9 сынып Г.Мендель ашқан белгілердің тұқым қуалау заңдылығы

#1 слайд
Г.МЕНДЕЛЬ АШҚАН БЕЛГІЛЕРДІҢ ТҰҚЫМ ҚУАЛАУ ЗАҢДЫЛЫҒЫ Пән мұғалімі: Таштемір Салтанат№ 69 жалпы орта мектебі

1 слайд

#2 слайд
 Генетика — ағзалардың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылымды генетика деп атайды (грекше “genetіkos” — шығу тегіне тән). Бұл атауды 1906 жылы ағылшын биологы У.Бэтсон ұсынды.  Генетика ғылымының негізін салушы чех жаратылыс зерттеушісі Грегор (Иоганн) Мендель болып табылады. Грегор Мендель (1822-1884)

2 слайд

#3 слайд
ГЕНЕТИКАЛЫҚ ТҮСІНІКТЕР:  Ген - (грек. genos — тұқым, тек) — тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. Генде клетканың құрылымы мен қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады.  Генотип – гендердің жиынтығы. АА, Аа, аа сияқты латын әріптерімен белгіленеді.  Фенотип – генетикалық белгілердің сыртқы көрінісінің жиынтығы.  Аллель – сәйкес хромосомалардың бірдей учаскесінде орналасқан қарама – қарсы белгілерге жауап беретін ген.  Гомозигота – генотипінде тек бір ғана аллель болады. (АА, аа)  Гетерозигота – жасушасында бір геннің екі аллельі болатын ағзалар. (Аа)  Гамета (грек, gametos — жыныс клеткалары) — аталық және аналық жыныс жасушалары. (А, а)

3 слайд

#4 слайд
Қолданылатын генетикалық таңбалар. Р – ата – ана белгісі ♂ - аталық ♀ - аналық Х – будандасу белгісі F – гибридтер ұрпағы гаметагамета

4 слайд

#5 слайд
ПЭННЕТ ТОРШАСЫ  Генетикалық заңдылықтар айқындалған кезде барлық мүмкіндігі бар ата – аналық гаметалардың нұсқаларын санау қажет болды. Олардың қиыстырылуын оңай түсіну үшін генетик Р.Пэннет сәйкес торша жасады.

5 слайд

#6 слайд
Сары түсті асбұршақ Жасыл түсті асбұршақ P: F 1 : Сары түсті МЕНДЕЛЬДІҢ БІРІНШІ ЗАҢЫ Мендель сары және жасыл өсімдіктерді өзара будандастырғанда, барлық өсімдіктер жасыл түсті болып шықты. Осыған орай ол өзінің бірінші заңын “біркелкілік заңы” деп атады.

6 слайд

#7 слайд
♂ АА х Р ♂ Р а а АГамета: А а а F 1 А а А а А а А а Гибридтердің бірінші ұрпағының біркелкілігі Ұрпақтар: гетерозиготалар

7 слайд

#8 слайд
F 2 - ні табу. Ажырау заңы Р ♂ F 1 A a X Р ♀ F 1 A a гамета А а А а Ұрпақтары: АА А а А а аа сары сары сары жасыл

8 слайд

#9 слайд
 Мендель зерттеуге өздігінен тозаңданатын асбұршақты таңдап алады. Сары және жасыл түсті, тегіс және кедір-бұдырлы жетілген тұқымдарын шағылыстыру арқылы анықтайды.

9 слайд

#10 слайд
 Ата – енелер формалары тек бір жұп белгілері бойынша ғана ерекшеленетін шағылыстыру моногибридті будандастыру деп аталады.  Егер екі жұп белгілерінде айырмашылық болса, бұл дигибридті будандастыру болады.

10 слайд

#11 слайд
МЕНДЕЛЬДІҢ ЕКІНШІ ЗАҢЫ F 1 : F 2 : 3 / 4 1 / 4 6022 2001

11 слайд