Тәрбие сағатының тақырыбы

«Туған өлке ақындарының шығармалары»

Күні

Сынып жетекшісі

Сынып

Оқу мақсаты

Оқушыларды Ақжайық топырағынан сусындаған тұлғалар өмірі мен шығармашылығымен таныстырып, жыр шумақтарын, әңдерін айта отырып, туған өлкесі туралы мол мәлімет беру арқылы білімдерін нақтылап, оқушылардың бойына сүйіспеншілік, патриоттық сезімді қалыптастыру.

Құндылықты дамыту

Ұлттық мүдде

Пәнаралақ байланыс

Қазақ әдебиеті

Өткізілу формасы

Шығармашылық ізденіс,диалогтық әңгімені қолдану, сұрақ- жауап , АКТ қолдану, зерттеушілік әңгіме, топтық әңгіме, мәліметтерді өзара бөлісу және түсіндіру, постер қорғау,  сыни ойлау сұрақтары, өз идеяларын жеткізу, өзін және өзгелерді оқыту.                                           

Күтілетін нәтиже

Ақжайық топырағынан шыққан тұлғалалардың өмірі мен шығармашылығымен танысады.Туған өлке туралы мәлімет алу арқылы оқушылардың бойына сүйіспеншілік және патриоттық сезімдері қалыптасады.Шығармашылық ізденіс , мәліметтерді өзара бөлісу , өз идеяларын еркін жеткізу , тб дағдылары дамиды.

Көрнекілігі

портреттер, микрофон,қима қағаз , постер

Тәрбие сағатының жоспарлы кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Ресурс

Ұйымдастыру бөлімі

5 мин

Сәлемдесу.

«Сұрақ – жауап» әдісі арқылы сабақтың тақырыбын , оқу мақсатын ашу.

— Қазақстан неше экономикалық аймаққа бөлінеді?

— Біздің тұрған жеріміз қай аймаққа  жатады ?

-Туған жер деген сөзге қандай синонимдер қолдануға болады ? (кластер құрастыру)

— Бүгінгі сабақта не туралы сөйлесеміз? 

Оқушылар сабақтың тақырыбын және оқу мақсатын өздері айтуы тиіс.

Оқушыларға бағалау критерийлары жазылған парақ үлестіріледі. Олармен бағалау бағамдары келісіледі.

Топқа бөлу.

-Оқушылар , олай болса алдымен топқа бөлінейік. Ол үшін мына қима қағазды алып, өлең жолдарынан үзіндіні оқып , кімнің шығармашылығынан үзінді екенін тауып , топқа бөлінесіздер.

Бірінші топ: «Жұбан» тобы.

Екінші топ : «Қадыр Мырза Әлі» тобы

Үшінші топ : «Ақұштап» тобы.

Оқушылар сынып жетекшісімен амандасады.

Сұрақтарға жауап беру арқылы тәрбие сағатының тақырыбын және оқу мақсатын айтады. «Туған жер» деген сөзге кластер құрайды.

Оқушылар қима қағаздағы өлең жолдарын оқып, кімнің шығармашылығы екенін тауып , сол арқылы топқа бөлінеді.

Кластер

Қима қағаз

Негізгі бөлім

35 мин

«Ой толғау»

-Отан, Туған жер, Атамекен деген құлаққа жылы естіліп, жүрекке шаттық сезім ұялататын ұлы да қасиетті, бір — бірімен мағыналас, мазмұны бай сөздер. «Ақжайық, Ару Жайық – арман өлкем. Атадан мирас болып қалған өлкем» дегендей біз бүгін өз туған жерімізді, туған қаламызды жырлап, балалық жүрегімізбен шынайы сүйіспеншілігімізді білдіреміз. Орал қаласы – Батыс Қазақстан облысының орталығы. Ол Қазақстанның солтүстік-батыс аймағында, Еуразия даласының нақ ортасында, Жайық өзені ағыстарының орта оң жақ бойында орналасқан. Өзен бойы өте әдемі, көк орай шалғынды, ағаш, бұталы.

Шежіресі тарихтың тереңіне кететін ертеден даңқа ие болған. Орал қаласы ел шетінде орналасқанмен де, мәдениеттен ешқашан да шет қалып көрген емес. Қазақстандағы алғашқы кітапхана, театр, музыкалық училище, вокзал, қалалық парк Оралда ашылды.

Оралдықтар А.С.Пушкиннің атын ерекше қастерлейді. Өйткені, Орал ұлы ақын болған Қазақстандағы жалғыз қала. Орал қаласында татар әдебиетінің классигі Ғ.Тоқайың балалық шағы өткен, қаламын ұштаған. Атақты қазақ қаламгерлері Т. Жароков, Ә.Сәрсенбаев,Ж.Молдағалиев,

Қ. Мырза Әлі, Қ. Жұмағалиев, А.Бақтыгереева, сазгерлері М.Мерәліұлы, Ғ.Құрманғалиев, Е.Хасанғалиев, Ш.Қажғалиев, Д.Қажымов т.б. өнерлері Ақжайық топырағынан сусындаған. Орал қаласының өмірі ел тарихымен тығыз байланысып жатыр. «Туған ел» ұғымы адам жанына жылылық ұялататын өте ыстық ұғым. Қай кезеңде болмасын алыста жүрсе елін, туған жерін сағын баған жан болмаған. Туған елге деген сүйіспеншілігін музыканттар көркем музыкамен, суретшілер әсем бояумен, ал ақындар еліне, жеріне, атамекеніне деген сүйіспеншілігін, махаббатын жыр жолдарымен өлеңмен өрнектеген.

-Ендеше тәрбие сағатымыздың өту барысымен танысып алайық . Әр топ бойынша берілген ақын – жазушылардың өмірбаяны- мен және шығармашылығымен таныстыру.Өлең жолдарын оқу .

«Екі жұлдыз , бір ұсыныс» әдісі арқылы бағалау

Оқушылар сынып жетекшісінің дайындаған құнды мәліметімен танысады.

Бірінші топ: «Жұбан» тобы .

Жұбан Молдағалиев – қазақ поэзиясының, бүкіл қазақ әдебиетінің ірі өкілі. Жұбан Молдағалиев 1920 жылы Орал облысының Тайпақ ауданында Сайқұдық деген жерде (Қазіргі «Өлеңті» совхозында) дүниеге келеген. Оралдың ауыл шаруашылық техникумында оқиды. 1940 жылы Жұбан міндетті әскери қызметке шақырылады да, сонда жүріп Ұлы Отан соғысын қарсы алады. Ақын өзі «Отан үшін», «Майдан ақиқаты», «Жеңіс туы» атты майдан газеттерінде қызмет істеп, өлеңдерін жариялайды.

1949 жылы оның «Жеңіс жырлары» атты тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көрді. Одан бергі дәуірде ақын «Қызыл галстук» (1949), «Нұрлы жол» (1951), «Бастаушымыз партия» (1954), «Жыр туралы жыр» (1957), «Заман тынысы» (1960), «Жесір тағдыры» (1962), «Ғашық көзбен» (1964), «Мен — қазақпын» (1965) тағы басқа кітаптарын жариялады. «Отан», «Бір бассаң да алға бас», «Туған елге», «Қазақ», «Шығыста туған елім бар», «Солдат сыры», «Сағындым, Жайық», «Жеңімпаздар сәлемі» деген өлеңдері бар.

Жұбан — лирик қана емес, талантты эпик ақын. Ақынның «Қиял қанаты», «Мереке дастарқаны», «Мен-қазақпын», «Айттым сәлем», «Туған жер» сияқты поэмалары бар.

Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінде жыл сайын «Жұбан оқулары» өтеді. Жұбан Молдағалиевтің туғанына 80 жыл толуына орай Орал қаласында ақын құрметіне ескерткіш орнатылған. Жұбан Молдағалиевтің туған жерінде ақынның құрметіне орай ескерткіш орнатылды, ал облыстық ғылыми әмбебап кітапханасы оның есімімен аталды.

Қазақ халқы өзінің төл әдебиетінде осындай ұлы ақынның болғанын әр уақытта мақтан етеді.

Абай өткен «қалың ел — қазағым…» — деп,

Жүректегі дертіңді жазамын деп

Қолдан келер қайран жоқ,

Жырға сусап

Ой құдығын ел үшін қазамын тек, — дегендей, келесі кезекті ақынның жыр шуақтарына берсек:

1-нші оқушы «Мен — қазақпын»

2-нші оқушы «Жағаңда тұрмын Жайығым»

3-нші оқушы «Жыланды»

4-нші оқущы «Өлеңті»

5-нші оқушы «Туған жерге тағы да»

6-ншы оқушы «Тайпақ деген жер бар»

Бағалау : «Екі жұлдыз , бір ұсыныс».

Екінші топ: «Қадыр Мырза Әлі» тобы.

Қадыр Мырза Әлі 1935 жылы 5 қаңтарда Батыс Қазақстан облысының Жымпиты кентінде дүниеге келген.Қадыр Мырза Әлі 1958 жылы Қазақ Мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген соң еңбек жолын сол кезде жаңадан ашылған «Балдырған» журналында бастаған.

Оның тұңғыш туындысы 1954 жылы «Пионер» журналында жарияланған. Сонан бергі уақыт ішінде «Көктем», «Данышпан», «Ой орманы», «Дала дидары», «Бұлбұл бағы», «Ақ отау», «Күміс қоңырау», «Домбыра», «Кеш», «Жерұйық», «Қорамсақ», «Көкпар», «Қызыл кітап», «Алақан», «Саз сиқыры», «Күндер-ай», «Жаңғалақтар» (1960ж); «Ноян-қоян» (1962ж); «Күміс қоңырау» (1970-1985); «Үкілі үзінділер» (1996); «Кішкене қожанасырлар» (1961); «Алуан-палуан» (1963); «Данышпан» (1961); «Биік баспалдақ» (1993); «Жазмыш» (2001); «Шырғалаң» (2004ж); «Алаштың арманы» (2001); «Иірім» (2004); т.б. ұзын — саны қырықтан аса кітаптары, таңдамалы шығармаларының бес томдығы, 2001 жылы он бес томдығы жарық көрген. Екі жүзге жуық ән мәтіндерін жазған. Ақынның бірнеше пьесасы сахнада қойылған. Қадыр Мырза Әлі жасөспірімдерге арналған өлең, жаңылтпаш, жұмбақ, мысалдардан тұратын ондаған жинақ беріп, балалар әдебиетін дамытуға да үлкен үлес қосқан, өлеңдері әлемнің көптеген тілдеріне аударылған, өзі де Овий, Руми, Гейне, Гюго, Лермонтов, Есенин, Гамзатов, Межелайтис, Петефидің жырларын қазақ тіліне сәтті тәржімалаған көркем сөздің хас шебері еді. Қадыр Мырза Әлі 2011 жылы қаңтар айында қайтыс болған.

Келесі кезекте ақын жырларын оқушылар оқып береді.

1-нші оқушы «Қазақ пен қонақ»

2-нші оқушы «Қыр қазағы»

3-нші оқушы «Не берсең де арнап бер»

4-нші оқушы «Ауылдың адамдары»

5-нші оқушы «Оралым менің»

6-ншы оқушы «Ауыл — атамекен»

Үшінші топ : «Ақұштап»

Тобы.

Жайықтың көрнекті өр ақыны, белгілі қоғам қайраткері Ақұштапапамыз 1944 жылы 28 тамызда Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданының Еңбек ауданында (қазіргі Теректі ауданында) дүниеге келген.1961 жылы Орал қаласындағы Сәкен Сейфуллин атындағы №11 орта мектепті бітірген.

1961 — 1966 жылдар аралығында Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының филология факультетінде оқып, жоғары білім алған.

А. Бақтыгереева еңбек жолын «Орал өңірі» облыстық газетінде бастаған. 1966 — 1971 жылдары Талдықорған облыстық «Октябрь туы», республикалық «Қазақ әдебиеті» газеттерінде әдеби қызметкер болып қызмет еткен. 1971 — 1972 жылдар аралығында «Қазақфильм» киностудиясында редактор болып еңбек еткен. 1972 — 1975 жылдары «Жұлдыз» журналында әдеби қызметкер, 1975 — 1981 жылдар аралығында «Жазушы» баспасының аударма редакциясында қызмет атқарды. «Өрімтал» деген алғашқы өлеңдер жинағы 1967 жылдары жарық көрді. Кейіннен «Наз» (1969), «Қуанышым, іңкәрім» (1971), (Сені ойлаймын) (1973), «Ақ қанат » (1975), «Бақыт әні» (1978), «Жайық қызы», «Белокрылая» (1981), «Ақ желең» (1985), «Сүмбіле» (1990), «Ақ шағала» (2001) атты кітаптары басылып шықты. ақын өлеңдері орыс тіліндегі «Песня.Мечта.Любовь», «Чудесный сад» (1980) топтамаларына енді. «Советская женщина», «Огонек» журналдарының жүлдесін алған (1980) . ТМД елдері ақындарының (Зүлфия, Кузовлева, Н. Басиков, С.Капутикин және т.б ) өлең — жырларын қазақ тіліне аударған.

1-нші оқушы«Ана»

2-нші оқушы «Ақжайық сенсің әркез сыйынарым»

3-нші оқушы «Ақжайыққа жыр арнағым келеді»

Бағалау «Екі жұлдыз , бір ұсыныс».