Ядроның нуклондық моделі

Сыныбы:11 сынып

Тақырып: §8,2 Ядроның нуклондық моделі

Сабақ мақсаты:

Білімділік: Атомның құрылысы, атом ядросы.Ядроның нуклондық моделі тақырын жетілдіру.

Тәрбиелік: алған білімдерін жүйелеп отыруға тәрбиелеу, өзара жолдастық көмек көрсете білуге және жауапкершілікті сезіне білуге тәрбиелеу;

Дамытушылық: зейіні мен зердесін дамыту, белсенділіктері мен қабілеттіліктерін арттыру;

Материалдар: бейнефильм, электрондық оқулық, Д.И. Менделеев жүйесі, Оқулық-11.

Сабақтың құрылымы:

1. Ұйымдастыру кезеңі

2. Ой шақыру

3. Оқушыларды тексеру кезеңі, сұрақтар, есеп шығару арқылы.(Ураннан қорғасынға айналу схемасы)

4. Бейнефильм «Резерфордтың атомның планетарлық моделі»

5. Жаңа тақырыпты баяндау

6. бекіту кезеңі.

7. Үйге тапсырма

Барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

а)Оқушылармен сәлемдесу

б)Оқушылардың қатысуын тексеру

в)Оқушылардың зейінін аудару

г)Оқушыларды екі топқа бөлу

ІІ.Ой шақыру

Электр және магнит өрісіндегі ауытқулар

• Радиоактивтілік дегеніміз – химиялық элементтердің өздігінен сәуле шығару процесі

• Атомды радиактивті элементтер 3 түрлі сәуле шығарады

• Альфа сәулесі – гелий атомының ядросы, заряды -оң

• Ветта сәулесі - электрондар ағыны, заряды -теріс

• Гамма сәулесі - электромагниттік сәулелену кванты

Радиоактивті ыдырау түрлері

Уранның қорғасынға айналу схемасы

Томсонның моделі

Бейнефильм «Резерфордтың атомның планетарлық моделі»

Резерфордтың атомның планетарлық моделі

Жаңа тақырыпты баяндау

Протонның ашылуы

А том ядросы ашылғаннан кейін оның құрылымы қандай деген мәселе қойылды? 1919 жылы Резерфорд альфа бөлшектерімен жасаған тәжірибелерін жалғастыра отырып, ядроның құрамына кіретін бірінші бөлшекті ашты. M p = 1.6726*10-27кг = 1.00728м.а.б.=938,27МэВ

Нейтронның ашылуы

Я дроның құрамына кіретін тағы бір бөлшекті ашуға талпынған неміс ғалымдары Боте мен Беккер олар 1930 жылғы жасаған тәжірибелерінде литий мен берелийді альфа бөлшектерімен атқылағанда протонның орнына өте нашар жұтылатын бөлшектер ұшып шығатынын байқайды. Бұл бөлшектер қалыңдығы 20 см болатын қорғасын қабатынан өтіп кеткен Ағылшын ғалымы Чедвик осы жылы берилийді альфа бөлшектерімен атқылағанда одан бөлінетін табиғаты белгісіз сәуленің қасиеттерін зерттеу жұмыстарын жүргізді. Атом ядросының құрамында протон сияқты ауыр бірақ бейтарап бөлшектің бар болуы мүмкін деген батыл болжамды 1920 жылы Резерфорд айтқан және оны нейтрон деп атауды ұсынған еді. M n = 1.6726*10-27кг = 1.00866м.а.б.=939,56МэВ

Атом ядросының құрамы

Z -Атомның реттік нөмері

A – химиялық элементтің салыстармалы атомдық массасына тең.

Протон Нейтрон

Изотоптар

Ядролық зарядтары бірдей(Z), ал массалық сандары А әртүрлі элементтердің атомдарын изоттоптар деп атайды.

Изобаралар

Массалық сандары А бірдей, зарядтық сандары Z әртүрлі нуклидтерді изобаралар деп атайды.

Бекіту кезеңі:

1)Суретте төрт атомның схемасы бейнеленген.Қою қара нүктемен электрондар белгіленген.
Қай схема сәйкес келеді?

2)Атом ядросының төмендегідей нуклондардан тұратын химиялық элементті ата.

• 7p + 7n

• 18p + 22n

• 33p + 42n

• 84p +126n

3) Атомындағы ядролардың құрамын көрсететін қатарды көрсет.

4)Мынадай ядролық реакциялар кезінде энергия бөлініп шыға ма, әлде жұтыла ма?

5) Алюминий ядросының заряды 13 тең , ал массалық сан 27 Ядроның құрамын анықта.

1. 13 протон, 27 нейтрон

2. 13 протон, 14 нейтрон

3. 27 протон, 13 нейтрон

4. 40 протон, 27 нейтрон

6) Литий изотобын дейтерий изотобымен атқылаған кезде бериллий изотобы алынады. Осы реакция нәтижесінде қандай бөлшек бөлініп шығады?

Есептер шығару: Оқулықпен жұмыс

Үйге тапсырма

§ 8,2 Ядроның нуклондық моделі

1172 – 1173 есептер

1 – есеп:

Қандай радиоактивті ыдырау нәтижесінде ²³⁹₉₄ Pu плутоний ²³⁵₉₂ U уранға айналады?

2- есеп:

Қандай радиоактивті ыдырау нәтижесінде ²²₁₁ Na натрий ²²₁₂ Mg магниге айналады?

3 – есеп:

Натрий (²²₁₁ Na) , фтор (¹⁹₉ F), куміс (¹⁰⁷₄₇ Ag) , кюрий (²⁴⁷₉₆Cm), менделеевий (²⁵⁷₁₀₁Md) ядроларының құрамы қандай?

4 – есеп:

Неон изотоптарының ²⁰₁₀ Nе, ²¹₁₀ Nе, ²²₁₀ Nе құрамы қандай?

5 – есеп:

Мына ядролық реакциялардағы жетіспей тұрған белгілерді жазыңдар?