Ясауитану пәнін оқытудың өзектілігі

Қазіргі жаһандану кезеңінде ұлттық рухани құндылықтарды сақтау мен жаңғырту - білім беру жүйесінің маңызды бағыттарының бірі. Өйткені рухани құндылықтар - мемлекеттің ішкі тұрақтылығын қамтамасыз ететін, болашақ ұрпақтың дүниетанымы мен болмысын қалыптастыратын негізгі тірек.

Жаһандану үдерісі мәдениеттердің жақындасуына ықпал етеді. Алайда бұл үдеріс кей жағдайда мәдени ассимиляцияға әкелуі мүмкін. Сондықтан ұлттық құндылықтарды тек тарихи мұра ретінде сақтап қою жеткіліксіз. Оларды қазіргі өмірмен сабақтастырып, заманауи білім мазмұнына енгізіп, ұлттық иммунитетті қалыптастыру қажет. Ұлттық иммунитет - жаһандық жетістіктерді пайдалана отырып, тіл, діл, дәстүр секілді ішкі рухани негізді сақтай білу, сыртқы мәдени ықпалдарға жұтылып кетпей, өзіндік ерекшелігімізді сақтай отырып, заманауи даму үдерісіне бейімделу қабілеті.

Осы тұрғыдан алғанда, түркі әлемінің рухани темірқазығы саналатын Қожа Ахмет Ясауи мұрасын жүйелі оқыту және «Ясауитану» пәнін білім беру кеңістігіне енгізу - уақыт талабынан туындаған қажеттілік. Ясауи ілімі қазақ халқының тарихи дүниетанымының, адамгершілік құндылықтарының және мәдени сабақтастығының іргетасын құрайды.

Ясауи ислам өркениетін түркі мәдениетімен үйлестіре білді. Оның еңбектері ғасырлар бойы халықтың рухани өміріне ықпал етіп келді. Ойшылдың шығармалары арқылы оқушылар ұлттық рухани кодты, тарихи және мәдени негіздерді тереңірек түсінеді.

Ясауи ілімінің негізгі қағидалары - адалдық, әділдік, сабыр, мейірім, кішіпейілділік, нәпсіні тәрбиелеу. Бұл ұстанымдар бүгінгі құндылыққа бағытталған білім беру жүйесімен үндеседі. Ясауи ілімі оқушыны өзін-өзі тануға, жауапкершілікке және сыни ойлануға жетелейді. Сондықтан «Ясауитану» пәні тұлғалық дамуға бағытталған тәрбиелік мәні жоғары пән бола алады.

Ясауи ілімі діни догматизмге емес, адамгершілікке негізделген сопылық дүниетанымды ұсынады. Сондықтан оны зайырлы білім беру талаптарына сай, мәдени-танымдық және ғылыми бағытта оқытуға болады. Бұл пән жастардың сыртқы теріс ықпалдарға қарсы тұра алу қабілеті және өз ішкі құндылықтық өзегін сақтай білу қасиеті күшейтіп, радикалды көзқарастардың алдын алуға ықпал етеді.

Ясауитану - тіл, әдебиет, тарих, дінтану салаларын тоғыстыратын кешенді пән. Оны жобалық оқыту, зерттеу жұмыстары, өлкетану, музей бағыттарымен кіріктіре жүргізуге болады. Мұндай тәсілдер оқушылардың алған білімін күнделікті өмірлік жағдаяттарда тиімді қолдана алу қабілетін арттырып, сыни ойлау және зерттеушілік қабілеттерін дамытады.

Қорыта айтқанда, Ясауи мұрасын оқыту - тек тарихи немесе әдеби білім беру емес. Бұл - оқушының дүниетанымын, рухани мәдениетін және азаматтық ұстанымын қалыптастыратын кешенді педагогикалық үдеріс. «Ясауитану» пәнін білім беру жүйесіне жүйелі түрде енгізу ұлттық рухани қауіпсіздікті нығайтып, саналы, жауапты, мәдениетті тұлға тәрбиелеудің маңызды шарты бола алады.

Айдар Болатұлы, қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі, Түркістан қаласы