Бөлімі:

Тербелістер және толқындар

Педагогтің аты-жөні:

Акбуюмова А.Ж

Күні:

23.02.2026 жыл

Сыныбы:

Қатысушылар саны: 23 Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Толқындық қозғалыс. Практикалық жұмыс №14

Толқындардың сипаттамасын зерттеу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.2.5.12 – толқын жылдамдығы, жиілігі және толқын ұзындығы формулаларын есеп шығаруда қолдану;

9.2.5.13 – көлденең және бойлық толқындарды салыстыру;

Сабақтың мақсаты:

Толқындық қозғалыстың негізгі сипаттамаларымен танысады;

Толқынның жылдамдығын, жиілігін және толқын ұзындығын анықтауда формулаларды қолданады;

Көлденең және бойлық толқындарды ажырата алады;

Құндылықтарға баулу

«Жасампаздық пен жаңашылдық айы» Жаңашылдық – заман талабы

Ақпаратты талдау және бағалау; Жаңа идеяларды ұсыну;

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 минут

Өткенге шолу

6 минут

Жаңа сабаққа дайындық

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа дайындығын тексеру.

Жаңашылдық дегеніміз не? (Мақсаттарға жету үшін бастаманы ұсыну, жаңа мүмкіндіктерді іздеу және идеяларды іске асыру барысында ресурстарды тиімді пайдалану)

LearningApps платформасы арқылы

(ЖИ элементтері бар цифрлық платформа)

Психологиялық ахуал орнату

Теңіз толқыны (дыбыс)

«Сіз қалай ойлайсыз?» әдісі.

Оқушыларға тақырып бойынша проблемалық сұрақтар қою.

Сұрақтар:

1.Біз өмір сүріп отырған әлем әртүрлі толқындарға толы. Ол қандай толқындар?

2.Қазақтың ұлттық ойыны- арқан тарту қозғалысын қалай түсіндіреміз?

Сабақтың тақырыбын, оқу мақсатын хабарлау

Мұғалім түсіндірмесі

Оқушылар сәлемдеседі, сабаққа дайындалады. Өз идеяларын ортаға салады

Оқушылар үй тапсырмасы бойынша берілген сұрақтардың жауабын тауып, сәйкестендіреді.

Оқушылар аудиожазбаны тыңдайды, өз болжамдарын ұсынады

Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, бүгінгі сабақтың тақырыбын ашады.

ҚБ: Жарайсың, барлық сұрақтарды дұрыс шештің!

9 сыныпқа арналған оқулық, интерактивті тақта

АКТ

https://learningapps.org/watch?v=pwwqukiqc26

Слайд

https://youtu.be/LdsTydS4eww

AI Image Generator көмегімен алынған сурет

Сабақтың ортасы

Жаңа сабақ

8 минут

«Зерттеу және зерделеу» әдісі

Қоршаған ортадағы толқындар туралы ЖИ көмегімен тұжырымдау

Көлденең және бойлық толқындар туралы мағлұмат беру

Толқындық қозғалыстың негізгі сипаттамалары

,

phet.colorado.edu

Виртуалды зертхана

Оқушылар жаңа тақырыппен танысады

Қоршаған ортадағы толқындар туралы

цифрлық бейне материал бойынша ой тұжырымдайды

Көлденең және бойлық толқындар туралы негізгі түсініктермен танысады

Grok платформасы

ЖИ элементтері бар цифрлық бейне материалдар

Слайдтар

https://phet.colorado.edu/en/simulations/waves-intro

https://phet.colorado.edu/sims/html/wave-on-a-string/latest/wave-on-a-string_all.html

Жұптық жұмыс

8 минут

Сергіту сәті

2 минут

«Сенімді серіктес» әдісі қосымша 1

1 тапсырма. Көлденең және бойлық толқындарды салыстыру:

2-тапсырма. Жұптық есеп

Толқын 8 секундта 32 тербеліс жасайды. Толқын ұзындығы 0,5 м.

Тапсырма:

1. Жиілікті табыңдар

2. Толқын жылдамдығын есептеңдер

Ғылым объективті шындықты, заңдылықтарды дәлелдесе, әдебиет сол білімді эмоционалдық, образдық түрде сезіндіреді.

М.Жұмабаевтің «Толқын» өлеңі

Оқушылар жұппен тапсырманы орындайды.

Тербеліс периодын, жиілігін, тербеліс санын анықтауға берілген есептерді шығарады. Жұптар бір-бірінің жауаптарын тексереді.

Тақырыпқа сәйкес өлең жолдарын оқиды

Дескриптор:

Көлденең және бойлық толқындарды салыстырады;

Толқынның жиілігі мен жылдамдығын есептейді;

Формуланы дұрыс қолданады;

ҚБ: Сіз бен біз бір толқындамыз....

ҚБ: Ауызша мадақтау, ынталандыру

Керемет! Жарайсын!

Тапсырмасы бар парақшалар,

Слайдтар

М:Жұмабаев

шығармашылығынан

Жеке жұмыс

10 минут

«Қалыптастырушу бағалауда Жағдаяттық мәтін.

Жазғы демалыста оқушылар көл жағасына демалуға барды. Олар су бетіне тас лақтырып, пайда болған толқындарды бақылауды ұйғарды. Тас түскен нүктеден бастап су бетінде шеңбер тәрізді толқындар тарала бастады.

Оқушылар өлшеу жүргізді:

10 секунд ішінде 20 толқын өркеші жағалауға жетті.

Екі көршілес толқын өркешінің арақашықтығы 1,5 м болды.

Толқын жағалауға дейін 12 м қашықтықты жүріп өтті.

Оқушылар толқынның негізгі сипаттамаларын анықтауды шешті.

Тапсырмалар

қосымша 2

Оқушылар тақырып бойынша берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Жиілікті анықтайды;

Толқын жылдамдығын есептейді;

Уақытты есептейді;

Толқын жылдамдығының өзгерісін талдайды;

Толқын түрін анықтайды;

ҚБ: 10 балл

Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмасы бар парақшалар

Слайд

Сабақтың соңы

3 минут

Кері байланыс

«Толқындағы қайық» әдісі

Жаңа тақырыпты меңгеру деңгейін бақылау үшін сұрақтарға жауап береді:

1.Бүгін мен толқынның жылдамдығын, жиілігін және ұзындығын анықтау үшін формулаларын ......

2.Көлденең және бойлық толқындарды .......

3. Сабақ мен үшін .....

Бағалау. 10 баллдық жүйе бойынша бағалау

Үй тапсырмасы. §33. Толқындық қозғалыс (тақырыпты оқу), 28-жаттығу

Оқушылар қайық түрінде жасалған стикерлерге бүгінгі сабақ туралы пікірлерін жазады.

Толқынның ойыс не өркеш нүктелеріне қайықтарын орналастырады

Оқушылар бүгінгі сабақта жасаған жұмыстарына кері байланыс береді

Өзін өзі бағалайды

ҚБ: 1-10 балл

Толқындық қозғалыс графигі

Салыстыру белгісі

Көлденең толқын

Бойлық толқын

Тербеліс бағыты

Толқын таралу бағытына перпендикуляр

Толқын таралу бағытымен бағыттас

Қай ортада таралады

Су бетіндегі толқын

Дыбыс толқыны

Мысал

Қатты, сұйық

Қатты, сұйық, газ

Бағалау критерийлері

1 секундта 20 толқын өткен болса, жиілікті дұрыс есептеді

2 балл: дұрыс есептеген ( = 2 Гц)
1 балл: қате формула қолданған немесе қате есептеген
0 балл: жауап жоқ немесе мүлдем қате

= λ· формуласын дұрыс қолданды

2 балл: дұрыс есептеген (v = 1,5 м × 2 Гц = 3 м/с)
1 балл: формула дұрыс емес немесе есептеуде қате бар
0 балл: жауап жоқ

формуласын дұрыс қолданды

2 балл: дұрыс есептеген (t = 12 м / 3 м/с = 4 с)
1 балл: формула дұрыс емес немесе есептеуде қате бар
0 балл: жауап жоқ

Жел күшейіп, толқын ұзындығы артса, жиілік өзгермесе, жылдамдық қалай өзгереді және қарапайым сөзбен түсіндірді

2 балл: жылдамдық артатынын дұрыс жазды және қарапайым түсіндірді
1 балл: жылдамдық өзгеретінін дұрыс жазды, түсіндірме дұрыс емес немесе толық емес
0 балл: жауап жоқ немесе толық қате

Судағы толқындардың көлденең толқын екенін дұрыс жазды және бөлшектердің қозғалысын түсіндірді

2 балл: дұрыс жазды, қозғалыс бағытын түсіндірді
1 балл: тек түрін жазды, түсіндірмесіз
0 балл: жауап жоқ немесе қате