#1 слайд
§31. Адам қаңқасының құрылысы. Тірек-қимыл жүйесінің рөлі мен қызметі

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
Адам ағзасының ең маңызды жүйелерінің бірі – тірек-қимыл жүйесі. Ол адамның қозғала алуына, денесінің пішінін сақтауына және ішкі мүшелерін қорғауына жауап береді.

3 слайд

#4 слайд
Негізгі қызметтері Тірек қызметі Тірек-қимыл жүйесі дененің формасын сақтайды, ішкі ағзаларды қорғап, олардың дұрыс орналасуын қамтамасыз етеді. Қорғаныш қызметі Сүйектер маңызды ішкі ағзаларды (мысалы, ми, жүрек, өкпе) сыртқы зақымданудан қорғайды. Қозғалыс қызметі Бұлшықеттер сүйекпен бірге жұмыс істей отырып, дененің қозғалуын, әртүрлі әрекеттерді (жүру, жүгіру, отыру) қамтамасыз етеді. Қан түзу қызметі Сүйек кемігінде қан жасушалары түзіледі.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Сүйектердің түрлері: Пішіні бойынша Ұзын сүйектер Бұл сүйектер ұзын және жіңішке, қозғалысқа мүмкіндік береді. Мысалы, жамбас сүйектері, тізе сүйектері, балтыр сүйектері. Қысқа сүйектер Қысқа сүйектер кіші және дөңгелек, қозғалыстың тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Мысалы, білек сүйектері, қол сүйектері, аяқ сүйектері. Құрылысы бойынша: Түтік тәрізді сүйектер Түтік тәрізді сүйектердің қуысы бар, ол қан тамырлары мен жүйкелерді қорғайды. Мысалы, жамбас, сан, шынтақ, білек сүйектері. Жалпақ сүйектер Жалпақ сүйектер, негізінен, ішкі органдарды қорғау қызметін атқарады. Мысалы, бас сүйек, қабырғалар, жамбас сүйектері. Жалпақ сүйектер қатты және берік, олар адам ағзасына қорғаныс жасайды.

6 слайд

#7 слайд
Адам қаңқасы: Бөлімдері Бассүйек Бассүйек миды қорғайды, оның ішінде бет сүйектері, мұрын, жақ сүйектері бар. Омыртқа бағаны Омыртқа бағаны денеге тірек береді, ол 33 омыртқадан тұрады. Омыртқа бағаны миға ақпарат жеткізетін жұлынды қорғайды. Кеуде қуысы Кеуде қуысы қабырғалар мен кеуде сүйегінен тұрады. Жүрек пен өкпені қорғайды. Қол-аяқ сүйектері Қол-аяқ сүйектері қозғалысқа, заттарды ұстауға және жүруге мүмкіндік береді. Қолдың сүйектері - иық, білек, қол сүйектері. Аяқтың сүйектері - жамбас, тізе, балтыр, аяқ сүйектері.

7 слайд

#8 слайд
Бас сүйек: Ми бөлігі және бет бөлігі 1 Ми бөлігі Бас сүйектің ми бөлігі миды қорғайтын және оған тірек болатын сүйектерден тұрады. Ол омыртқа жотасына жалғасады. (шүйде және маңдай тақ сүйектері; төбе және самай жұп сүйектері). 2 Бет бөлігі Бет бөлігі - бас сүйектің төменгі жағында орналасқан және сезім мүшелерін қорғайтын, сонымен қатар, беттің пішінін қалыптастыратын сүйектерден тұрады. (бет және үстіңгі жақтың жұп сүйектері; астыңғы жақтың тақ сүйектері).

8 слайд

#9 слайд
Кеуде қуысы: Қабырғалар мен кеуде сүйегі Қабырғалар Қабырғалар кеуде қуысының қабырғаларын құрайды. 12 жұп қабырғадан тұрады. Олар өкпе мен жүрек сияқты маңызды органдарды қорғайды. Кеуде сүйегі Кеуде сүйегі қабырғаларға бекітіліп, кеуде қуысының алдыңғы бөлігін құрайды.

9 слайд

#10 слайд
Омыртқа жотасы: Омыртқалардың топтасуы 1 Мойын омыртқалары Мойын омыртқалары 7 омыртқадан тұрады. Бұл омыртқалар бастың қозғалысын қамтамасыз етеді. 2 Арқа омыртқалары Арқа омыртқалары 12 омыртқадан тұрады. Олар қабырғаларға тіреліп, кеуде қуысын қалыптастырады. 3 Бел омыртқалары Бел омыртқалары 5 омыртқадан тұрады. Олар дене салмағының көп бөлігін тартады. 4 Сегізкөз омыртқалары Сегізкөз омыртқалары 5 омыртқадан тұрады. Олар жамбас сүйектеріне тіреліп, дененің тік тұруына ықпал етеді.5 Құйрық омыртқалары Құйрық омыртқалары 4-5 омыртқадан тұрады. Олар бір-біріне бірігіп, құйрық сүйегін құрайды.

10 слайд

#11 слайд
Иық белдеуі: Жауырын мен бұғана сүйектері Жауырын Жауырын - жазық, үшбұрыш тәрізді сүйек. Ол арқаға жалғасып, қолдың еркін қозғалуын қамтамасыз етеді. Бұғана Бұғана - S тәрізді сүйек. Ол жауырынға жалғасып, қолдың еркін қозғалуын қамтамасыз етеді.

11 слайд

#12 слайд
Қолдың еркін қозғалатын сүйектері: Тоқпан жілік, шынтақ және білек сүйектері 1 Тоқпан жілік Қолдың ең ұзын сүйегі. 2 Шынтақ Тоқпан жілікке жалғасып, қолдың бүгілуі мен жазылуын қамтамасыз етеді. 3 Білек Шынтаққа жалғасып, қолдың айналмалы қозғалысын қамтамасыз етеді.

12 слайд

#13 слайд
Жамбас белдеуі: Жамбас сүйектері Жамбас сүйегі Жамбас сүйегі - екі жамбас сүйегінен, олардың әрқайсысы бірігіп кеткен үш сүйектен (мықын, шонданай, қасаға) тұрады. Ол ішкі органдарды қорғайды және аяқтың еркін қозғалуын қамтамасыз етеді.

13 слайд

#14 слайд
Аяқтың еркін қозғалатын сүйектері: Сан, тізе, сирақ және табан сүйектері 1 Сан сүйегі немесе ортан жілік Адам ағзасындағы ең ұзын сүйек. Ол тізе буынына жалғасады. 2 Тізе қақпағы Тізенің алдыңғы жағында орналасқан кішкентай, жазық сүйек. 3 Сирақ сүйектері Тізе буынына жалғасып, аяқтың бүгілуі мен жазылуын қамтамасыз етеді. 4 Табан сүйектері Аяқтың тірегі болып табылады. Олар бір-біріне бірігіп, аяқтың иілгіштігін және қозғалысын қамтамасыз етеді.

14 слайд

#15 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!

15 слайд