Зерттеу жұмысы Секция: жаратылыстану Тақырыбы: «Қызылжар ауылының ауыз суы»

Автор: Бескенова Айгуль Нусувалиевна

Алматы облысы Қаратал ауданы Үштобе қаласы

Лермонтов атындағы орта мектеп

Таза судың болашағы

Алматы облысы Қаратал ауданы Қызылжар ауылы

Лермонтов атындағы орта мектеп 5А сынып оқушысы

Еренғайып Альмира Нұрғалиқызы

Жетекшісі: география және Физика пәндерінің мұғалімдері Бескенова А.Н, Новикова Л.В

Зерттеу жұмысы
Секция: жаратылыстану
Тақырыбы: «Қызылжар ауылының ауыз суы»

Мазмұны

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім

Судың сапасы адамның денсаулығына тигізетін әсері

Қандай суды ауылдағы адамдар тұтынып жатыр

III Зерттеу жұмысы

Суды тазалау әдістері

Судың сапасын зерттеу

IV Қортынды

V Қолданылған әдебиеттер

Абстракт

Қызылжар ауылының ауыз суының құрамын оның ішуге жарамдылығын анықтау жолдары. Жобаның бастапқы бөлімі ауыз судың сапасын құрамын зерделеп ашу болды. Жоба екі бөліктен тұрады біріншісі ауыл тұрғындарымен сұхбатасып судың қандай денгейде екенің білу, оның үй жағдайында қалай тазартып қолдану. Екінші бөлімі алты іс тәжірбиеден тұрады үш түрлі суды қарастырдық олар"Судың түсі», "Судың мөлдірлігі», «Судың иісі», «Дәмін анықтау», «Үй жағдайында судың қаттылығын анықтау», "Су температурасы". Қортындысында судың асқа қолдануға жарамды екенің зерттедік.

Аннотация

Пути определения содержания питьевой воды в селе Кызылжар. Основной частью проекта было изучение состава питьевой воды. Проект состоит из двух частей, один из которых-интервью с жителями села, узнать, на каком уровне находится вода, как ее можно использовать в домашних условиях. Вторая часть состоит из шести практических практик: "цвет воды», "прозрачность воды», «запах воды», «определение вкуса», «определение твердости воды в домашних условиях», "температура воды". В итоге мы исследовали, что вода пригодна для употребления в пищу.

Abstrakt

Ways to determine the content of drinking water in the village of Kyzylzhar. The main part of the project was to study the composition of drinking water. The project consists of two parts, one of which is an interview with the villagers, to find out what level of water is, how it can be used at home. The second part consists of six practical practices: "water color", "water transparency", "water smell", "taste determination", "determination of water hardness at home", "water temperature". As a result, we investigated that water is suitable for eating.

2

ПІКІР

Ұсынылып отырған бұл ғылыми жобада кең көлемді тақырып қамтылды. Жас ұрпақ білімді де саналы болса , мемлекетіміздің ірг тасы да мықты болары анық. Оқушының жеке тұлға болып қалыптасуы, ой – өрісінің дамуының алғашқы баспалдағы ретінде көрінеді.

Жобаның басты мақсаты Қызылжар ауылының ауыз суының сапасы мен құрамын зерттеу. Зерттеу барысында көптеген сұрақтар қарастырылып ауыз судың пайдасы мен сұранысы қаншалықты екенін көрсетіп дәлелденді.Ауыз судын қандай күйде екенін ауыл тұрғындарынан сұхбат алынды. Жобаның ең манызды жағы қандай ауыз суын қолданатының қөрсете білді.

Шығармашылықпен жұмыс жасай алды. Альмира жобасында видео, сұхбат, зерттеу жұмыстары жұргізілді.

3

Кіріспе

Мен әртүрлі елді мекендердегі су дәміне, иісіне және тіпті түсіне қарай әр түрлі екеніне назар аудардым. Біз қандай су ішеміз? "Қайдан біздің үйге су келеді, және қайда ол кетеді" "Қызылжар ауылындағы ауыз суын зерттеу жұмысы осылай басталды. Зерттеудің өзектілігі, Су-өмір көзі, онсыз адам 2-3 күн ғана өмір сүре алады. Су жасушалардың қоректік заттарды сіңіруіне және оларды бүкіл ағзаға тасымалдауға қатысады. Дене температурасын реттейді, ағзадан шлактарды шығаруға мүмкіндік береді. Қазір экологиялық жағдайдың нашарлауына байланысты су сапасына қатысты проблема аса өзекті болып отыр. Ауыз судың сипаттамасын зерттей отырып, мен Қызылжар кентінің тұрғындарына түсетін су пайдалануға жарамды және денсаулыққа қауіпсіз екенін, зиянды заттардың барлығың рұқсат етілген концентрациядан аспайтынын дәлелдедім.

Суды біз ауылда және «кранан » (колонкадан) күнделікті пайдаланамыз. Сумен қамтамасыз ету адам экологиясы және қоршаған орта лаборатория көрсеткіштері бойынша судың 30% құбыр желісі арқылы жіберіледі, бірақ санитарлық мөлшерге сәйкес келмейді. Ең негізгі себеп: адам денсаулығына зиян келтіретін нитрат, пестициттердің, мүнай заттары және ауыр металды тұздардың болуы. Онымен қоса өндірістерден шығаратын судың химиялық құрамына - ішек таяқшасы, патогендік микроорганизмдер, тырысқақ вибрионы т. б бактериялар қосылады. Сондықтан осы проблема өте маңызды да өзекті мәселе болып табылады.

4

Жұмыс мақсаты: Туған кенттің ауыз суын, оның қасиеттерін, маңызын анықтау және нақтылау.

Зерттеу үшін мен судың 4 үлгісін алдым:

1.краннан алынған шикі су;

2. колонкадан алынған су;

3.қар суы;

4бұлақ суы.

Зерттеу бірнеше кезеңнен өтті:

1 кезең - (тамыз-желтоқсан) – су үлгілерін зерттеу, әдебиетті таңдау және зерттеу.

2 кезең - (қараша) – үй жағдайында тұқым өсіру бойынша эксперимент. Қызылжар су сорғыш станциясына саяхат.

3 кезең-(ақпан - наурыз) - зерттеу жұмысын рәсімдеу. Практикалық және теориялық маңыздылығы: бұл материалды география, қоршаған әлем сабақтарында, өлкетану сабақтарында, мақала жазу үшін пайдалануға болады.

Негізгі бөлімі

Судың сапасы және оның адам денсаулығына тигізетін әсері

Тұщы су-шынайы сыйлық. Су адам денсаулығына үлкен әсер етеді. Өзін жақсы сезіну үшін адам сапалы ауыз суды тұтынуы керек. Ежелгі заманда адамдар "тірі" суды – ішуге жарамды және "өлі" - пайдалануға жарамсыз деп ажырата білді. Халықтың ауруы мен сумен қамтамасыз ету сипаты арасындағы байланыс бұрыннан белгілі болды. Ғалымдар ауыз су сапасы мен өмір сүру ұзақтығы арасында тікелей байланыс орнатты. XIX ғасырдың ортасында Л. Пастер мен Р. Кохтың эпидемиологиялық бақылаулары мен бактериологиялық ашулары патогенді микробтар бар су халық арасында аурулардың пайда болуына және таралуына ықпал етуі мүмкін екенін анықтауға мүмкіндік берді. Сондықтан су адамдардың денсаулығына оң ғана емес, теріс әсер етуі мүмкін. Мамандардың есептеуінше, жер шарында 800 млн.адам ауыз судың жетіспеушілігінен зардап шегуде.

Қызылжар ауылының тұрғындары қандай ауыз суды ішеді?

Мен 5 сынып оқушылары арасында (13 адам) өз мектебінде "Қызылжар кентінде қандай су ішу керек" атты зерттеу жүргіздім. (1-қосымша) Оқушылардың ауыз судың сапасы және оның адам ағзасына әсері туралы білім деңгейін анықтау үшін мен "біздің өміріміздегі су"әлеуметтік сауалнамасын өткіздім. (2-қосымша) Бұл сұраққа жауап беру үшін "Қызылжар ауылының тұрғындары қандай суды ішеді ? Мен Ескелді-би ауылының су сорғыш станциясына бардым. Әрбір құбырда сорғы бар. Су артезиан ұңғымасынан тереңдіктен сорғыштармен айдалады. Станцияда күн мен түн бойы бір қозғалтқыш жұмыс істейді. Олардың көмегімен су құбыры желісіне беріледі, тұрғын үйлерге, әлеуметтік нысандарға бөлінеді.

Артезиан жер асты көлдерінің суы. Оны тазалау сүзгілері жер жыныстарының қабаттары болып табылады, сондықтан қосымша тазартуды қажет етпейді. Сапалы-су пайдаланудың нақты түрлеріне жарамдылығын анықтайтын

5

судың құрамы мен қасиеттерінің сипаттамасы. Санэпидемстанция (СЭС) судың сапасына тұрақты бақылау жүргізеді. Қауіпті Климаттық кезеңдерде (су тасқыны, жаңбырлы күз) міндетті түрде судың бактериологиялық және химиялық ластануына сынама алынады.

Тәжірибелік бөлім

Үй жағдайында суды тазалау тәсілдері

1. Суды қайнату тәсілі: осы процестің нәтижесінде Судан хлор, күкірт сутек оңай жойылады, ауру тудыратын микроптардың көпшілігі жойылады, Судан кальций және магний тұздары шығарылады. Су жұмсақ жасалады, оның құрылымы өзгереді. Бірақ қайнату Судың химиялық құрамын нашарлатады, сынап, нитраттар және пестицидтер сияқты зиянды бөлшектер жойылмайды. Барлық микроорганизмдер 100 градуста жойылмайды . Суды тазалаудың басқа мүмкіндігі жоқ кезде ғана қайнатылған суды ішу керек

2. Суды тұндыру арқылы тазалау тәсілі.

12 сағаттан астам суды ашық қалдыру қауіпті екенін есте сақтау керек. Судың тұнуы суда ерімейтін бөлшектерден құтылу қиынға соғады. Тұнба кезінде ерітілген хлор толық жойылмайды. Суды 3 сағаттың ішінде тұндыру кезінде ауыр металдардың тұздары мен ағзаға зиянды басқа да заттар іс жүзінде жойылмайды.

3. Суды мұздату арқылы тазалау тәсілі. Ежелгі уақыттан бастап еріген су емдік тәжірибеде кеңінен қолданылды. Еріген су ағзадан шлактар мен токсиндерді шығаруға ықпал етеді,оған күшті энергетикалық қоректендіруді береді. Еріген судың емдік күшіне сенетіндер үйде, мұздатқышта суды қатырып, қулыққа барады.

4. Суды сүзу арқылы тазарту әдісі. Көмір сүзгілері, қолданылатын үйлер, органикалық қоспаларды, хлорды жоюға арналған. Көмір сүзгілері әртүрлі иістерден суды тазарту үшін ең тиімді және үнемді тәсіл болып келеді.

Қызылжар ауыз суының сапасын зерттеу

Үй жағдайында ауыз судың түсі, иісі, қайнату немесе тұндыру кезінде тұнбасы, мөлдірлік, қаттылық бойынша баға беруге болады. Зерттеу үшін мен 3 су үлгісін алдым:

6

№1 сынама-краннан алынған шикі су;

№2 сынама-краннан алынған тұрып қалған су

№3 сынама-колонкадан алынған су.

1.Эксперимент .

"Судың түсі» Түстілік талдауы судың қандай түсті, мөлдір, күңгірт, қандай да бір реңкпен көрсетілуі керек. Мұны қағаздың ақ парағы арқылы анықтайды. Күндізгі жарық кезінде пробирканың артында парақты қойып, судың түсіне мұқият қарау керек. Талдау барлық сынамаларда су мөлдір екенін көрсетті.

2.Эксперимент.

"Судың мөлдірлігі» Мұғаліммен бірге біз пәндік әйнектерге кішкене тамшы су тамшысын тамшыладық. Тамшы құрғаған кезде, біз суда тұз бар екенін анықтадық. Барлық төрт үлгілерде тұнба болды, тек 1 және 2 үлгілерде (краннан су және қалған су) ол 3,4 үлгілерге қарағанда көп болды. Ұстазым Любовь Викторовна , суда булану кезінде әйнек бетінде қалған тұздар бар екенің анықтадық.

3.Эксперимент.

"Судың иісі» Иіс талдауы бөтен иістің бар - жоғын көрсетуі керек. Ажырата келе - шіріген, болотный, батпақ. Иісі бөлме температурасында және 50-60 градусқа дейін қыздырғанда анықталады. Нәтижесі: барлық сынамаларда иіс сезілмейді.

7

4.Эксперимент.

«Дәмін анықтау» Дәмнің 4 түрі бар: тұзды, қышқыл, тәтті, ащы. Қалған дәм сезімдері дәм деп аталады. Судын дәмі бөлме температурасында шикі суда анықталады. Мен сыналған суды ауызға аз мөлшерде жинадым, жұтпай, 3-5 секундқа кідірдім. Және дәмнің сипаты мен қарқындылығын анықтадым. Судын дәмнің қарқындылығы 1-кестеге сәйкес 5 балдық шкала бойынша анықталды.

5.Эксперимент.

«Үй жағдайында судың қаттылығын анықтау» Судың қаттылығы-кальций мен магний ерітілген тұздарының құрамы. Егер қатты болса, жоғары температураларда өзара әрекеттесіп, еритін тұздар түзіледі. Сондықтан қатты су тұрмыстық техникада қақ пен шөгінділер пайда болуы мүмкін. Мен апаммен суды әртүрлі көздерден тостағанға құйып, оны спиртпен жылытып, буланғаннан кейін әрбір тостағанның түбіне қарадық. Зерттеу нәтижесінен ең қатты су - бұл бұлақ суы болып шықты . Бірақ бұлақ су жаман дегенді білдірмейді,өйткені ол шикі күйінде пайдалы. Бірақ қайнаған кезде үлкен аскөк қалады. Ал біздің краннан алынған су ең жақсы және сапалы!

8

6.Эксперимент.

"Су температурасы". Физика мұғалімімен біз әр түрлі көздерден алынған су температурасын өлшедік. Бұл экспериментте біз зертханалық жабдықты пайдаландық. Тәжірибе нәтижесі бойынша, біз колонкадағы судың әрдайым температурасы + 4 градус болатынына көз жеткіздік. Әдебиеттен жер астындағы артезиан суының дәл осындай нәтижесі екенін білдім. Бөлме температурасында кез келген су 20 градус. Ал Қызылжар кентіндегі Кранның астынан суық су ағып жатыр, оның температурасы тек 8 градус болады.

Қорытынды

Әр адамның денсаулығы-оның қолында. Өзін жақсы сезіну үшін адам таза сапалы ауыз суды ғана ішуі керек. Ауыз судың сапасына Біздің денсаулығымыз тікелей байланысты Осы тақырыпты зерттеу нәтижесінде мақсаттары мен міндеттері іске асырылды. Менің гипотезам расталды. Мен Қызылжар орталықтандырылған сумен жабдықтау көзінде су беру кезеңдерін зерделеп, судың пайдалануға жарамдылығын өз бетінше анықтауға болатынын дәлелдедім. Қазір экологиялық жағдайдың нашарлауына байланысты су сапасына байланысты мәселе өзекті болып отыр. Ауыз судың сипаттамасын зерттей келе, Қызылжардың тұрғындарына түсетін су пайдалануға жарамды және денсаулық үшін қауіпсіз екенін, зиянды заттардың барлығы рұқсат етілген концентрациядан аспайтынын дәлелдедім.

10

Қолданылған әдебиет

1. Ахманов М. С. « Вода, которую мы пьем», М.: Эксмо, 2002

2. Гусева Н.Е., Проскурина И.Н.. Разработка химического эксперимента с экологическим содержанием// Химия в школе – 2012. - №10 –С. 72.

3. Ершов М.Е. Самые распространенные способы очистки воды, 2014, 94

4. Речкалова Н.И., Сысоева Л.И. Какую воду мы пьем.//Химия в школе.–2012. №3.

5. Кукушкин Ю. Н. «Химия вокруг нас» - М; «Высшая школа», 2012.

6. Савина Л.А. Детская энциклопедия «Я познаю мир. Химия» - М; «Издательство АСТ»; ООО «Астрель», 2006.

7. СанПиН 2.1.4.1074-01 «Гигиенические требования и нормативы качества питьевой воды»Минздрав Казахстана, М., 2016.

Интернет ресурстары

http://ru,wikipedia.org/wiki/Вода.

http://www.fs.fed.us/water/.

http://www.vodoobmen.ru/

11