Тұлғааралық қақтығыстың ерекшеліктері

Тұлғааралыққақтығыстыңерекшеліктері
Бұлтақырыпәл-ФарабиатындағыҚазақҰлттықуниверситетіндеоқытушыАвсықова
Құралайдыңжетекшілігіменоқытылуда.Университеттуралытолығырақақпаратты[осы
сілтеме](https://farabi.university/?lang=kz)арқылыбілеаласыз.
Тұлғааралыққақтығыс–бұлекінемесеодандакөпадамныңарасындағы
қарым-қатынаскезіндетуындайтынпікірқайшылықтары,мүдделердіңсәйкескелмеуі
немесежекетұлғалардыңарасындатүсінбеушіліктіңпайдаболуы.Мұндай
қақтығыстарәлеуметтікжәнепсихологиялыққұбылысретіндежекетұлғалардыңдамуы
менқарым-қатынассапасынаелеуліәсеретеді.
Тұлғааралыққақтығыстыңнегізгіерекшеліктері
1. Тұлғалықдеңгейдегісебептер
Тұлғааралыққақтығыстаркөбінесеадамдардыңжекеқасиеттеріне,құндылықтарына,
өмірліккөзқарастарынанемесемінез-құлықерекшеліктерінебайланыстыпайда
болады.Әрадамөміргеөзтәжірибесіменкөзқарасыарқылықарайтындықтан,
олардыңмүдделеріменмақсаттарыәртүрліболуымүмкін.
2. Эмоционалдықсипат
Қақтығыстардаэмоциялармаңыздырөлатқарады.Қатысушылардыңсезімдері,
мысалы,ашу-ыза,ренішнемесекөңілқалу,жағдайдықиындатып,қақтығыстың
шешілуінекедергікелтіруімүмкін.
3. Қарым-қатынассипатыныңөзгеруі
Тұлғааралыққақтығыстарбарысындаадамдарарасындағықарым-қатынас
динамикасыөзгереді.Бұлөзгерістерпозитивті(қатынастардыжақсарту)немесе
негативті(қарым-қатынастыүзу)болуымүмкін.
4. Проблеманыңкүрделілігі
Қақтығысмәселелерібіржақтынемесекөпжақтыболуымүмкін.Кейбірқақтығыстар
ұсақ-түйектүсініспеушіліктердентуындаса,басқаларытереңәлеуметтік,экономикалық
немесемәдениқайшылықтарғанегізделуімүмкін.
Тұлғааралыққақтығыстардыңнегізгітүрлері
1. Құндылықтыққақтығыстар
Бұлқақтығыстарадамдардыңөмірлікұстанымдарыменқұндылықтарыныңсәйкес
келмеуінентуындайды.
2. Мүдделікқақтығыстар
Екітараптыңбірдейресурстарға,уақытқанемесемүмкіндіктергеталасуыкезіндепайда
болады.

3. Рөлдікқақтығыстар
Адамдардыңәлеуметтікнемесекәсібирөлдердітүсінуіндегіайырмашылықтар
нәтижесіндетуындайды.
4. Коммуникативтікқақтығыстар
Бұлқақтығыстаркөбінеседұрысақпараталмаунемесеқатетүсінісусалдарынанпайда
болады.
Қақтығыстардыбасқарутәсілдері
Тұлғааралыққақтығыстардыңтиімдішешіміүшінмынатәсілдерқолданылады:
1. Коммуникацияныжақсарту
Екіжақтыңдаөзойларынашықәріанықжеткізуімаңызды.Сөздердідұрыстаңдау,
белсендітыңдаужәнеэмпатияныпайдалануқақтығыстыңшешілуінекөмектеседі.
2. Ынтымақтастықжәнекелісім
Қатысушыларортақмүдденітауып,келісімгекелугетырысуықажет.Бұлтәсілекі
жақтыңдақажеттіліктерінқанағаттандыраалады.
3. Бейтарапмедиатордыңкөмегі
Қақтығыстышешуқиынболғанжағдайда,бейтараптараптыңараласуыжағдайды
жақсартаалады.
4. Мәселеніталдау
Қақтығыстыңнегізгісебептерінтүсініп,олардышешужолдарынанықтаумаңызды.
Қорытынды
Тұлғааралыққақтығыс–адамдарарасындағықарым-қатынастыңтабиғибөлігі.
Қақтығыстардұрысбасқарылса,оларжекетұлғалардыңдамуына,өзаратүсіністіктің
артуынажәнеқарым-қатынастардынығайтуғаықпалетуімүмкін.Солсебепті
қақтығыстардыбасқарудыңтиімдіәдістерінүйренумаңыздыәлеуметтікжәне
психологиялықдағдыболыптабылады.
Әл-ФарабиатындағыҚазақҰлттықУниверситеті
Жетекші:АвсыдыковаКуралай
Әлеуметтану,МусаеваҮміт