіз? Дәлелдемелер келтіріңіз.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________ _______________________________________________ [1]

Балл қою кестесі

№	Жауабы	Балл	Қосымша ақпарат
1	(а) сызбадағы кез келген продуцент пен консумент арасындағы графикалық байланысты көрсететін бағдарша cызады (b) өндірушілер,тұтынушылар,ыдыратушылардың байланысын түсіндіреді	1 1
2	А-Өсімдік жамылғысы жағалаудан судың ортасына жылжып келеді. В- бұл үрдіс жалғасып,көл бірте-бірте шымтезекке толып келеді. C-көлдің көлемі азайды. D -одан кейін көл толығымен шымтезекпен толып, орнында орман пайда болады.	1 1 1 1
3	Бір трофикалық деңгейден екінші трофикалық деңгейге өтетін энергия	1
4	(а) 10%	1
	(b) 10%	1
5	А табиғи В жасанды	1
	(b) табиғи экожүйеде тірі ағзалардың көптүрлілігі басым	1
	(с)жасанды экожүйеде көптүрлілік болмайды,себебі ол адамның еркіне байланысты	1
6	Ауаның ластану жолдарын ұсынады ластау көздері көрсетіледі	1	Зауыт фабрикалардан шығатын және көліктердегі бензин жанғанда түтін құрамындағы зиянды заттар.
7	Ауаның ластану жолдарын анықтайды	1	Сұрақтың мағынасын ашатын жауап қабылданады.
8	Аспан денелерін/ планеталарды/ Күн/ жұлдыздарды/ бақылап, зерттеуге мүмкіндік береді	1	Оқушының еркін ойы ескеріледі.
9	Қаржылық тиімділігі/ экономикалық тиімділік/ табиғи отындарды үнемдеу Атмосфераны ластамайды	1 1	Оқушының еркін ойы ескеріледі.
10	a) бақылау, нәтижелерді өңдеу, болжам құру b) мысалы, физика саласында, отын қалдықтарын қайта өңдеу жолдарын іздеу, себебі, табиғи отын қорлары азайып барады мысалы: бөлінетін энергия қоры көп отын түрлерін ойлап шығару	1 1 1	b және c бөлімдерінде оқушының еркін ойы ескеріледі.
Барлығы		20