Зорлық-зомбылыққа ұшыраған әйелдер мен куәгерлерге практикалық кеңестер: қалай әрекет ету, қайда жүгіну және заң бойынша қандай қорғаныс шаралары қарастырылу

Автор: Қуатбекова Ж., ШЖЖББ мектебінің педагог-психологы

Қазіргі қоғамда тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесі өзекті әлеуметтік проблемалардың бірі болып отыр. Зорлық-зомбылық адамның денсаулығына, психологиялық жағдайына және жалпы өмір сапасына үлкен зиян келтіреді. Сондықтан мұндай жағдайға тап болған әйелдер мен куәгерлер қандай әрекет жасау керектігін және қайда жүгінуге болатынын білуі өте маңызды.

Зорлық-зомбылық дегеніміз не?

Зорлық-зомбылық – бір адамның екінші адамға күш көрсетуі, қорқытуы, психологиялық қысым жасауы немесе еркіндігін шектеуі. Ол бірнеше түрде көрінуі мүмкін:

физикалық зорлық (ұру, жарақаттау);

психологиялық зорлық (қорқыту, қорлау, кемсіту);

экономикалық қысым (ақша бермеу, жұмыс істеуге тыйым салу)

жыныстық зорлық.

Егер зорлық-зомбылық орын алса – қалай әрекет ету керек?

Ең алдымен, жәбірленушінің қауіпсіздігі маңызды. Егер өміріңізге немесе денсаулығыңызға қауіп төнсе, дереу құқық қорғау органдарына хабарласу қажет.

Практикалық кеңестер:

Қауіпсіз жерге шығуға тырысыңыз (көрші, туыс немесе қоғамдық орын).

Полицияға хабарласыңыз – 102 нөмірі.

Егер жарақат алсаңыз, медициналық көмекке жүгініңіз – 103.

Мүмкін болса, зорлық фактісінің дәлелдерін сақтаңыз: фото, видео, медициналық анықтама, куәгерлердің байланысы.

Сенімді адамға немесе туысқа жағдайды хабарлаңыз.

Қайда жүгінуге болады?

Зорлық-зомбылық құрбандары бірнеше мекемеден көмек ала алады:

полиция бөлімдері;

әлеуметтік қызметтер;

дағдарыс орталықтары;

психологтар мен заңгерлер.

Қазақстанда отбасылар мен балаларға көмек көрсету мақсатында 111 ұлттық сенім телефоны жұмыс істейді. Бұл қызмет тәулік бойы кеңес береді және қажет жағдайда тиісті органдарға бағыттайды.

Куәгерлерге арналған кеңестер

Егер сіз зорлық-зомбылықтың куәсі болсаңыз:

жәбірленушінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектесіңіз;

қажет болған жағдайда полицияға хабарлаңыз;

құқық қорғау органдарына куәгер ретінде түсініктеме беруге дайын болыңыз;

жәбірленушіге моральдық қолдау көрсетіңіз.

Заң бойынша қандай қорғаныс шаралары қарастырылған?

Қазақстан Республикасында тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы әрекет ету үшін арнайы заңнамалық шаралар бар. Негізгі құқықтық құжаттардың бірі – Тұрмыстық зорлық‑зомбылықтың профилактикасы туралы Қазақстан Республикасының заңы.

Бұл заң жәбірленушілерді қорғауға бағытталған бірнеше шараларды қарастырады:

1. Қорғау нұсқамасы
Полиция тарапынан шығарылатын құжат. Ол құқық бұзушыға жәбірленушімен байланысуға, жақындауға немесе мазалауға уақытша тыйым салады.

2. Ерекше талаптар белгілеу
Сот шешімі бойынша құқық бұзушыға белгілі бір шектеулер қойылады. Мысалы:

жәбірленушімен байланысуға тыйым салу;

алкоголь немесе есірткі қолдануға шектеу;

белгілі бір жерлерге баруға тыйым салу.

3. Әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік
Зорлық-зомбылық жасаған адам заң алдында жауап береді. Жаза түрлері:

айыппұл;

әкімшілік қамау;

қоғамдық жұмыстар;

ауыр жағдайларда қылмыстық жауапкершілік.