#1 слайд
АДАМЗАТ ӘРЕКЕТІНІҢ АТМОСФЕРАҒА ТИГІЗЕТІН КЕРІ ӘСЕРІ адамзат әрекетінің атмосфера мен климатқа тигізетін кері әсерін топтастырып, шешу жолдарын ұсынады Сабақ мақсаты 01

1 слайд

#2 слайд
АДАМЗАТ ӘРЕКЕТІНІҢ АТМОСФЕРАҒА ТИГІЗЕТІН КЕРІ ӘСЕРІ Атмосфераның адам әрекетінен ластануының экологиялық салдары Ғаламдық жылыну Қышқылды жаңбыр Жердің озон қабатының бұзылуы Адамдар денсаулығының нашарлауы Ластаушы көздер 02

2 слайд

#3 слайд
Жылу нәтижесі Алматы, Астана, Өскемен сияқты ірі өнеркісіп орталықтарында автомобильдер- дің, жаңа өнеркәсіп орындар саны жылдан-жылға артуда Олардан күн сайын ауаға бөлінген зиянды газдары мен жылуы, атмосфераның төменгі қабатында шоғырлануы жылу нәтижесін күшейтуде Табиғи тепе-теңдік сақталған жағдайда жылу нәтижесі жер бетіндегі тіршіліктің сақталуына әсер ететін маңызды фактор болып табылады Бірақ ауада метан, т.б. газдар концентрациясы- ның шектен тыс артуы климаттың ғаламдық жылынуына әкеп соқтырды Өнеркәсіп Зиянды газ Факторлар Жылу 03

3 слайд

#4 слайд
Атмосфераға көмірқышқыл газының (СО2) бөлінуі мұнай, табиғи газ, таскөмір, жанғыш тақтатас өндіру, оларды өңдеу және жағу. Отынның бұл түрлерімен дүниежүзіндегі барлық электр энергиясының 80% өндіріледі Нәтижесінде жыл сайын ауаға бөлінетін көмірқышқыл газының үлесі шамамен 0,5% артуда. Оған СО2 жұтатын дүниежүзіндегі орман алқаптары ауданының кемуі әсер етуде Экологиялық бақылау мекемелері ауаға бөлінетін СО2 рұқсат етілген шектен асырмау үшін зиянды газдарды ұстайтын сүзгілер қоюды талап етеді Көздер Салдар Бақылау 04 Адамдардың атмосфераға әсерін факторлардың бірі – көмірқышқыл газының ауаға бөлінуі. Оның жылу әлеуеті аз болғанымен, атмосферада ондаған жыл сақталады. Сондықтан оның мөлшерінің артуы соңғы кезде ғаламдық мәселеге айналуда

4 слайд

#5 слайд
Метанның (CH4) артуы CH4 артуы жылу нәтижесін одан ары күшейтуде. Табиғи жағдайда метан батпақтарда, күріш өсірілетін алқаптарда т.б. бөлінеді Бірақ қазір оның 60% атмосфераға жанғыш пайдалы қазбаларды жағу, мұнай мен газды өңдеуден бөлінеді. Бұлар адамдардың атмосфераға тигізетін әсерін күшейтуде ХХ ғасырдың басымен салыстырғанда қазір 0,6°–1°С-қа артты. Таулар мен полярлық мұздықтар көлемінің азаюынан соңғы 100 жылда дүниежүзілік мұхиттың деңгейі 10– 20 см-ге көтерілді Табиғи көздер Адам факторы Салдар 05

5 слайд

#6 слайд
Азотты, хлорлы және бромды қосылыстары бар фреондар мөлшерінің артуы адамдар мен атмосфераға кері әсер етіп, озон қабатын жұқартуда 1984 жылы ағылшын зерттеушілері Антарктиданы зерт- теп, О3 мөлшері қалыпты деңгейден 40% кем орасан зор «озон» тесігін тапты Озонды сақтау үшін 1985 жылы Венада экономикасы дамыған елдер хлорлы, фторлы, көміртекті қосылыстары бар өнімдерді пайдалануды шектеу жөніндегі халықаралық келісімге (конвенцияға) қол қойды Әсері Зерттеу Шектеулер 06 Озон қабатының жұқаруы

6 слайд

#7 слайд
Автокөлікті пайдаланғанда жанармайдың толық жанбай қоршаған ортаға бөлінуінен ат- мосфера ластанады Ғалымдардың есептеуінше, қозғалыстағы автомобиль бензиннің небәрі 15– 20% ғана жағады. Қалған 80-85% ауа арқылы атмосфераға түседі Ауаға жанармайдан басқа ыс, қорғасын, азотты, күкіртті, көмірсутек т.б. қосылыстар бөлінеді. Олардың кейбірі қатерлі ісік, басқа да созылмалы аурулар тудырады Әсері Зерттеу Басқа да заттар 07 Автомобильдердің зияны

7 слайд

#8 слайд
Атмосферада күкірт (SO2, SО3), азот (NO2) тотықтарының т.б. химиялық қосылыстардың үлесі жылдан-жылға артуда. Олардың ауадағы ылғалмен әрекеттесуінен қышқылды жаңбырлар түзіледі Қазақстанда ауаны зиянды қосылыстар мен металлургия, химия, мұнай-газ өнеркәсіп орындары ластайды. Еліміздегі аса ластанған қалаларына Өскемен, Павлодар, Қарағанды, Алматы, Шымкент, Атырау, Ақтөбе, Теміртау жатады Ауаның ластануынан тыныс жолдары, жүрек- қантамыр, қатерлі ісік ауруларының саны артуда Әсері Көздер Салдар 08 Қышқылды жаңбырлар

8 слайд

#9 слайд
атмосфераны ластаушы көздеріне автомобиль мен жылыту қазандықтарының үлесі жоғары екенін көрсетеді Көздер 09 Қоршаған ортаны ластаушылар

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
10

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
11 Үйге: §24 оқу, 125 бет

13 слайд