«Ұшқыр ой мен шешен тіл» тіл сайысы

«Таутүрген негізгі орта мектебі» КММ

«Ұшқыр ой мен шешен тіл» 5-6 сынып оқушылары арасында тіл сайысы

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Тургумбекова Ақмарал Нурахановна

«Ұшқыр ой мен шешен тіл» тіл сайысы

Мақсаты: Оқушылардың жан — жақты білімдерін тексеру, логикалық ойлау, есте сақтау қабілеттерін шыңдау. Өз ойын жеткізе білуге тәрбиелеу

.

Көрнекілігі: нақыл сөздер, тапсырмалар, логикалық тапсырмалар, әр топқа даярланған үстел, интерактивті тақта.

Түрі: Топтық сайыс

Қатысатын сынып: 5, 6 .

Сайыс барысы:

Армысыздар қадірлі қонақтар, ұстаздар және оқушылар! Сайысымызға қош келдіңіздер!

Ал ,келіңдер, келіңдер,

Біріңе — бірің еріңдер.
Білімпазды  тексеріп,
Жеңімпазды көріңдер,- дей отырып, «Ұшқыр ой мен шешен тіл » атты тіл сайысымызды бастаймыз.

Әділқазы алқасына бір сәлем!
Әділдікке бас иеді күллі әлем!
Жүйрік озар сайыстарда неше бір.
Сарапқа сап әділдікпен шеше біл!- дей келе сайыстың әділ бағасын беретін, әділқазы алқасымен таныс болыңыздар.

Енді сайыскерлерімізді ортаға шақырайық.   

1 – топ:  «Алғырлар» тобы, 2 – топ:  «Тапқырлар» тобы

Бөлімдермен таныстырып өтейін:

1 кезең – «Таныстыру»

2 кезең -«Сұрақ бізден — жауап сізден» әдебиеттік оқу пәнінен сұрақтар

3 кезең -«Қанатты сөз —  қазына»

4 кезең -«Айшықты    сөздер»

5 кезең -«Мақалды аяқта»

6 кезең— «Анаграммалар»

7 кезең – «Суреттер сөйлейді».

Білген сайын келеді біле бергім,
Біле беру емес пе тілегі елдің.
Бүгін осы сайыста жеңіске жет,
Білімді, әрі білікті жас жеткіншек
— деп сайысымыздың 1 — бөлімін бастаймыз.

І – кезең: Таныстыру. Енді топ мүшелерімен танысуға көшейік. (әр топ – топ аты, топ ұранымен  таныстырады)

1 — топ:  «Алғырлар» тобы

Ұраны:  «Алғырлар» алға !

Қарсыластан қалма!

Батыл қадам бас та!

2-топ: «Тапқырлар» тобы

Ұраны:

«Тапқырлар» алға!

Батылдыққа баста !

Жарысудан  қашпа!

ІІ – кезең: «Сұрақ бізден — жауап сізден»

Ұшқыр ойға ерік болып шеберлік,

Сөз кезегін әдебиетке берелік

Арамызда тапқыш достар көп екен

Солардың енді жауаптарын көрелік

Әрбір дұрыс жауап 1 ұпай.

1-топ  «Алғырларға»                                                                                      

1. Ұлыстың ұлы күні қай күн? (22 наурыз)

2. «Шықбермес Шығайбай» ертегісіндегі Шығайбай қандай адам? (Сараң)

3. Ертегінің түрлерін ата? (Шыншыл,Қиял-ғажайып,Тұрмыс – салт, Жан –жануарлар туралы)

4. Шығармада кейіпкердің кезектесіп сөйлеуін қалай атайды? (диолог)

5. «Омоним» сөздер деп қандай сөздерді айтады?(жазылуы бірдей,мағынасы әр түрлі сөздер)

2-топ  «Тапқырларға»

1. Қазақтың үш биі кімдер,ата?(Төле би,Қазыбек би,Әйтеке би)

2. Қобыланды батырдың тұлпары? (Тайбурыл)

2. Ерте ,ерте,ертеде….деп басталатын  қандай шығарма?(Ертегі)

3. Нар деп нені атаймыз?(Түйені)

4. « Ақ киімді денелі ақ сақалды» – деп басталатын қандай өлең жолы , авторы кім? (Абай, «Қыс» өлеңі)

3 кезең  — «Қанатты сөз қазына»  

Әрбір дұрыс жауап 1 ұпай.

Білімдіден шыққан кез,

Талаптыға болсын тез.

Нұрын, сырын білуге,

Көкірегінде болсын көз — дей келе келесі бөлімге кезек берсек. Топ басшылары келіп мына қағаздан  мақал тақырыптарын таңдайды.Таңдаған тақырыптарына байланысты 4 мақал айтады.

Еңбек туралы; Отан, туған жер туралы; Оқу, білім туралы; Ана туралы 4 мақал

4 кезең -«Айшықты сөздер» бұл айналымда бірнеше сөз тіркесі беріледі оқушылар бір сөзбен айтуы керек. Әрбір дұрыс жауап 1 ұпай.

1-топ. «Алғырларға»                                                                                      

1. Төбе шашы тік тұрды.  (қорықты)

2. Қолды болды (Ұрланды)

3. Жүрек жұтқан (батыр)

4. Қоян жүрек (қорқақ)

5. Көз ілінбеді  (ұйықтамады)

2 — топ.«Тапқырларға»

1. Бетінен оты шықты  (ұялды)

2. Қой аузынан шөп алмас (жуас)

3. Төбесі көкке жетті (қуанды)

4. Күлін көкке  ұшыру (құрту)

5. Жүрек жалғап алды (тамақтанды)

5 кезең -«Мақалды аяқта»    

 Әрбір дұрыс жауап  1 ұпай.

1-топ. «Алғырларға»                                                    

1. Қыз өссе…
   2. Ерді намыс…
   3. Жаман жолдастан…
   4. Тіл тас жарады…
   5. Қына тастан шығады…

2- топ . «Тапқырларға» 

1. Қарға баласын …..

2. Кітап білім бұлағы …

3. Ақыл азбайтын тон…

4. Ердің атын….

5. Еріншектің….

6-кезең. –«Анаграммалар»
Анаграмма — сөздегі әріптердің орны ауыстырылған мағынасыз әріптер жиынтығы. Бұл мағынасыз сөздер әр топқа беріледі. Әр топ неше сөз дұрыс құрастырса ,сонша ұпай  жинайды.1 сөз 1- ұпай.

1 — топ. «Алғырлар» 2 — топ. «Тапқырларға»

1. Сепе (есеп) 1. Өркеп(көрпе)

2. Дәмеі (әдемі) 2. Абытр (батыр)
3. Ромна (роман) 3. Алшабр (шалбар)
4. Апра (арпа) 4. Ешешн (шешен)
5. Рыдқы (қыдыр) 5. Ізки (киіз)

7-кезең. Суреттер сөйлейді.

Оқушылардың алдына тарихи тұлғалардың суреттері беріледі. Олар кім және олар туралы қандай мәлімет біледі ортаға салады.

Осымен ойынымыз шарықтау шегіне жетті.

—  Жарыс заңы ежелден, Жеңімпазды анықтау.
Жеңімпаз болу шарты сол, Еңбектену, жалықпау  –  деп сөз кезегі әділқазыларға беріледі. Жеңімпаздарға марапаттау айтылады.

Тексерілді: Көкен Н.