Білім беру ұйымының атауы

Шарбұлақ жалпы білім беретін мектеп

Пәні:

Қазақстан тарихы

Бөлім:

6.2X ғасыр - XІІІ ғасырдың басындағы Қазақстан

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сынып: 6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Түріктердің материалдық және рухани мәдениеті.

Зерттеу сұрағы: Әлем өркениетінің дамуына түрік мәдениеті қандай үлес қосты?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

6.2.3.2 Әл-Фарабидің және басқа да ғалымдардың ортағасырлық ғылымның дамуына қосқан үлесін анықтау

6.2.2.4 түркі кезеңіндегі қоғамды бейнелеуде М. Қашғари, Ж. Баласағұн және А. Яссауи еңбектерінің тарихи құндылығын түсіндіру;

Сабақтың мақсаты

Түрік ғұламаларының өз еңбектері арқылы әлем өркениетінің дамуына қосқан үлесін бағалайды

Құндылықтар

Бірлік және ынтымақ айы;

Апта дәйексөзі:

Ынтымақ жүрген жерде ырыс бірге жүреді

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 минут

3 минут

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу.

Оқушыларды топқа бөлу

«Киіз үй» әдісі: Оқушылар киіз үй бейнелерін таңдап алады. Әр киіз үйдің артында топтың атауы жазылған. Оқушылар артындағы жазуға сәйкес өз топтарына бөлінеді:

1.Ахмет Яссауи тобы

2.Жүсіп Баласағұн тобы

3.Махмұд Қашқари тобы

1-иапсырма

Түріктердің материалдық және рухани мәдениетіне бейне сабақ

Осы бейне сабақты талқылау

Талқылау сұрақтарынан бастаңыз:

Түріктердің рухани мәдениетінің қандай үлгілерін білесіздер?

Түрік ғұламалары рухани мәдениетті қалыптастыруда қандай рөл атқарды?

Оқушылар киіз үй бейнелерін таңдап, өз топтарына бірігеді.

Оқушылар талқылау сұрақтарына жауап беріп, өз ойларын ортаға салады.

Оқушылардың жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу жүзеге асады.

мадақтау

Сабақтың басы

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Жаңа тақырыпты видеомен көріп түсіну оқушыға материалды өз бетінше меңгеруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл әдіс білімді игеру процесін жеңілдетеді.

2-тапсырма: Ұяшықтар ойыны

Бұл тапсырма «Ұяшықтарды таңдау» ойыны форматында жүргізіледі. Топ әрбір ұяшықты таңдап, сол ұяшықтағы сұраққа бірге жауап береді. Жауапты орындаған соң, видеода көрсетілген дұрыс жауаппен салыстырып, өз білімін тексереді. Ойын барысында топтар бірнеше сұраққа жауап беріп, білімдерін шыңдайды.

1. Қожа Ахмет Ясауи қай ғасырда өмір сүрді?

A) X–XI ғғ.

B) XI–XII ғғ.

C) XIII–XIV ғғ.

Жауабы: B

2. Қожа Ахмет Ясауидің басты еңбегі қалай аталады?

A) “Диуани хикмет”

B) “Құтты білік”

C) “Диуани лұғат ат-түрік”

Жауабы: A

3. Қандай қалада жерленген?

A) Отырар

B) Түркістан

C) Баласағұн

Жауабы: B

4. Қожа Ахмет Ясауи қай сопылық бағыттың өкілі?

A) Исмаилизм

B) Жадидизм

C) Ясауийа

Жауабы: C

Жүсіп Баласағұн – 4 сұрақ

1. Жүсіп Баласағұнның негізгі шығармасы:

A) “Диуани хикмет”

B) “Құтты білік”

C) “Ақиқат сыйы”

Жауабы: B

2. “Құтты білік” шығармасы қай тілде жазылған?

A) Араб тілінде

B) Қыпшақ тілінде

C) Түркі тілінде

Жауабы: C

3. Жүсіп Баласағұн қай қалада дүниеге келген?

A) Баласағұн B) Сайрам C) Тараз Жауабы: A

4. “Құтты біліктің” негізгі идеясы:

A) Адамды ғылым-білімге шақыру

B) Әдептілік, әділдік, ел басқару

C) Әлем жаратылысы туралы Жауабы: B

Махмұд Қашқари – 4 сұрақ

1. Махмұд Қашқаридың ең атақты еңбегі:

A) “Құтты білік”

B) “Диуани лұғат ат-түрік”

C) “Ақиқат уа нақыл”

Жауабы: B

2. “Диуани лұғат ат-түрік” неге арналған?

A) Діни уағыздарға

B) Түркі тілдерінің сөздігіне

C) Моральдық тәрбиеге

Жауабы: B

3. Махмұд Қашқари қай аймақтан шыққан?

A) Қашқар

B) Түркістан

C) Тараз

Жауабы: A

4. Шығармада неше түркі тайпасының аты айтылған?

A) 15

B) 29

C) 35

Жауабы: В

3-тапсырма.

Бұл тапсырма «Сәйкестендіру» ойыны форматында өткізіледі. Топ мүшелері әр мәліметті қарап, оны дұрыс ғалыммен байланыстыруға талқылайды. Жауаптарды тапқан соң, орындарына қойып, видеода көрсетілген дұрыс жауаппен салыстырып тексереміз. Ойын барысында топтар бірнеше мәліметті талқылап, ғалымдардың еңбектері мен ілімін жақсы меңгереді.

Түркі тілін зерттеп, оның сөз қоры мен құрылымын жүйелі түрде жазып қалдырған (Махмұд Қашқари).

Құтты білік тәрізді еңбектер арқылы философиялық және әлеуметтік мәселелерді көтерген (Жүсіп Баласағұн).

Сопылық ілім мен рухани тәлімді жазбаша түрде қалдырған, адамдарға моральдық бағыт беретін шығармалар жасаған (Яссауи).

Өз заманы үшін тілдік, мәдени және рухани саланы дамытқан (Махмұд Қашқари).

Түркі халықтарының тарихын, дәстүрі мен мәдениетін зерттеп, оны кейінгі ұрпаққа жеткізген (Махмұд Қашқари).

Этикалық және саяси мәселелерді жүйелі түрде еңбектерінде талқылаған (Жүсіп Баласағұн).

Сөздік және энциклопедиялық еңбектер арқылы тілдің дамуына үлес қосқан (Махмұд Қашқари).

Мұсылман сопылық дәстүрін халық арасында насихаттап, рухани тәжірибені қоғамға енгізген (Яссауи).

Түркі тіліндегі шығармалар арқылы білімді қоғамға жеткізуге тырысқан (Махмұд Қашқари).

Рухани орталықтар мен діни қызмет арқылы қоғамның рухани өмірін жақсартуға үлес қосқан (Яссауи).

Тарихи, тілдік және философиялық еңбектерінде дәуірдің әлеуметтік мәселелерін талдаған (Жүсіп Баласағұн – ақиқат).

Кітаптары арқылы адамдарға моральдық, этикалық және рухани бағыт берген (Яссауи).

Әдеби шығармаларында білім мен ғылымды дәріптеген, халықты білімге шақырған (Жүсіп Баласағұн).

Түркістан және оның айналасындағы өңірлерде халыққа білім мен рухани тәлім беруге тырысқан (Яссауи).

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

"Түркістан" газеті. Махмұд Қашқари және «Диуан лұғат-ит-түрік».

http://www.abai.kz/content/makhmyd-kashkari-zhene-diuan-lygat-it-t-rik

Жүсіп Баласағұн «Құтты білік»

http://muslim.kz/kk/article/5-jusip-balasagun-jane-qutty-bilik.html

Жүсіп Баласағұн кесенесі https://www.youtube.com/watch?v=NJppWVpTiVM

Сабақтың соңы

2 минут

2 минут

Кері байланыс

3 минут

Сабақты қорытындылау Әлем өркениетінің дамуына түрік мәдениеті қандай үлес қосты?

Үйге тапсырма

«Сіздің ойыңызша, Түркі халықтарының қандай мәдени жетістігі әлемдік өркениет үшін ең маңызды болып табылады?» атты кестені толтыру

«Телефон» әдісі бойынша оқушылар өздері жаңа тақырыптан алғандарын ой елегінен өткізеді және кері байланыс жасады

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

«Ең үздік жауап»

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

ҚБ – сабақтағы өз әрекетіне рефлексия жасау;

Ақпараттық карточка