Абай Құнанбаев

#1 слайд
Орындаған: Қасқабай Жансая
1 слайд
Орындаған: Қасқабай Жансая
#2 слайд
2 слайд
#3 слайд
\Ұлы ақын, ағартушы, қазақтың жазба
әдебиетінің және әдеби тілінің негізін
салушы – Абай (Ибрахим) Құнанбайұлы
Өскенбайұлы 1845 жылы Шығыс Қазақстан
облысы (бұрынғы Семей уезі) Абай
ауданында (бұрынғы Шыңғыстау облысы)
Шыңғыс тауының бауырында дүниеге келді.
Абай атақты Тобықты руының Ырғызбай
деген тобынан тарайды. Ол ауыл
молдасынан оқып жүрген кішкентай
кезінен-ақ зеректігімен көзге түседі. Кейін
ол Семей қаласында 3 жылдық медресе
тәрбиесін алады.
Абай көпті көрген әжесі Зеренің
тәрбиесінде болды. Шешесі Ұлжан да
ақылды ананың бірі болған.
3 слайд
\Ұлы ақын, ағартушы, қазақтың жазба әдебиетінің және әдеби тілінің негізін салушы – Абай (Ибрахим) Құнанбайұлы Өскенбайұлы 1845 жылы Шығыс Қазақстан облысы (бұрынғы Семей уезі) Абай ауданында (бұрынғы Шыңғыстау облысы) Шыңғыс тауының бауырында дүниеге келді. Абай атақты Тобықты руының Ырғызбай деген тобынан тарайды. Ол ауыл молдасынан оқып жүрген кішкентай кезінен-ақ зеректігімен көзге түседі. Кейін ол Семей қаласында 3 жылдық медресе тәрбиесін алады. Абай көпті көрген әжесі Зеренің тәрбиесінде болды. Шешесі Ұлжан да ақылды ананың бірі болған.
#4 слайд
4 слайд
#5 слайд
Абай Құнанбайұлының ұл- қыздары
Абай 1860 жылы 15 жасында әкесінің құдаласуымен Ділдәға (1843-1924) қосылады. Ділдә
Жүсіпқызының төркіні Әйбике-Шаншар елінің ақсүйегі Алшынбай Тіленшіұлының ұрпағы.
Әкесі Ақшоқыдан жер бөліп беріп, онда Абай сегіз бөлмелі қыстау салдырады. Ділдәдан
Ақылбай, Әкімбай, Әбдірахман, Мағауия, Күлбадан, Райхан туған.
Екінші әйелі Әйгерім (шын есімі – Шүкіман) Әнін естіп, ұнатып алған. (1856-1919) Абай
Әйгерімге 1875 жылы үйленген. Әйгерімнен: Турағұл, Мекайіл, Ізкәйіл, Кенже туған. Абайдың
он баласы болған.
Ділдадан Айкерім ( Шүкіман )
1.Ақылбай 1. Турағұл
2. Әкімбай 2. Мекайіл
3.Әбдірахман 3. Ізкәйіл
4. Мағауия 4. Кенже
5. Күлбадан
6. Райхан
5 слайд
Абай Құнанбайұлының ұл- қыздары Абай 1860 жылы 15 жасында әкесінің құдаласуымен Ділдәға (1843-1924) қосылады. Ділдә Жүсіпқызының төркіні Әйбике-Шаншар елінің ақсүйегі Алшынбай Тіленшіұлының ұрпағы. Әкесі Ақшоқыдан жер бөліп беріп, онда Абай сегіз бөлмелі қыстау салдырады. Ділдәдан Ақылбай, Әкімбай, Әбдірахман, Мағауия, Күлбадан, Райхан туған. Екінші әйелі Әйгерім (шын есімі – Шүкіман) Әнін естіп, ұнатып алған. (1856-1919) Абай Әйгерімге 1875 жылы үйленген. Әйгерімнен: Турағұл, Мекайіл, Ізкәйіл, Кенже туған. Абайдың он баласы болған. Ділдадан Айкерім ( Шүкіман ) 1.Ақылбай 1. Турағұл 2. Әкімбай 2. Мекайіл 3.Әбдірахман 3. Ізкәйіл 4. Мағауия 4. Кенже 5. Күлбадан 6. Райхан
#6 слайд
Абайдың әкесі- Құнанбай қажы
6 слайд
Абайдың әкесі- Құнанбай қажы
#7 слайд
Зере әжесі мен Абай
Абайдың сөз өнері мен білімге
құмарлығының ерте оянуына себепкер
негізгі тұлға – әжесі. Зере әжесі- халық
қазынасынан нәр беріп, бойына ізгілік
шуағын сепкен, білімге итермелеген ұлы
ұстазы, тәлімгер анасы. Зере әже көңілі кең,
жүрегі нәзік адам болған. Абай әжесін
қатты жақсы көрген. Күндіз де түнде де
қасынан шықпай, ертегі айтқызады.
Немересін ерекше мәпелейтін Зере әже де
өзі білетін ертегі, әңгімелерін, қисса-
дастандарын айтып Абайдың қиялын
әлдейлеуден жалықпайтын. Ол әңгімесін
“Е,е...Бұлдыр бұлдыр күн өткен.
Бұрынғыдан кім өткен?”- деп бастайды
екен.Соны ұғып алған Абай әжесінің
әңгімелерін естігісі келген уақытта
әжесінің тізесіне басын қоя кетеді.
7 слайд
Зере әжесі мен Абай Абайдың сөз өнері мен білімге құмарлығының ерте оянуына себепкер негізгі тұлға – әжесі. Зере әжесі- халық қазынасынан нәр беріп, бойына ізгілік шуағын сепкен, білімге итермелеген ұлы ұстазы, тәлімгер анасы. Зере әже көңілі кең, жүрегі нәзік адам болған. Абай әжесін қатты жақсы көрген. Күндіз де түнде де қасынан шықпай, ертегі айтқызады. Немересін ерекше мәпелейтін Зере әже де өзі білетін ертегі, әңгімелерін, қисса- дастандарын айтып Абайдың қиялын әлдейлеуден жалықпайтын. Ол әңгімесін “Е,е...Бұлдыр бұлдыр күн өткен. Бұрынғыдан кім өткен?”- деп бастайды екен.Соны ұғып алған Абай әжесінің әңгімелерін естігісі келген уақытта әжесінің тізесіне басын қоя кетеді.
#8 слайд
Абай балалары Ақылбай және
Тұрағұл Абай Құнанбайұлы отбасымен
1903 ж. 1-қатарда: Пакизат, Тұрағұл Абайұлы,
Әбубәкір Ақылбайұлы.
2-қатарда Отырған: Абай Құнанбайұлы.
3-қатарда: Мағауия Абайұлы, Еркежан, Кәмәлия
( Әубәкірдің әйелі )
8 слайд
Абай балалары Ақылбай және Тұрағұл Абай Құнанбайұлы отбасымен 1903 ж. 1-қатарда: Пакизат, Тұрағұл Абайұлы, Әбубәкір Ақылбайұлы. 2-қатарда Отырған: Абай Құнанбайұлы. 3-қатарда: Мағауия Абайұлы, Еркежан, Кәмәлия ( Әубәкірдің әйелі )
#9 слайд
9 слайд
#10 слайд
Абайдың музыкалық мұрасы қазақтың ұлттық өнері тарихында ерекше орын алады.
Абайдың әуендік таланты халықтық негізде дамып, ақынның рухани жан-дүниесі,
әлемге көзқарасы оның лирикалық әндерінде айрықша көрсетілген.
Абайдың ән туындыларының ерекше сыры — олардың поэтикалық сөзбен тікелей
байланыста болуында. Өлең мен ән бірін- бірі толықтырып, аса шеберлікпен
құрастырылып, тек ұлы талантқа тән әдістермен сипатталады. Поэтикалық және
музыкалық дарын мен шабыт біртұтасып, жаңашыл тәсілдермен үндеседі. Мұндай
шығармашылық үрдістің биік көркемділікке жеткізу шарттары туралы ұлы ғалым-
ойшыл Әбунасыр Әл-Фараби өзінің «музыка өлеңмен сәйкестендіргенде ол ерекше
күшті әсер береді, ал сөздер өз кезегінде анағұрлым мәнерлі бола түседі. АБАЙ ӘНДЕРІ
10 слайд
Абайдың музыкалық мұрасы қазақтың ұлттық өнері тарихында ерекше орын алады. Абайдың әуендік таланты халықтық негізде дамып, ақынның рухани жан-дүниесі, әлемге көзқарасы оның лирикалық әндерінде айрықша көрсетілген. Абайдың ән туындыларының ерекше сыры — олардың поэтикалық сөзбен тікелей байланыста болуында. Өлең мен ән бірін- бірі толықтырып, аса шеберлікпен құрастырылып, тек ұлы талантқа тән әдістермен сипатталады. Поэтикалық және музыкалық дарын мен шабыт біртұтасып, жаңашыл тәсілдермен үндеседі. Мұндай шығармашылық үрдістің биік көркемділікке жеткізу шарттары туралы ұлы ғалым- ойшыл Әбунасыр Әл-Фараби өзінің «музыка өлеңмен сәйкестендіргенде ол ерекше күшті әсер береді, ал сөздер өз кезегінде анағұрлым мәнерлі бола түседі. АБАЙ ӘНДЕРІ
#11 слайд
11 слайд
#12 слайд
Абай күйлері
Біржан сал, Ақан сері,
Жаяу Мұса, Тәттімбет
сияқты сазгерлердің
маржан мұраларынан
сусындап, әншілік
күйшілік өнерді ерекше
бағалаған. Әнге, өнерге
жаны құмар болған.
Абай күйлері: “Торы
жорға”, “Май түні”,
“Абай желдірмесі”
12 слайд
Абай күйлері Біржан сал, Ақан сері, Жаяу Мұса, Тәттімбет сияқты сазгерлердің маржан мұраларынан сусындап, әншілік күйшілік өнерді ерекше бағалаған. Әнге, өнерге жаны құмар болған. Абай күйлері: “Торы жорға”, “Май түні”, “Абай желдірмесі”
#13 слайд
Абай Құнанбайұлы аудармашы
Абай- әдебиеттегі аударма жасаудың шебер үлгісін көрсеткен,
жай мағынасын ғана аударумен шектелмей Пушкин, Лермонтов
Крыловтармен таласа отырып, өз ақындық қуатын, қарымын
танытқан, қазақ өлеңінің шоқтығын көтерген ақын.
Пушкиннен: “Евгений Онегин”, “Татьянаның хаты”,
” Ленскидің сөзі”
Лермонтовтан аударған өлеңдер саны жиырма жеті:
“ Мұңлы шайтан”, “Теректің сыйы”, “Тұтқындағы батыр”, “Дұға”,
“ Жалғыз жалау”
Крыловтан: “Есек пен бұлбұл”, “Піл мен кәнден”,
“ Түлкі мен қарға”, “Бүркіт пен қарға”, “Шегіртке мен құмырсқа”
13 слайд
Абай Құнанбайұлы аудармашы Абай- әдебиеттегі аударма жасаудың шебер үлгісін көрсеткен, жай мағынасын ғана аударумен шектелмей Пушкин, Лермонтов Крыловтармен таласа отырып, өз ақындық қуатын, қарымын танытқан, қазақ өлеңінің шоқтығын көтерген ақын. Пушкиннен: “Евгений Онегин”, “Татьянаның хаты”, ” Ленскидің сөзі” Лермонтовтан аударған өлеңдер саны жиырма жеті: “ Мұңлы шайтан”, “Теректің сыйы”, “Тұтқындағы батыр”, “Дұға”, “ Жалғыз жалау” Крыловтан: “Есек пен бұлбұл”, “Піл мен кәнден”, “ Түлкі мен қарға”, “Бүркіт пен қарға”, “Шегіртке мен құмырсқа”
#14 слайд
Абайдың
поэмалары
"Әзім әңгімесі""Масғұт"
"Ескендір"
Абайдың оригиналдық поэмасы үш шығарма: "Масғұт", "Ескендір",
"Әзім әңгімесі".
Бұл үш поэманың бәрі де ақынның қазақ өмірінен, соның ішінде бұрынғы
шығармаларындай, өз ортасы, өз дәуірінің болмысынан алған шығармалары
емес. Үшеуі де шығыстық дастан аңыздардан немесе ертегілік
тақырыптардан алынған сюжеттерге құрылады.
14 слайд
Абайдың поэмалары "Әзім әңгімесі""Масғұт" "Ескендір" Абайдың оригиналдық поэмасы үш шығарма: "Масғұт", "Ескендір", "Әзім әңгімесі". Бұл үш поэманың бәрі де ақынның қазақ өмірінен, соның ішінде бұрынғы шығармаларындай, өз ортасы, өз дәуірінің болмысынан алған шығармалары емес. Үшеуі де шығыстық дастан аңыздардан немесе ертегілік тақырыптардан алынған сюжеттерге құрылады.
#15 слайд
15 слайд
#16 слайд
16 слайд
#17 слайд
17 слайд
#18 слайд
18 слайд
#19 слайд
19 слайд
#20 слайд
АБАЙ АТАМЫЗДЫҢ
КІТАПТАРЫНА ШОЛУ
20 слайд
АБАЙ АТАМЫЗДЫҢ КІТАПТАРЫНА ШОЛУ
#21 слайд
21 слайд
#22 слайд
22 слайд
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген