11 сынып зертханалық жұмыс

#1 слайд
08.09.20жыл № .1 Зертханалық жұмыс «Иммобилизациялаудың ферменттердің белсенділігіне әсерін зерттеу» Бұл зертханалық жұмыстың мақсаты лактозаны натрий альгинатынан жасалған түйіршіктерінде оқшаулап алып, оның сүттегі лактозаға әсерін зерттеу. Қажетті құрал-жабдықтар: • Лактаза ферменті (лактозим) – 2 мл • Натрий альгинатының 2% ерітіндісі (2 грамды 100 мл суға қосып, ұзақ араластыру) – 8 мл • Пастерленбеген сүт – 50 мл • Қандағы глюкозаны анықтауға арналған тест жолақ қағаздары • Инесіз пластик 10 мл шприц – 1 дана • 100 мл мензурка – 3 дана • Шай сүзгіш – 1 дана • Секундомер • Шыны таяқша – 1 дана Қауіпсіздік ережесі: Лактоза – қауіпсіз фермент. Бірақ жұмыс барысында онымен тікелей жанасуды болдырмаған жөн. Сонымен қатар иіскеуге, татып көруге болмайды. Көзге түсіп кетсе, таза сумен жақсылап шаю керек .

1 слайд

#2 слайд
Жұмыс барысы: 1. Алдымен ферментті натрий альгинатымен араластыр. 2. Осы шприцке қоспаны сорғызып ал. 3. Кальций хлоридінің ерітіндісін бір мензуркаға құй. 4. Шприцтегі қоспаны бір тамшыдан кальций хлориді ерітіндісіне тамшылат.

2 слайд

#3 слайд
5. Ерітіндіде пайда болған ұсақ түйіршіктердің қатаюы үшін 2-5 минутқа қалдыр. 6. Осы түйіршіктерді шай сүзгішпен сүзіп ал.

3 слайд

#4 слайд
7. Түйіршіктерді бос мензуркаға сал. 8. Түйіршіктерді дистилденген су арқылы бірнеше рет шай. 9. Сүтті таза мензуркаға құй. 10. Тест жолақшасы арқылы сүт құрамында глюкоза бар-жоғын тексер. 11. Сүтке түйіршіктен бірнешеуін салып, шыны таяқшамен араластыр. 12. 10 минуттаң соң ондағы сүтте глюкозаның болуын тест арқылы тексер. 13. Тест жолақшасы түсінің өзгеруін бақыла. Түстің өзгеруі сүтте лактазаның көмегімен лактозаның глюкоза мен галактозаға ыдырағанын көрсетеді.

4 слайд

#5 слайд
№ 1 Оқу тапсырмасы 1. Оқшауланған ферменттің анықтамасын таңда. A. Қолдан жасалған жасанды қосылыс B. Қатты ортаның бетіне бекініп сақталған фермент C. Жасушада жеке-жеке орналасатын фермент D. Глобулярлы нәруыздың үшінші реттік құрылымының көшірмесі 2.Лактазаны оқшаулап алудың бірінші қадамын көрсет. A. Альгинат пен лактазаны араластыру B. Натрий альгинатын глюкозамен араластыру C. Тестінің көмегімен сүтті тексеру D. Лактазаны сүтке қосу 3. Лактазаны оқшаулауда не себептен альгинат таңдалды? Дұрыс жауап саны: 4 A. Полярлы B. Фермент өзгермейді C. Ионды D. Полярлы емес E. Ионсыз F. Фермент сақталады

5 слайд

#6 слайд
4. Суретте иммобилизденген лактаза алу зертханалық жұмысының қадамдары көрсетілген. Бос тор көзге «Бар» немесе «Жоқ» деп жазасыздар. Көрсетілген қадамдардың қайсыларында иммобилизденген лактаза бар.

6 слайд

#7 слайд
5. Дұрыс жауап нұсқасын таңда. Дұрыс жауап- ___

7 слайд

#8 слайд
6.Сызбаны пайдаланып алгинаттың лактазаның иммобилизденуіндегі рөлінің түсіндірмелеріндегі қатені тап . Бос тор көзге «Ия» немесе «Жоқ» деп жауап беріңіз.

8 слайд

#9 слайд
Иммобилизденген фермент дегеніміз – арнайы әдіспен оқшауланып, сақталған фермент. Ферментті оқшаулап жинап алу үшін альгинат, желатин, поликарбамид сияқты жасандыполимерлер қолданылады. Мысалы, альгинат пен ферментті қосқанда, ол ферменттер альгинатқа жабысып қалады. Ал субстрат пайда болған кезде ол альгинаттан ажырап, белсендендіріледі. Бұл полимермен қоршалған ферментті ұзақ сақтауға болады. • Иммобилизденген ферменттер өнеркәсіпте кеңінен қолданылуда. • Медицина : ферменттер бірқатар аурулар мен жүктілікті анықтауда қолданылады. • Биотехнология: ферменттер гендердің сплайсингісі сияқты көптеген процестерде қолданылады. • Биоотын: ферменттер этанолға негізделген отын өндіру үшін көмірсуларды ыдыратуда қолданылады. • Тағам өнімдерін өндіру: ферменттер сүт өнімдері мен сыра өндіруде кеңінен қолданылады. • Тоқыма өнеркәсібі: ферменттер мата өндіруге қажетті талшықтарды өңдеуде маңызды. • Қағаз: ферменттер ағаш сүректерінен қағаз өндіруде пайдаланылады.

9 слайд

#10 слайд
• Лактаза ферментін оқшаулау әдісін қарастырып көрейік. Бұл – сүтқоректілердің балаларында ағзаға ана сүтімен келген лактозаны ыдырататын фермент. Аш ішекте лактозаны галактоза мен глюкозаға айналдырады. • Кейбір ересек адамдарда лактазаның түзілуі баяулайды. Сондықтан сүт өнімдерін қабылдай алмаушылық туындайды. Қорытылмаған лактоза тоқ ішекке түсіп, ондағы микрофлораның көмегімен ыдырай бастайды. Бактериялық ыдыраудың нәтижесінде газ бөлініп, адам іштің кебуі, түйілуі, бұлшық еттің құрысуы, диарея, метеоризмге душар болады. Осыған байланысты лактаза ферментін оқшаулап, оны сүтке қосып қолдану үшін өндіреді. Коммерциялық мақсатта оқшауланған лактазаны картон қорапшалардағы сүтке қосып өндіреді. Ондай сүттер лактазамен байытылған болып келеді.

10 слайд

#11 слайд
• Гель тәрізді заттармен қоршалып сақталатын, жеке бөлініп алынған фермент. Яғни фермент оқшаулағыш ортамен байланысқан ғана түйіршіктеніп, иммобилизделіп сақталады. • Иммобилизденген немесе оқшауланған фермент кәдімгі жасушада кездесетін ферменттермен бірдей. Оларды тек арнайы ортада сақтап, жасушадан тыс өндіріп, қолданады. • Альгинат, желатин сияқты заттар ионсыз, яғни полярлы емес болып келетіндіктен ферменттің сақталуына қолайлы. Альгинат ферментті ұстап қалып, оның өзгеруіне жол бермейтіндіктен, ферменттің қасиеттері жоғалмайды. Лактаза мен альгинатты қосқанда лактаза альгинатпен жабысады. СаСL 2 ерітіндісіне тамызғанда, оның көмегімен альгинат пен фермент тамшылары қатайып, түйіршіктерге айналады. Альгинат пен лактозаның арасында реакция жүріп, химиялық байланыс орнамайды, онда лактозаның алгинатқа жабысуы жүреді.

11 слайд