Бөлім:

Өмір қауіпсіздігі және ақпараттық технологиялар негіздері

Педагогтің аты-жөні

Шналиев Н.У.

Күні:

10.02.2026

Сынып: 10

Қатысушылар саны: 10

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Ядролық қару және оның сипаттамасы.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

Ядролық қару, оның тарихымен қолдану белгілері, жою факторларына қысқаша сипаттама, оның зақымдаушы қасиеттері, ядролық зақымдану аймағы

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға ядролық қару және тарихы туралы түсініктеме беру;

ядролық қарудың зақымдаушы факторларымен таныстыру;

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру сәті.

Оқушыларды түгендеу, амандасу, сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру.

Психологиялық ахуал.

Топқа бөлу.

Оқушыларды сабаққа белсенділігін ояту

слайд

5 минут

Үй тапсырмасын тексеру «Садақ ату» әдісі арқылы

Сұрақ-жауап

слайд

Сабақтың ортасы 25 мин

Экранға назар салайық (видео көру)

https://www.youtube.com/shorts/PqpavSzXcP8?feature=share

Ядролық қару - ядролық жарылыс кезінде бөлінетін ядро ішіндегі энергияны қолдануға негізделген жаппай қырып жою құралы.

Ядролық оқ дәрілердің қуатын тротилді баламамен – қарапайым жарылғыш заттың (тротил) мөлшерімен өрнектеу қабылданған.

Жарылыс болған нүкте – орталығы, ал оның жер су бетіндегі проекциясы ядролық жарылыстың эпицентрі деп аталады.

АҚШ 1945 ж.

КСРО 1949 ж. Ұлыбритания 1951 ж.

Франция 1960 ж.

Қытай 1961 ж.

Солтүстік Корея 2000 жылдың басы

Үндістан мен Пәкістан1990

жылдардың соңында

1949 жылы «Қырғиқабақ соғысы» басталуы.

Әлемде 2053 жарылыс болса, оның 576-сы Қазақстанда болды

1947ж КСРО үкіметі Полигон құру туралы шешім қабылдады. Орны Қазақстанның Семей жері таңдалды. 1949ж Курчатовтың басшылығымен бірінші атом бомбасы жарылды.

Бомба «Сатана» салмағы 7,6 тонна. Радиусы 12 мың шақырым жерді тасталқан етеді. Жуандығы 3 м. Ұзындығы 34м

Әлем тарихында бірінші атом бомбасы АҚШ 1945ж 6-8 тамызында Жапонияның Хиросима және Нагасаки қалаларына тастады. Атом бомбасының негізгі шикізаты Уран 235 және Плутоний 239

Ядролық қарудың негізгі екі түрі бар-атом және сутегі бомбасы. Алғашқы сутегі бомбасы КСРО 1953ж Арзамас-16 қаласында жасалды.

Тапсырма Дүниежүзілік саяси картадан ядролық қаруы бар мемлекеттерді белгілеу

«Суреттер сөйлейді» әдісі

Ядролық жарылыстың зақымданушы факторы

-Соққы толқыны

-Жарықты сәулелену

-Өткір радиация

-Радиобелсенді бүліну

-Электрмагниттік импульс

Соққы толқыны – құрылыстар мен ғимараттардың қирауы мен зақымдалуы, адамдардың қырылуы да орын алады. Ядролық жарылыстың зақымдаушы соққысы артық қысымның шамасымен сипатталады. Артық қысым-бұл соққы толқыны майданындағы ең жоғары қысым. Бұл қысымның өлшем бірлігі паскаль (Па)деп аталады.
Жарықты сәулелену – бұл көрінетін ультракүлгін және инфрақызыл сәулелерден тұратын сәулелі энергия ағымы. Жарықты сәулелену бірден және ядролық жарылыс қуатына байланысты 20 секундқа дейін таралады.

Өткір радиация – бұл гамма-сәулелер мен нейтрондардың ағыны. Ашық және жабылған жырық өткір радиацияның әсерін төмендетеді, пана және радиацияға қарсы таса орындар одан толықтай қорғайды.

Радиобелсенді бүлінудің басты көзі нейтрондардың ядролық оқдәрі жасалған материалдарға және жарылыс аймағындағы толырақ құрамының кейбір элементтеріне нейтрондардың әсеріне пайда болатын ядролық зарядтар мен радиациялық белсенді изотоптардың бөлшектері саналады.

Электромагниттік импульс – бұл ядролық оқ-дәрі жарылғанда ядролық жарылыстан шығатын гамма-сәулелер және нейтрондардың қоршаған орта атомдарымен өзара әсерлесуінен пайда болатын қысқа уақытты электрмагниттік өріс.

Постер қорғау 1 топ. Семей полигоны: тарих пен зардаптары. 2 топ. Ядролық қарудың адамзатқа қауіптілігі.

Рөлдік ойын «Жедел репортер» Ядролық қару туралы сұхбат

1 топ Журналистер

2 топ Ғалымдар (мысалы журналистер Ядролық қарудың қауіпті әсері қандай?) Ғалымдар жауап береді. Ядролық қару ең кауіпті қару түрі, ол үлкен радиация таратады.

Рөлдік ойын 1 топқа сұрақ Егер сен мемлекет басшысы болсаң, сіздің Ел ядролық қару жасайды. Неге?

2 топқа сұрақ Егер сен Мемлекет басшысы болсаң, сіздің ел ядролық қару жасамайды. Неге?

Оқушылар картаға ядролық қару бар елдерді белгілейді

Плакат маркер

Журналистер сұрақ қояды,

ал Ғалымдар жауап береді.

Оқушылар жауап береді

Слайд

Сабақты қорытын-

дылау

5 минут

«Асық ату» әдісі арқылы

Сұраққа жауап беру

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

Бағалау

1.Барлығы түсінікті.

2.Түсінбедім.

3.Сұрағым бар.

Өте жаксы, керемет, жарайсың,

талпын

Үйге тапсырма

S 2 оқу. «Ядролық оқ-дәрілерді жеткізу құралдары» тақырыбына баяндама дайындау.

Баяндама жазу

Реферат