Бөлім:

8.3С Ерітінділер және ерігіштік

Педагогтің аты-жөні:

Мелдебекова Кәмилә Ерғалиқызы

Күні:

12.02.2025 ж

Сыныбы: 8 Б

Қатысушылар саны: 21

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Заттардың суда еруі.

№5зертханалық тәжірибе «Заттардың ерігіштігін зерттеу»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

8.3.4.1 -заттарды судағы ерігіштігі бойынша жіктеу

8.3.4.2 -ерітінділердің табиғаттағы және күнделікті өмірдегі маңызын түсіндіру

Сабақтың мақсаты:

Заттарды судағы ерігіштігі бойынша анықтуды үйрету;

Ерітінділердің табиғаттағы және күнделікті өмірдегі маңызын сипаттау;

Ерігіштік ұғымын түсіндіру;

Ұлттық құндылық

Бірлестіктегі тәрбие, Қазақстандық патриотизм, еңбек пен өнер , өмір бойы оқуға талпыну.

Киіз үй-қазақ халқы «қасиетті, киелі шаңырағымыз» деп дәріптейді. өйткені ол-баспанасы, мәдениеті, мақтанышы, мыңдаған жылғы ой-арман табысы әрі көркем ескерткіші. керегенің басы, керегенің көзі, уықкөз, балашық, маңдайша, үйдің сүйегі, т.б. немесе әртүрлі ою-өрнек аттары: басқұр, басбау, аяқбау, иықбау, белдеу, т.б. Мұның бәрі адамның дене бітімі, үй және әлем дүниесінің біртұтас екенін көрсетед

Сабақтыңбарысы

Сабақтыңкезеңі/ уақыт

Педагогтіңәрекеті

Оқушыныңәрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин.

8 мин.

2 мин.

13 мин

10 мин

Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу,оқушыларды түгелдеу.

Психологиялық ахуал туғызу үшін "Химиялық көңіл-күй шкаласы"

Оқушылардан өз көңіл-күйлерін химиялық элементтер арқылы сипаттауды сұрау:

Көміртек (C) – қалыпты, тұрақты көңіл-күй

Оттегі (O₂) – сергек, белсендімін!

Сутегі (H₂) – өте жеңіл, көңілім көтеріңкі!

Темір (Fe) – шаршаңқымын, бірақ шыдамды боламын!

Мырыш (Zn) – ойым шашыраңқы, бірақ қызығушылығым бар!

Топқа бөлу. Оқушыларды 3-топқа біріктіру «Киіз үй»әдісі арқылы өз топтарын таңдап отырады.

Топ ережесі:

1.Топта тыныштық сақтау;

2.Бірін-бірі тыңдау;

3.Уақытты үнемдеу;

4.Ұжыммен бірге жұмыс жасау;

Топ басшысын сайлау

I-топ""Ғалымдар"

II-топ""Химиктер"

III-топ"Сарапшылар"

Үй тапсырмасын сұрау. «Сәйкестендіру» әдісі

Берілген қосылыстардағы химиялық байланыс түрлерін анықтаңдар: NaF, K₂O, PH₃,F₂, N₂ , K₂S,H₂S,HBr,CaCI₂, SO₂

Жаңа сабақ.

 Сабақ "Қызықты жаңалық" ретінде басталады:

Мысалы: "Неге мұхит суы тұзды, бірақ өзен суы тәтті?"

Осы сұрақты талқылау арқылы оқушылар ерітінділер туралы ойлана бастайды.

Мұғалім шынайы өмірден мысалдар келтіреді (мысалы, жаңбыр суы таза, ал теңіз суы тұзды).

Соңында оқушылар өз ғылыми жаңалықтарын жариялайды.

Ерітінді

Ерітінді – бұл екі немесе одан да көп заттардың біртекті (гомогенді) қоспасы, онда бір зат (еріткіш) басқа затты (еритін затты) ерітеді.
Мысалы: Тұзды су – суда еріген тұздың ерітіндісі.

Ергіштік

Ергіштік – заттың белгілі бір температурада және белгілі бір көлемдегі еріткіште (әдетте суда) қанша мөлшерде ери алатынын көрсететін қасиеті.
Мысалы: 100 г суда 20°C температурада шамамен 34 г ас тұзы (NaCl)ериді.

Ергіштікке әсер ететін факторлар:

Температура (кейбір заттар жоғары температурада жақсы ериді).

Қысым (газдардың ерігіштігі қысым артқанда жоғарылайды).

Заттың табиғаты (мысалы, қант суда жақсы ериді, ал құм ерімейді).

Еріткіш

Еріткіш – басқа заттарды еріте алатын сұйықтық.
✅ Ең көп таралған еріткіш – су. Сонымен қатар спирт, ацетон, бензин сияқты еріткіштер бар.

Еритін зат

Еритін зат – еріткіште ери алатын зат.
✅ Мысалы: Тұз, қант, сода суда жақсы ериді, ал май немесе темір ерімейді.

Терминдерді жазып аламыз

Ерітінді – еріген зат пен еріткіштің қоспасы.

Ергіштік – заттың еру қабілеті.

Еріткіш – басқа заттарды ерітетін сұйықтық.

Еритін зат – еріткіште ери алатын зат.

" Еріген заттың мөлшері жоғары болса, ерітінді концентрлі деп аталады.Еріген заттың ерітіндідегі мөлшері аз болса, сұйылтылған ерітінді деп аталады.Берілген температурада әрі қарай зат ери алмаса, ерітінді қаныққан ал, әрі қарай ери алатын болса, қанықпаған деп аталады.

1.Тапсырма: Ерігіштік тәжірибесі: «Ұяшықтар» әдісі

Мұғалім үш түрлі затты көрсетеді: тұз, бор, қант.

Оқушылар қай зат тез ериді, қайсысы ерімейді. Берілген ұяшықтарды таңдап сұрақтарға жауап бер.

1. зат суға тез ериді?

Жауап: Қант

2. Қай зат баяу ериді?

Жауап: Тұз

3. Қай зат суда ерімейді?

Жауап: БорКейін олар бұл заттарды суға салып, болжамдарының дұрыс-бұрыстығын тексереді.

4.Егерсудыңтемпературасынкөтерсек, тұзтезірекериме?
Жауап:Иә, жылутұздың еру жылдамдығынарттырады.

5. Егер суды араластырсақ, заттардың еруіне қалай әсер етеді?
Жауап: Араластыру заттың тез еруіне көмектеседі.....

2.Тапсырма: Топпен жұмыс

"Химиялық детектив" әдісі үшін карталар таратылады

Заттардың ерігіштігін зерттеу

Реактивтер: натрий хлориді – 5г, кальций сульфаты – 5 г, кальций карбонаты – 5 г, 100 мл су.

Оқушыларға арналған карталар төмендегідей үш топқа бөлінеді:

I-топ ""Ғалымдар"Жақсы еритіндер заттар

II-топ ""Химиктер"Аз еритіндер заттар

III-топ "Сарапшылар"Ерімейтіндер заттар

• Карта стилінде – әрзат"құпия файл"ретіндеберіледі

• Оқушылар “тергеуші” болып, зерттейді

• Ақпарат қысқа жұмбақ ретінде беріледі

Мысалы:
Тергеу объектісі: Кальций карбонаты (CaCO₃)
Айғақтар: Ақ түсті, борпылдақ ұнтақ
Суда қалай әрекет етеді?Ерімейді
Қорытынды: Бұл зат мектеп боры мен әктас құрамында бар!

3. Тапсырма:

Зертханалық жұмыс №5

Тұз ерітіндісі

Тұз кристалдары

Қыздыру

Әр топқа белгілі бір тапсырма беру:

1 топәртүрлі заттардың суда еруін зерттейді.

2 топтемператураның еру жылдамдығына әсерінбақылайды.

3 топараластыру мен ұнтақтаудың еру процесіне ықпалын тексереді.

• Соңында әр топ өз зерттеуін қорытындылап, нәтижесін басқа топтарға түсіндіреді.

Оқушылар ұстазымен амандасады, көңіл күйлерін білдіреді.Топқа бөлінеді

«Киіз үй»әдісі арқылы өз топтарын таңдап отырады.

Classtime платформасына QR –код арқылы кіріп сұрақтарға жауап береді

Оқушыларды ойландыратын сұрақтармен ынталандырады.

Оқушылардың болжам жасау дағдысын дамытады

Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.

Оқушылар терминдерді дәптерлеріне жазып алады

Заттардың ерігіштігін зерттейді

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап беріп арқылы заттардың ергіштігін анықтайды

Заттардың ерігіштігін зерттейді

Оқушылар берілген "құпия файл" бойынша тергеу объектісінің (мысалы, кальций карбонаты) сипаттамаларын дұрыс анықтайды.

Оқушылар заттың суда қалай әрекет ететінін зерттеп, оны тексереді (ерігіштігіне қатысты).

Оқушылар өзін нағыз зерттеуші ретінде сезінеді.

Оқушылар өздеріне берілген тапсырманы (әртүрлі заттардың суда еруін зерттеу, температураның әсері, араластыру мен ұнтақтаудың ықпалы) дұрыс түсініп, оған сәйкес зерттеу жүргізеді

10-9 –«Тамаша»

8-7 – «Жақсы»

6-5 – «Талпын»

«Жарайсың! » деген мадақтау сөзімен ынталандыру

Оқушы өзін-өзі

киіз үйдегі бағалау шкаласы бойынша

ұпай қосып отырады

Дескриптор:

-Химиялық байланыстарды анықтайды –1б

-заттардың ажырата біледі-1б

Жарайсың! Өте жақсы нәтиже!

Дескриптор:

-сұрақтарға жауап береді-1б

- заттардың ерігіштігін түсініп, қорытынды жасайды (тұз және қант суға ерісе, бор ерімейді)-1б

Жарайсың! Өте жақсы нәтиже!

Дескриптор:

-заттың ерімейтіні туралы қорытынды жасайды және өз зерттеуін дәлелдейді-1б

-тергеу объектісінің (мысалы, кальций карбонаты) сипаттамаларын дұрыс анықтайды-1б

-айғақтарды (түсі, түрі, қасиеттері) оқып, заттың ерекшеліктерін айтады-1б

Д

ескриптор :

-температураның еру жылдамдығына әсерін тексереді-1б

-еру процесіне қандай факторлардың әсер ететінін түсініп, қорытынды жасайды-1б

Оқулық

https://www.classtime.com/questions/question-sets/8011c21b-9eeb-4fc1-a66a-a1afaf0a5d52

ЖИ

слайд

оқулық

https://www.baamboozle.com/game/2984212

Оқулық

5 мин.

Сабақты қорытын дылау

Бекіту тапсырмасы. «Зерттеуші» әдісі

1. Ерітінді дегеніміз не?

2. Аса қаныққан ерітінді дегеніміз не?

3. Концентрлі ертінді дегенімз не?

4. сұйылтылған ертінді дегенімз не?

5. Қаныққан және қанықпаған ертінді дегеніміз не?

6. Су ерітінділерінің қолданылу салалары

7. Жақсы еритін ертінділерді ата?

8. Ерімейтін заттарға мысал келтір

9. Агрегаттық күйлеріне байланысты қандай ерітінділер бар?

10. 1 л суда неше грамм ғаныш ериді?

сұрақтарға жауап береді.

Дискриптор:

Әр дұрыс жауапқа

1 балл

Кері байланыс

2мин.

Үй тапсырмасы: 40-тақырып оқуға

Бағалау: «Киіз үй» әдісі арқылы бағалау

Рефлексия: «Ноутбук » әдісі арқылы

Оқушылар ноутбуктағы QR арқылы кері байланыс жасайды

h
ttps://padlet.com/aigerim430321/padlet-zuc71y3sexb3