Тұздардық химиялық қасиеттері

Сабақтың тақырыбы:

Тұздардық химиялық қасиеттері

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.1.4 формула бойынша массаны, зат мөлшерін және құрлымдық бөлшектер санын есептеу

Сабақ мақсаттары

Тұздардың құрамы, номенклатурасы, жіктелуі, қасиеттері, алынуы туралы біледі.

зат мөлшері. Моль. Авогадро саны бойынша алған білім-білік дағдыларын қалыптастыруда есептер шығаруды үйрету .

Молярлық және салыстырмалы молекулалық массалар сандық мәні бойынша тең болатындығын түсіндіру .

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану

Бағалау критерийлері:

Тұздардыңалыну жолдарын үйренеді;

Тұздардың формулаларын талдап, басқа күрделі қосылыстардан ажырата алды.

Тұздардың физикалық қасиеттеріне назар аударады;

Тұздардың химиялық қасиеттерін зерттейді, нақтылы тәжірибелер арқылы қорытынды жасайды;

Химиялық сауаттылықтарын, химиялық тілдерін және химиялық дағдыларын дамытады.

;

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Тұздардың жіктелуін білу

Тұздардың қасиеттері

Негізгі сөздер мен тіркестер: таңба,элемент, жану, құралдар.

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік тіркестер:

1 Тұздардың адамдарға, жануарға, өсімдіктердегі және шаруашылықтағы маңызы туралы жоба жасау

Құндылықтарға баулу

Бірлесе жұмыс жасау, сын тұрғысынан ойлау, топтық жұмыс барысында өзара сыйластық, құрметпен қарау, ынтымақтастық, белсенді болу, жауапкершілікті сезіну, білім алуға дайын болу.

Пәнаралық байланыс

Физика мен математика

Алдыңғы оқу

Оксидтер мен тұздар

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

6 мин

Ұйымдастыру кезеңі

Сыныпта психологиялық ахуал тудыру

Сыныпта оқушылар «Фосфор», «Темір», «Күкірт» болып бірігіп 3 топқа бөлінеді

Топ ережелерін сақтай отырып, сабақтарына сәттілік тілеу

Үй тапсырмасын сұрау

«Білім мен біліктерін тексеру: Бұрын алған білімді дамыту мақсатында

1. Қандай оксидтер тобын білесің?

2. Қышқылдық және негіздік оксидтерге қандай оксидтер жатады?

3. Барлық қышқылдық оксидтердің ортақ химиялық қасиеттері қандай?

4. Барлық негіздік оксидтердің ортақ химиялық қасиеттері қандай?

5. Әкті су арқылы көбірек ауа өткізгенде ерітінді не себептен лайланады?Тиісті реакция теңдеуін жаз

6. Қара түсті-оксид берілген. Ол оксидтердің қай тобына жататынын анықта?

7. Күкірт қышқылын пайдаланып, мырыш сульфатын қалай алуға болады?

8. Тиісті металдың оксидінен сілтіні қалай алуға болады? Мысал келтір.

Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыра отырып, үй тапсырмасымен жаңа сабақты байланыстырып тақырыпты ашу.

Сабақтың ортасы

34 мин

Сабақ соңы 4 мин

«Телерадио эфир» әдісі. Тақырып ашылады

Жаңа сабақтың мазмұнын ашу үшін АКТ-ны кеңінен қолдана отырып «Телерадио эфир» әдісі арқылы фосфордың, темірдің, күкірттің оттекте қарқынды жану үрдісін көрсетеміз.

Кітаппен жұмыс

1. Тұздардың құрамымен, номенклатурасы

• 2. Тұздардың жіктелуі

• 3. Тұздардың қасиеттері

• 4.Тұздардың алынуы

4 топтағы оқушылар топпен ақылдаса отырып, оқулықпен жұмыс жүргізіп, таныстырылым жасайды

Тұздар орта, қышқыл, негіздік, қос және кешенді болып бөлінеді.

1. Орта тұздар – сутек атомдары толық ауысса (Na2CO3, K3PO4, MgSO4);

2. Қышқыл тұздар – сутек атомдары металл атомдарымен біртіндеп алмасса (NaHCO3, K2HPO4);

3. Негіздік тұздар – құрамына гидроксил тобы енсе (MgOHCl, A1(OH)₂Cl),

4. Қос тұздар – сутектің орнын бірнеше металл катиондары басса (KAl(SO₄)₂, NaK₂PO₄);

5. Кешенді тұздар – құрамында кешенді катион ( [Cu(NH₃)₄]SO₄) немесе кешенді анион (K[Fe(CN)₆]) болса түзіледі.

Тұздар көбіне халықаралық номенклатура бойынша аталады. Тұздар суда ерігенде иондарға ыдырап, ерітінділері электр тогын өткізеді.

Гидролиз тұрғысынан тұздар 4 топқа жіктеледі:

1. күшті негіз бен күшті қышқылдан;

2. күшті қышқыл мен әлсіз негізден;

3. әлсіз негіз бен күшті қышқылдан;

4. әлсіз негіз бен әлсіз қышқылдан түзілген.

Күшті қышқыл мен күшті негізден түзілген тұздардан [KCl, NaCl, Ca(NO₃)₂] басқасы гидролизденеді. Тұздар қышқылдармен, сілтілермен және өзара ион алмасу реакцияларына түседі, металдармен әрекеттеседі. Тұздарды алудың 10-нан аса жолы бар. Тұздар табиғатта кең таралған. Тұздар қатты (ас тұзы) және еріген күйінде көл, теңіз, мұхит суларында, өсімдіктер мен жануарлар организмінде кездеседі. Тамақ өнеркәсібінде, ауыл шаруашылығында, медицинада, металлургия, шыны, т.б. өнеркәсіп салаларында, тұрмыста кеңінен қолданылады

Тұздардың адамдарға, жануарға, өсімдіктердегі және шаруашылықтағы маңызы туралы жоба жасау

Толық түсіндім

Орташа түсіндім Түсінбедім

Оқушылар берілген тақырыптар бойынша жоба жасайды, суреттер салады

Топтағы оқушылар сабақтағы алған білімдеріне талдау жасайды. Өзін- өзі бағалайды

Оқушылар өз ойларын қағаз бетіне түсіреді.

Ойлану арқылы алған білімдерін саралайды

Тұздардың химиялық қасиеті :
1.тұздар металдармен әрекетеседі :
Zń+Hq(ŃO)=Zń(ŃO3)2 +Hq
2. Тұздар сілтімен әрекеттеседі
Си CI+2ŃaOH=2ŃaCI+Cu(OH)2
3. Қышқыл мен тұз әрекеттесіп , жаңа тұз және қышқыл түзеді
Си SO+HS=CuS+HSO
4. Тұздар өзара бір – бірмен әрекеттеседі :
CaCI+NaCO=CaCO+2NaCI
5. Кейбір тұздар қыздырғанда айырылады .
Са СО3 =CaO+CO2

тұз

тұз

қышқыл

қышқыл

ерімейтін

тұз

Формативті бағалау«Екі жұлдыз, бір тілек»

• Берілген алгортм арқылы өз беттерімен мысал келтіріп талдайды

Есеп шығару 1есепМына тұздардың формулаларын жазыңдар: кальций хлориді, барий динитраты,темір (III)cульфаты, натрий гидросульфаты, кальций фосфаты

2 есеп

Мына тұздарды: СuSO₄, СaCl₂, NaCl, BaSO₄, AgCl алуға болатын реакция теңдеулерін жазыңдар

Кім жылдам? 
1. Мына тұздардың формулаларын құрастыру: кальций сульфаты, натрий фосфаты, барий нитраты, мырыш сульфиді, мыс хлориді, магний сульфаты. 
2. Реакцияларды аяқтау: 
Mg+HCL= 
Zn +AgNO3= 
Hg+FeCL2= 
KOH+H2SO4= 
Na3PO4+Ca(HCO3)2= 
AgNO3+HCL=

1 – есеп Кальций оксидінен кальций гидроксидін; мыс (ІІ) оксидінен мыс (ІІ) гидроксидін алыңдар.

2 – есеп. Үстелде берілген заттарды пайдаланып, кальций карбонатын алып, оны қоспа дан тазартуды іске асырыңдар;өзгерістерді тәжірибе жүзінде іске асырып, реакция теңдеулерін жазыңдар: FeCI₃ → Fe(OH)₃ → Fe₂ (SO₄)₃ 
3 – есеп. Тәжірибе арқылы: а) мыстан; ә) мыс (ІІ) гидроксидінен, мыс (ІІ) оксидін алып, оның негіздік оксид екенін дәлелдеңдер.

4 – есеп. Үстелде берілген:PbO, Pb(OH)₂, H₂SO₄ реактивтерді пайдаланып, қорғасын сульфатын алыңдар және оны қоспадан тазартыңдар.

5 – есеп. Мыс (ІІ) гидроксиді, тұз қышқылы берілген. Мыс (ІІ) оксидін және мыс (ІІ) хлоридін алыңдар.

6 – есеп. Үстелде бар Mg, MgO, H₂SO₄ реактивтерді пайдаланып, екі әдіспен магний сульфатын алыңдар.

7 – есеп. Үстелде бар темір, темір (ІІІ) оксиді, тұз қышқылы, күкірт қышқылдарын пайдаланып, темір (ІІ) және темір (ІІІ) тұздарын алыңдар.

8 – есеп. Берілген үш сынауықта: а) күйдіргіш натр, күкірт қышқылы, су. Қай сынауық- та қандай зат бар екенін анықтаңдар; ә) үстелден мыс (ІІ) оксидін тауып, оның негіздік оксидке жататынын дәлелдеңдер.

Бағалау

«Дискриптор

• Оқушылар элементтердің оттекте жанатынын біледі.

• Оксидтерді таниды.

Тапсырманы орындаған оқушылар биетпен марапатталады.

Сабақты қорыту.

Сабақты бекіту мақсатында «Серпілген сауал?

Сұрақтар қою aрқылы оқушылaрдың білімін тексеріп, тілдік мақсаттарының орындалғандығын бақылау

Рефлексия:

«Көк алма, қызыл алма» стикері таратылады, көк алмаға «Сабақта не түсініксіз болды?», Қызыл алмаға «Бәрін түсінген оқушы» пікірін жазады, Алма ағашына іледі.

Үйге тапсырма. Күнделікті тұрмыста тез тұтанатын және жануды қолдамайтын заттарды анықтап келіңіз.

Оқушыларға қосымша түсінік беріледі.

АКТ

Периодтық кесте

https://youtu.be/o9Rvc3Vae_c

Приборлар, қажетті-құралдар

Оқулық

Сурет

Үлестірме қағаздары

Суреттер, оқулық

Смайликтер

Кеспе қағаздармен жұмыс

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Денсаулық және

қауіпсіздік техникасын сақтау

1. Топта жұмыс жасағанда қабілеті жоғары оқушыларға сұрақтарды түрлендіріп қою арқылы ынталандырамын.

2. Белсенді оқушылардың жылдамдығын арттыратын әдістерді қарастырамын.

3. Оқушыларға сабақтың тақырыбын өз бетімен зерттеу жүргізу арқылы түсінуге мүмкіндік беремін.

«Бас бармақ»

Смайликтер

Билет

Оқушылардың үйренгенін тексеруді тиімді бағалау әдістері арқылы жоспарлаймын

-жаратылыстану, физикада, химиядағы термин сөздер көп кездеседі.

-

-Тақырыпты толық түсінуде АКТ маңызды

-топтық жұмыста проблемаларды шешу қабілеті, білімді шығармашылық тұрғыда қолдана білу қабілеті құндылықтары байқалады.

Рефлексия

Сабақ \оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алады (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?