Сабақтың тақырыбы

• 4.3. while Циклі

Оқу мақсаты
• 8.3.3.1 While цикл операторын пайдалану;

•

Өткен тақырыптарда for параметрлі циклінің
жұмысымен таныстық. Енді циклдің екінші бір түрі –
шарт циклі while-дың жұмысымен танысайық. Шарт
циклі while-дың жұмыс істеу реті 1-схемада берілген.
Шарт циклі whіle (әзірге) резервтік сөзі мен цикл шарты
<шарт> логикалық типтегі өрнектен тұрады. Цикл шарты
логикалық өрнек түрінде жазылады. Логикалық өрнектің
нәтижесі бульдік типтегі нәтиже болады. Шарт циклінің
логикалық өрнегі true (ақиқат) немесе false (жалған) мәнін
ғана қабылдайды. Цикл ішіндегі операторлар орындалуды
бастамас бұрын цикл шартының мәні тексеріледі. Шарт
«ақиқат» мәнін қабылдаса, цикл өз жұмысын
жалғастырады. Егер өрнектің мәні «жалған» болса, онда
цикл жұмысын аяқтайды.

Мысалы: 1 мен 100 аралығындағы сандардың
қосындысын табатын программа жаз.
Мысалдың шарты бойынша
1-ден 100-ге дейінгі
сандарды қосуды шартты
цикл көмегімен орындауға
болады (1-сурет). Шарт
тексеру циклі «і шамасының
мәні 100-ден кіші ме?» деген
сұрағын әр жолы қайталап
отырады. Циклдік
алгоритмдердің блоксхемасы 1-суретте берілген.
Бұл цикл жұмысы і
шамасының мәні 100-ден
үлкен болғанда барып
тоқтайды. Цикл шарты
жалған болғанға дейін s
қосқышына і-дің мәнін
қосып отырады (2-сурет).