Пәні

Қазақ тілі

Сыныбы

8-сынып

Уақыты

Тақырыбы

Толықтауыш

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат -міндеттері

а) Ақпараттылық: Сөйлемнің тұрлаусыз мүшесі толықтауыш және оның түрлері туралы оқушыларға мәлімет беріп ерекшелігін меңгерту

ә) Коммуникативтік: Оқушылар алған білімдерін ауызша және жазбаша тілде қалыптастыру.

б) Проблемалық: Жаңа материал бойынша берілген сұрақ тапсырмаларды өз бетімен орындауға дағдыландыру.

Сабақтың түрі

Жаңа материалды меңгерту

Педагогикалық технологиялар

Білім беруді ізгілендіру

Сабақтың әдісі

Эвристикалық, практикалық, сөздік әдіс

Көрнекілігі

Плакат, сызба, кесте, кітаппен жұмыс

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, тарих

Сабақтың барысы

Мұғалімнің қызметі

Оқушының қызметі

Күтілетін нәтиже

Ұйымдастыру бөлімі

Оқушымен амандасады.

Жоқ оқушыларды анықтау.

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Мұғаліммен амандасады.

Сабаққа құрал жабдықтарын дайындайды.

Сабаққа назар аударады.

Коммуникативтік құзыреттілік

Оқушылар зейінін сабаққа аудару.

Үй тапсырмасын тексеру

Проблеманы шешу құзыреттілігі

үй тапсырмасын тексеру арқылы оқушылардың жұмысын есепке алу.

Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалға кіріспе

«Бой сергіту»

1)Тұрлаулы мүше қандай мүшеден тұрады?

2)Тұрлаусыз мүше қандай мүшеден тұрады?

1)Бастауыш, баяндауыш.

2)Толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш.

Коммуниккативтік құзыреттілік.

Өткен материалды еске түсіре отырып, жаңа материалмен байланыс жасайды.

Жаңа материалды меңгертуді ұйымдастыру

Жаңа материалды бекіту

Қорытынды сұрақ

Үйге тапсырма

Бағалау

Толықтауыш Сөйлемде атау мен

іліктен басқа септіктердің бірінде тұрып, бір мүшені заттық мағына жағынан толықтырып тұратын тұрлаусыз мүшені толықтауыш дейді. сұрақтары: кімді? нені? кімге? неге? кімде? неде? кімнен? неден? кіммен? немен? Толықтауыш құрамына қарай бір сөзден ғана болып дара толықтауыш және бірнеше сөзден, сөз тіркесінен, күрделі сөзден құралып күрделі толықтауыш болып бөлінеді. Мағынасы мен тұлғасына қарай тура толықтауыш және жанама толықтауыш болып екіге бөлінеді. Табыс септік тұлғасындағы толықтауышты тура толықтауыш, ал атау, ілік, табыстан басқа септіктердің бірінде немесе туралы, тақырыпты, жөнінде, жайында деген септеулік шылаулардың тіркесінен болған толықтауышты жанама толықтауыш дейміз.

Веен диаграмма

2)Берілген әріптерді астындағы сандардың өсу ретіне қарай қойса, мақал – мәтелдер шығады. Сөйлем мүшесіне талдай келіп, толықтауыштарды түрлеріне қарай ажырату.

^{Ж А А Ө Р Ш Н Ы Ы Е Ғ Д}

^{11 13 19 3 9 23 5 25 33 7 27 31}

^{Н А С Т, А АА А С С}

^{21 29 15 17 35 45 51 63 37 47}

^{Т ТЫ Ы Ы Л Ш Ғ Д Н.}

^{43 49 39 59 67 41 57 61 65 53}

3) « Мені тап! » ойыны

Ойын шарты: берілген мақал мәтелдерді оқып, 1-қатар сол оқылған мақал-мәтелден анықтауышты, 2- қатар пысықтауышты, 3-қатар толықтауышты табады

45- жаттығу.Әке, ақылды, төрт, ол, оқыған, оқу сөздерін атау және ілік септіктерден басқа септіктерге қойып, толықтауыш етіп сөйлемдер құраңдар.

47- жаттығу.

Мәтіндегі толықтауыштарды қздері байланысқан сөздермен теріп жазыңдар.

Егер сіз байқамаған болсаңыз, онда қазір су құбырының шүмегін бұрап, бір стакан су құйып алып, ұрттап көріңіз. Бұл – хлордың, насос станцияларында суды микробтардан залалсыздандыратын заттың иісі. Хлор – улы зат. Ол суға мөлшерден артық қосылса адам денсаулығына қауіп төндіреді. Ендеше, қандай жолмен су құбырындағы хлордың мөлшерін бір секундты да қалт жібермей, үздіксіз қадағалап отыруға болады.

Толықтауыш дегеніміз не?

Тура толықтауыш дегеніміз не?

Жанама толықтауыш дегеніміз не?

1)Көркем әдебиеттентолықтауыш түрінесөйлем жазып келу.

2)Үш тұрлаусыз мүше қатысқан сөйлемге синтаксистік талдау жасау

48- жаттығу жұмысы

Мұғалім баяндауымен жаңа тақырыппен танысады.

(өнер жастан шығады, асыл тастан шығады)

Жанама толықтауыш

1-қатар ( анықтауыш )
1. Жаман жолдас жауға қалдырар.
2. Гүл – жердің көркі,
Қыз – елдің көркі.
3. Байлықтың атасы –еңбек, анасы – жер.

2- қатар (пысықтауыш):
1. Қорыққан бұрын жұдырықтар.
2. Ер жігіт елі үшін туады, елі үшін өледі.
3. Болат қайнауда шынығады, батыр майданда шынығады.

3-қатар (толықтауыш)
1. Темірді қызған кезде соқ.
2. Талаптыға нұр жауар.
3. Қайғысыз қара суға семірер.

Насос станцияларында, суды микробтардан, суға мөлшерден артық қосылса,адам денсаулығына, қауіп төндіреді, қадағалап отыруға болады.

Сөйлемде атау мен іліктен басқа септіктердің бірінде келетін тұрлаусыз мүшені айтамыз.

Табыс септік тұлғасындағы толықтауышты тура толықтауыш, ал атау, ілік, табыстан басқа септіктердің жанама толықтауыш дейміз.

Мұғалім берген тапсырманы күнделікке жазып алып, үйден орындап келеді

Сабаққа қатысқан оқушылардың білімін бағалау

Ақпараттық құзыреттілік

Оқушылар тыңдап тақырып мазмұн

Кесте толтыру арқылы тура мен жанама толықтауыш айырмашылығын табады

Берілген әріптер мен сандарды дұрыс қой арқылы мақалды тауып сөйлем мүшесіне талдап, толықтауыш түрін ажыратады

Мақалдардан тұрлаусыз мүшелерді табады.

Сұрақтарға жауап беріп, тақырыпты қорытындылайды.

Үй тапсырмасын алған білімдері арқылы дәлелдейді.

Сабақ қорытындыланып өз мақсатына жетеді