ӘДЕБИЕТТІК ОҚУ САБАҚТАРЫНДА ДАМЫТА ОҚЫТУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНУЫ

#1 слайд
ӘДЕБИЕТТІК ОҚУ САБАҚТАРЫНДА ДАМЫТА ОҚЫТУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНУЫ Жалпы оқушылардың шығармашылығын дамытуда «Дамыта оқыту» технологиясын тиімді деп есептейміз және сабақтарымызда жиі қолданамыз. Әдебиеттік оқу пәні— жоғары сыныптардағы әдебиет пәнінің бастамасы. Ендеше, бұл пәндердің негізі бастауыш сыныпта қаланады да, бастауыш мұғалімдерінің мойнына ауыр жүк артылады. Осы себепті әдебиеттік оқу сабақтарында оқушылардың шығармашылық қабілетін арттырып отыру қажет. Әдебиеттік оқу сабақтарында оқушылардың танымдық қызығушылықтарын қалыптастыруда хрестоматиялық материалды пайдаланудың мәні өте зор.

1 слайд

#2 слайд
Аталған талаптардың бәріне жауап бере алатын технология ретінде дамыта оқыту технологиясын таңдадым. Жалпы «дамыту», «даму» терминдеріне баланың белгілі мөлшерден шығып, саналы іс - әрекет сатыға ауысуы деп анықтама беріледі. Дамыта оқыту технологиясын көрнекті ғалымдар Л.С Выготский, М.Я. Лернер, Л.В. Занков, В.В. Давыдов, Д.Б Эльконин толық зерттеп, дәлелдеген. В.В. Давыдов: «Дамыта оқыту дегеніміз – ақыл – ойдың дамуының көрсеткіші ретінде жинақтай, қорытындылай алу дағдысы» - дейді. Дамыта оқытуда баланың ізденушілік - зерттеушілік әрекетін ұйымдастыру басты назарда ұсталады.

2 слайд

#3 слайд
Сабықтың тақырыбы: Абай “Желсіз түнде жарық ай”

3 слайд

#4 слайд
Білімділігі: оқушыларды ұлы ақын Абайдың табиғат туралы лирикаларын түсініп, мәнерлеп оқуға дағдыландыру Дамытушылығы: оқушыларға бағыт-бағдар бере отырып, өздіктерінен жұмыс істеу, іздену, білім, іскерлік дағдыларын қалыптастыру, ой-өрісін, сөздік қорын, тіл байлығын дамыту. Тәрбиелік: туған жер табиғатын сүюге және қорғауға, ұқыптылыққа, тапқырлық пен ізденімпаздыққа тәрбиелеу.

4 слайд

#5 слайд
Сабақтың түрі: Жаңа материалды меңгерту Технология: Дамыта оқыту Сабақта қолданылатын әдіс-тәсілдер: практикалық, сөздік. Көрнекілігі: Абай өмірбаяны туралы слайд, үнтаспа, ребус, кластер, венн диаграммасы. Пәнаралық баланысы: Музыка, қазақ тілі, дүниетану.

5 слайд

#6 слайд
Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі. а) Психологиялық дайындық Оқушылар: Үлкенге де сіз Кішіге де сіз Сәлем бердік сіздерге Құрметпенен біз. Мұғалім: 1, 2 , 3 Сынып іші тып-тыныш Жалқаулықты тастаймыз Сабақты біз бастаймыз. Оқушыларды 4 топқа бөліп отырғызу. Құрал-жабдықтарын түгелдеп, сабаққа әзірліктерін байқау.

6 слайд

#7 слайд
I топ. Өлеңді жаттап айту II топ. Өлеңді мәнерлеп оқып, мазмұнына сай әңгіме құрастыру III топ.Өлеңде кездесетін өсімдік атауларын ата IV топ. Өлеңде кездесетін құстар. -Балалар “Көл жағасында ” өлеңі не туралы -Табиғат туралы -Өлеңнің авторы кім? - Зейнолла Шүкіров -Табиғат жайлы жазған қандай ақын жазушыларды білесіңдер? -Ыбырай, Абай, Жамбыл,Міржақып -Біздің бүгінгі өтетін тақырыбымыз да табиғат туралы болмақ. ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

7 слайд

#8 слайд
 Абайдың шын аты Ибраһим болған. Абай деп әжесі Зере еркелетіп қойған. Бала кезінде екі ананың арасында тел өскен Абайды жеңгелері Телғара деп еркелетіпті. Тіпті М.Әуезовтың өзі Абай туралы жазбақ болған романнын ең алғаш “Телғара” деп атаған екен. Сол телғараның дана Абайға айналып, ұлы ақын болу жолына көз салып көрелік. Жаңа сабақ. Кіріспе бөлімі:

8 слайд

#9 слайд
Абай ауылда ескіше сауат ашып, Семейдегі Ахмет Ризаның медресесіне оқуға түседі. Алайда, әкесі Абайды билік ісіне араластырып, баулу үшін оқуын аяқтатпай, 14 жасында қайтарып алады. Абайдың медереседегі оқуы осымен аяқталады.

9 слайд

#10 слайд
Абай Шығыстың классик ақындары Фирдоуси, Низами, Науаи, Әл- Фараби және т.б. шығармаларын қызыға оқыды. Оның шығыс классиктеріне деген ынтасының зор болғаны сонша, өлең жазуға деген алғашқы талпынысы соларға сыйынудан басталды.

10 слайд

#11 слайд
Туған елінің,Шығыс пен Батыстың рухани ой қазыналарынан нәр алып, өз халқын ғылым мен өнерге жетелеуді армандаған Абай Құнанбаев: “Жасымда ғылым бар деп ескермедім” деген өлең жазған.

11 слайд

#12 слайд
Ақынның айтпақ өсиеті Ғылым-білімге неғұрлым ертерек, бала кезден ден қойсаңдар – кейін өкінбейсіңдер Балғын шақтарыңда оқыған кітап, алған білім тасқа басылғандай мәңгі-бақи естеріңде қалмақ дегенді меңзейді.

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
Абайдың ұлы ақын болуының бір сыры сурет салып оған жан бітіруінде. “Қыс” деп аталатын өлеңнің бір шумағын есімізге түсірейік … (Қыс өлеңін жатқа айтқызу)

14 слайд

#15 слайд
 Абай ақындық өнерге 40 жасынан асқанда құлай беріліп, өмірінің соңына дейін созылған 20 жылдық әдеби қызметінде 8000 өлең жолы мен 46 нақыл сөзін жазып қалдырды. Ол нақыл сөздер “Абайдың қара сөздері” деп аталады.

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд
Абайдың шығармалары  Ғылым таппай мақтанба  Интернатта оқып жүр  Пайда ойлама, ар ойла  Жасымда ғылым бар деп ескермедім  Әсемпаз болма әрнеге  Жазғытұры  Жаз  Күз  Қыс  Желсіз түнде жарық ай  Қансонарда бүркітші шығады а ңға  Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы  Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін  Кұлақтан кіріп, бойды алар  Өзгеге, көңілім, тоярсың  Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай  Біреудің кісісі өлсе, қаралы ол  Білімдіден шыққан сөз  Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы  Сап, сап, көңілім, сап, көңілім

17 слайд

#18 слайд
Абай өзінің әнге деген сүйіспеншілігін Құлақтан кіріп бойды алар, Әсем ән мен тәтті күй. Көңілге түрлі ой салар, Әнді сүйсең, менше сүй,-деп білдірген

18 слайд

#19 слайд
Желсіз түнде жарық ай Негізгі бөлім: Желсіз түнде жарық ай, Сәулесі суда дірілдеп. Ауылдың жаны терең сай, Тасыған өзен гүрілдеп. Қалың ағаш жапырағы Сыбырласып өзді-өзі, Көрінбей жердің топырағы, Құлпырған жасыл жер жүзі. Тау жаңғырып, ән қосып Үрген итпен айтаққа. Келмеп пе едің жол тосып Жолығуға аулаққа.

19 слайд

#20 слайд
Сөздік жұмысы. Дірілдеп- бұл жерде, су бетінің қозғалысы. Гүрілдеп- судың дыбыс шығарып қатты ағуы. Сыбырласып- жаймен сөйлесу. Көрінбей жердің топырағы- өсімдіктің қалың өсуі.

20 слайд

#21 слайд
Талдау жұмысын жүргізу. I топ. 1.Өлеңде жылдың қай мезгілі бейнеленген? 2.Өзен ағысын ақын қалай бейнелеген? II топ. 1.Желсіз түнде ай неліктен жарық болып тұр деп ойлайсыз? 2.”Көрінбей жердің топырағы” деген өлең жолын қалай түсінесіз? III топ. 1.Ай сәулесін ақын қалай бейнелеген? 2.Ағаш сыбдырын бейнелеген өлең жолдарын тауып оқыңдар. IV топ. 1.Ауыл жанында не бар? 2. Өлеңдегі ұқсас сөзді тауып оқыңдар?

21 слайд

#22 слайд
Өлеңдегі сөздердің ұйқасын тап: Дірілдеп- гүрілдеп Жарық ай- терең сай Жапырағы- топырағы Өзді-өзі-жер жүзі Сын есімді, етістікті табу: желсіз, жарық, терең, қалың, жасыл. Дірілдеп, гүрілдеп, сыбырласып, құлпырған. Зат есімді тап: Ай, күн, сай, өзен, жұлдыз, аспан, теңіз, көл, мұхит, су, ағаш, жер, жапырақ.

22 слайд

#23 слайд
“Жұлдызды сағат” ойыны 1. Абай қай жылы туды? 1855, 1963, 1845; 2. Қай жерде туды? Семей, Алматы, Торғай 3. Әкесінің аты кім? Ырғызбай, Өскенбай, Құнанбай; 4. Абай қай рудан? Жігітек, Бөкенші, Тобықты; 5. Анасының, әжесінің аттары кім? Әйгерім, Зере, Ұлжан; Бекіту:

23 слайд

#24 слайд
Абай өлеңдерінің аттары Абай әндерінің аттары

24 слайд

#25 слайд
,,, ,,,,

25 слайд

#26 слайд
10 20 30 1010 20 30 20 30 Абай өмір сүрген жылдар? Абай қай өңірдің тумасы? Абайдың неше қара сөзі бар? Абайдың әдеби өмірінде қанше өлеңі бар? Абай ел билеу ісіне неше жасында араласады? Абайдың шын есімі кім? Ақынның айтқан өсиеті? Әйгерімнен неше баласы бар? Абайдың табиғат лирикасына жазған өлеңдері?

26 слайд

#27 слайд
Абай табиғаты Желсіз түн Жарық ай Тасыған өзен Қалың ағаш Жасыл жер құлпырған жер жүзі

27 слайд

#28 слайд
Бүгінгі табиғат Су тартылды Аурулар пайда болды Өзен, көлдер ластанды Машиналардың түтіні айналаны ластауда Өнеркәсіп қалдықтары көбейді

28 слайд

#29 слайд
Ертеңге табиғат Ағаш егу Қоршаған орта, ауаны таза ұстау Айналаны көгалдандыру Сенбіліктер ұйымдастыру Өрт шықпауын қадағалау

29 слайд

#30 слайд
Табиғаттың ластануы, бұзылуы әрмен қарай жалғасып кете берсе не болмақ? Осының шешімі бар ма?

30 слайд

#31 слайд
Абай портреті Венн диаграммасы

31 слайд

#32 слайд
1.Өлеңді жаттау 2.Өлең мазмұнына қарай сурет салу 3.“Менің ауылым” тақырыбында эссе жазу

32 слайд

#33 слайд
Дамыта оқыту технологиясының тұлға қажеттіліктерін қанағаттандыруға және оны дамытуға ықпалы Д.О.Т ықпалы Оқуға жағымды қыз-қ қалыптастыру Белсенді сөздік қоры н дам ы ту Қажеттілікті қанағаттандыру Танымдық процесті дамыту Танымдық қабілетін жетілдіру Білу Түсіну Қолдану Талдау Топтау Білімді бағалау Е л е с т е у Ойлау Жады Қабылдау Зейін Қ и ы н д а қ қ а д а й ы н б о л у ж ә н е о н ы ж е ң е б і л у Ш ы ға р м а ш ы л ы қ Қ а у іп с ізд ік

33 слайд