«Үлкенге құрмет — кішіге ізет»

«Үлкенге құрмет — кішіге ізет»

«Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтарын сіңіруге бағытталған ертеңгілігінің (іс-шарасының) қызықты әрі ойнақы сценарийі

Бұл сценарий балаларды жалықтырмай, ойын, ертегі кейіпкерлері және ән арқылы әдептілік ережелерін үйретуге негізделген.

Мақсаты:

• Білімділік: Балаларға «әдептілік», «ізеттілік», «құрмет» сөздерінің мәнін қарапайым тілмен түсіндіру. Жүйелі сөйлеуге үйрету.

• Дамытушылық: Жақсы мен жаман әрекеттерді ажырата білу қабілетін дамыту. Ойын арқылы ептілікке баулу.

• Тәрбиелік: Үлкендерді (ата-апаларын, ата-анасын, тәрбиешіні) сыйлауға, кішілерге (өзінен кішкентай балаларға, құстарға, жануарларға) қамқор болуға тәрбиелеу. Нағыз «адал, әдепті бала» бейнесін қалыптастыру.

Көрнекіліктер: Сүйкімді Қонжық пен Түлкінің бас киімдері/ойыншықтары, «Жақсы және Жаман әрекеттер» суреттері, гүлдер, көңілді әуендер.

І. Кіріспе бөлім (Шаттық шеңбері)

(Балалар қол ұстасып, тәрбиешімен бірге шеңберге тұрады. Музыка бәсең ойнап тұрады).

Тәрбиеші:
Армысыздар, құрметті қонақтар, сүйкімді бүлдіршіндер! Бүгін бізде ерекше күн. Біз «Үлкенге құрмет — кішіге ізет» деген әдемі ережені үйренеміз. Қане, алдымен бір-бірімізге жылулық сыйлайықшы.

Шаттық шеңбері (Балалар бірге қайталайды):
Күннің көзі ашылып,
Көкке шуақ шашылып.
Қайырлы таң, достарым!
Қайырлы таң, апайлар!
(Балалар бір-біріне күлімсірейді).

ІІ. Негізгі бөлім1. «Кім әдепті?» өлең шумақтары

(Ортаға алдын ала дайындалған 4-5 бала шығып, тақпақтарын айтады).

• 1-бала:
  Атам менен әжеме,
  Әр кез сәлем беремін.
  Үлкендерді сыйлауды,
  Жақсы іске теңеймін.

• 2-бала:
  Кіп-кішкентай бөпеме,
  Ойыншықты беремін.
  Жылап қалса егер ол,
  Жұбатып мен күлемін.

• 3-бала:
  «Рахмет» пен «Кешір» деп,
  Айтуды мен білемін.
  Әдепті де адал боп,
  Үлкен жігіт өсемін!

2. Тосын сәт: «Әдепсіз Қонжықтың қонаққа келуі»

(Есіктен қолында үлкен сөмкесі бар, айналасына қарамастан, ештеңе айтпай жылап Қонжық кіреді (оны тәрбиешінің көмекшісі немесе ересек бала ойнайды)).

Тәрбиеші: Ой, Қонжық, саған не болды? Неге жылап жүрсің? Және бөлмеге кіргенде не айтуды ұмытып кеттің?
Қонжық: Мен орманнан келдім. Достарым менімен ойнамай қойды. Мен ештеңе ұмытқан жоқпын!
Тәрбиеші: Балалар, Қонжық бізге кіргенде не істемеді?
Балалар: Амандасқан жоқ! «Сәлеметсіздер ме!» демеді.
Тәрбиеші: Дұрыс айтасыңдар. Қонжық, егер сен әдепті, адал бала болғың келсе, үлкендермен де, кішілермен де бірінші болып амандасуың керек.

Қонжық: Ой, мен оны білмеппін. Сәлеметсіздер ме, балалар! Сәлеметсіздер ме, апайлар!
(Балалар жауап береді. Қонжық қуанып, балалармен бірге қалады).

3. Дидактикалық ойын: «Не жақсы, не жаман?»

Тәрбиеші: Қонжық, сен ғана емес, біздің балалар да әдептілік ережелерін қайталасын. Мен сіздерге суреттер көрсетемін. Егер ол жақсы іс болса — шапалақ ұрамыз 👏, ал жаман іс болса — аяғымызды топырлатамыз 👣.

• 1-сурет: Бала әжесіне таяғын алып беріп жатыр. (Балалар шапалақтайды 👏)

• 2-сурет: Бала кішкентай қыздың ойыншығын тартып алып жатыр. (Аяқтарын топырлатады 👣)

• 3-сурет: Қыз бала автобуста атаға орын берді. (Балалар шапалақтайды 👏)

• 4-сурет: Бала құстарға ұя жасап, жем шашты. (Балалар шапалақтайды 👏)

Қонжық: Алақай! Мен енді түсіндім! Үлкендерге көмектесу керек, кішілерді ренжітпеу керек екен!

ІІІ. Сергіту сәті мен Ойын

Ойын: «Атама/Әжеме көмектесемін»

(Ойын шарты: Екі топқа 3-4 баладан бөлінеді. Жерде шашылып жатқан «алмаларды» немесе «жіп шумақтарын» себетке жылдам жинап, төрде отырған Ата мен Әжеге (ойыншықтарға немесе қонақтарға) апарып беру керек).
Тәрбиеші: Міне, біздің бүлдіршіндер қандай көмекші! Нағыз еңбекқор, адал балалар!

IV. Қорытынды (Рефлексия)

Тәрбиеші:
Көрдіңіздер ме, балалар, үлкенді сыйлау — олардың тілін алу, көмектесу. Ал кішіге ізет көрсету — өзіңнен кішкентайларды жылатпау, олармен ойыншық бөлісу.

«Жүректен жылы сөз» сыйы:
(Балалар бір-біріне және қонақтарға қолдарындағы кішкентай қағаздан жасалған жүрекшелерді немесе гүлдерді сыйлайды. Сыйлаған кезде «Рахмет!», «Сау болыңыз!», «Сізді жақсы көремін!» деп айтады).

Қонжық: Балалар, маған көп нәрсе үйреттіңіздер. Мен де енді ормандағы ең әдепті, адал қонжық боламын. Мына тәтті сыйлықтар сіздерге! (Қонжық балаларға тәттілер таратады).

Тәрбиеші: Осымен біздің «Үлкенге құрмет — кішіге ізет» атты мерекеміз аяқталды. Әрқашан әдепті, адал азамат болып өсейік! Сау болыңыздар!