Үйсіндер 9сынып

Сабақтың тақырыбы: Үйсіндер

Сабақтың мақсаты: Қазақстан аумағында б.з.б 3 ғасыр – б.з.5 ғасыр аралығында өмір сүрген

үйсін тайпасының мекендеген жері, үйсіндер туралы жазба

деректер,қоғамдық құрылысы туралы түсіндіру.

Сабақтың көрнекіліктері: Интерактивті тақта, карта, маркер, А4қағазы.

Сабақтың жүрісі:

І.Ұйымдастыру

Сынып топқа бөлінеді: 1-топ. Тас дәуірі

2-топ. Қола дәуірі

3-топ. Темір дәуірі

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

Сөзжұмбақ шешу

2.Б.з.б. 519 жылы сақтарға жорықты басқарған кім?

3. Б.з.б. 570-520 ж өмір сүрген сақ патшайымы

4.”Алтын адам” табылған қорған

5.Арал теңізінің шығысынан табылған сақ

қорымы

6. “Шошақ бөрікті сақтар”

7.”Алтын адамды” тапқан ғалым

8.Б.з.б 5-4 ғасыр аралығына жататын сақ мұрасы

ІІІ. Жаңа сабақ.

1-тапсырма. Әр топқа тапсырмалар беріледі. Оқушылар инсерт әдісімен орындайды.

1-топ. «Тас дәуірі». Үйсіндердің орналасқан жері

1.Б.з.б.3 ғ. – б.з. 5 ғ. Жетісу
1. Батысы – Шу, Талас
Шығысы – Тянь – Шань
Солтүстігі – Балқаш
Оңтүстігі – Ыстықкөл
2. Б.з.б 2 ғ. “У – сун” (Қытай)
3. Қызыл Аңғар (Чигучен, Чигу) – Ыстықкөл
4. Антропологиялық сипаты – Монғолойдтық
5. Жетісу, Тянь – Шань, Қытай (солт. – бат.), Тарбағатай (Шығыс Қазақстан).

2-топ. «Қола дәуірі». Үйсіндер туралы жазба деректер.

Қытай: 1.Шаруашылығы

2.Табиғаты

3.Тегі – Сыма Цянь

4.Көршілері:

1.Қытай – саяси- сауда қатынасы (тең дәрежеде)

2.Шығысы – Ғұн

3.Солтүстік – батысы – Қаңлы

4.Батысы – Дауания

5.Оңтүстігі – әртүрлі иеліктер

5.Халқы – 630 мың адам,120 мың үй,188 800 - әскер

3-топ. «Темір дәуірі». Үйсіндердің қоғамдық құрылысы

1.Гуньмо

2.Бек-тайпа көсемі, ру басы

3.Малшы, егінші

4.Құл-тұтқын – үй шаруашылығы

Мүлік теңсіздігі

Бай – 4-5 мың жылқы – таңба-мөр (алтын, мыс)

Киім-жібек, биязы жүн мата

Жер

Зират – қару, ыдыс

Бұқара – мөр, (балшық, тас)

Киім – жүн, былғары, қой терісі

Зират – қарапайым заттар

2 -тапсырма.

Картаға үйсіндердің орналасқан аймағы мен астанасын белгіле

3 – тапсырма.

«Өрмекші торы». Жіпті лақтыру арқылы топтық байланыс.

4 – тапсырма.

«Мен үйсінмін». Ой – толғау жазу.

5- тапсырма.

«Ортадағы қаламсап» қорытындылау.

1. Үйсін атауының Қытай жазбаларында алғаш кездесетін кезеңі.(б.з.б 2 ғасыр)

2. Үйсіндер мекендеген аймақ (Жетісу)

3. Қытай дерегіндегі үйсіндердің шаруашылығы туралы айтылған мәлімет

( «Үйсіндер егіншілікпен де, бау – бақшамен де шұғылданбайды, шөбі мен суы мол

жерлерді таңдап, малмен бірге бір орыннан екінші орынға көшіп жүреді).

4. Үйсіндер туралы қандай дерек аз? (мәдениеті, тілі, жазуы)

5. Үйсіндердің басшысы (Гуньмо)

6. Дерек бойынша халқының саны (630 мың адам)

ІҮ. Бағалау

Ү. Үйге тапсырма: § 21

Пайдаланылған әдебиеттер:

«Қазақстан тарихы». Ж.Артықбаев, Ә.Пірманов. Алматы «Атамұра» 2013ж.

«Ежелгі Қазақстан». Энциклопедия. Алматы «Аруна» 2006ж.

«Сен білесің бе?» энциклопедиясы. Алматы «Аруна» баспасы.