#1 слайд
Айтыскер ақындар

1 слайд

#2 слайд
Айтыскер ақындар — қазақ халқының ұлттық өнерінің шеберлері, халықтың сөз өнерін, мәдениетін, дәстүрін насихаттайтын тұлғалар. Айтыс — қазақтың дәстүрлі поэзиясының ерекше түрі, мұнда ақындар бір-бірімен сөз сайысына түсіп, өз өнерлерін көрсетеді.

2 слайд

#3 слайд
Сүйінбай Аронұлы (1805–1874) Қазақтың әйгілі айтыскер ақыны, ауыз әдебиетінің шебері. Ол айтыс өнерінің нағыз шебері ретінде танылған, өз заманының мәдениетінде ерекше орын алған тұлға. Сүйінбай 1805 жылы қазіргі Алматы облысының аймағында дүниеге келген. Жастайынан халық әндері мен жырларын тыңдап, өнерге қызығушылығы арта бастаған. Ол халықтың рухын көтеретін, әлеуметтік мәселелерді көтеретін шығармалар жазды. СҮЙІНБАЙ АРОНҰЛЫ

3 слайд

#4 слайд
СҮЙІНБАЙ АРОНҰЛЫ Айтыс өнеріндегі орны Танымал айтыстары Сүйінбай айтысқа өз шеберлігімен, ерекше сөз саптауымен, терең даналығымен танылды. Оның айтыстарында ұлттық дәстүрлер, халықтың тұрмыс-тіршілігі, әлеуметтік мәселелер мен моральдық құндылықтар көтерілді. Ол айтыс кезінде қарсыластарының өнеріне құрметпен қарап, тыңдаушылардың көңілін көтеруге тырысты. Сүйінбайдың айтыстары халық арасында кеңінен таралды. Оның Бекет қажымен, Шөже ақынмен болған айтыстары — қазақ әдебиетінің алтын қорына енді. Бұл айтыстарда ақындар арасында өнер, білім, адамгершілік, қоғамдағы мәселелер туралы терең пікірлер айтылды.

4 слайд

#5 слайд
Сүйінбай Аронұлы — қазақ айтыс өнерінің алыбы, халық мәдениетінің жаршысы. Оның шығармашылығы арқылы біз қазақтың ұлттық рухын, мәдениетін, әдебиетін терең түсіне аламыз. Сүйінбайдың даналығы мен өнері — бүгінгі ұрпақ үшін баға жетпес мұра.

5 слайд

#6 слайд
Шөже (Шөже ақын, шын аты Шөже Есжанұлы) — қазақтың әйгілі айтыскер ақыны, XIX ғасырда өмір сүрген өнер иесі. Ол айтыс өнерінің майталманы ретінде танылып, халық арасында өз шеберлігімен, тапқырлығымен, терең даналығымен танымал болды. Өмірбаяны Шөже 1800 жылдары қазіргі Алматы облысының маңында дүниеге келген. Жастайынан әдебиетке, халық әндеріне қызығып, айтыс өнеріне бет бұрды. Ол өз шығармаларында халықтың әлеуметтік жағдайын, тұрмыс-тіршілігін, ұлттық құндылықтарын ерекше шеберлікпен жеткізді. ШӨЖЕ АҚЫН

6 слайд

#7 слайд
АЙТЫС ӨНЕРІНДЕГІ ОРНЫ Шөже — айтыс өнерінің үздік шеберлерінің бірі. Оның айтыстары терең философиялық мазмұнға ие, халықтың рухын көтеретін, әлеуметтік мәселелерді қозғайтын туындылар болып табылады. Ол айтыс кезінде қарсыластарының өнеріне құрметпен қарап, тыңдаушыларды күлдіру мен ойландыруды мақсат етті. ТАНЫМАЛ АЙТЫСТАРЫ Шөженің Сүйінбаймен, Бұрымдымен болған айтыстары қазақ әдебиетінің классикасына енді. Бұл айтыстарда ол шеберлігін, тапқырлығын, терең білімін көрсетті. Ақынның шығармаларында ұлттық құндылықтар, дәстүрлер мен мораль мәселелері айқын көрінеді. Шөже ақын — қазақ айтыс өнерінің бірегей тұлғасы, халық мәдениетінің жаршысы. Оның даналығы мен шеберлігі бүгінгі ұрпаққа үлгі болып табылады. Шөженің шығармалары — қазақ әдебиетінің асыл мұралары, ұлттық рухымызды көтеретін, әлеуметтік мәселелерді қозғайтын алтын қазына.

7 слайд

#8 слайд
ОРЫНБАЙ: ҚАЗАҚ АЙТЫС ӨНЕРІНІҢ ДАНА ТҰЛҒАСЫ Орынбай (Орынбай ақын) — XIX ғасырдың ортасында өмір сүрген қазақтың танымал айтыскер ақыны. Ол айтыс өнеріндегі шеберлігімен, тапқырлығымен, терең даналығымен белгілі болды. Орынбайдың шығармашылығы қазақ әдебиеті мен мәдениетінің алтын қорына енді. Өмірбаяны Орынбай ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы нақты мәліметтер аз, бірақ ол өз заманының мықты айтыскерлерінің бірі ретінде танымал. Ақынның өнері халық арасында кеңінен таралып, оның айтыстары елдің әлеуметтік-мәдени өміріне терең әсер етті.

8 слайд

#9 слайд
Айтыс өнеріндегі орны Орынбай айтыс өнерінде өзінің тапқырлығымен, сөз саптау шеберлігімен көзге түсті. Ол айтыс барысында халықтың тұрмыс-тіршілігін, әлеуметтік мәселелерді, моральдық құндылықтарды терең қамтып, тыңдаушылардың көңілін аулады. Оның шығармашылығы жастарды тәрбиелеуде, ұлттық дәстүрлерді насихаттауда маңызды рөл атқарды. Танымал айтыстары Орынбайдың айтыстарының ішінде Сүйінбаймен, Шөже ақынмен болған жарыстары ерекше атап өтуге тұрарлық. Бұл айтыстарда ақындар арасындағы сөз сайысы, тапқырлық, даналық, әлеуметтік мәселелер кеңінен талқыланды. Орынбай — қазақ айтыс өнерінің бірегей тұлғасы. Оның шығармашылығы мен даналығы бүгінгі ұрпақ үшін баға жетпес мұра. Орынбай ақынның айтыстары — ұлттық рухымызды, мәдениетімізді сақтауда және дамытуда үлкен үлес қосқан. Айтыс өнерінің шебері ретінде ол халықтың көңілін көтеріп, дәстүрлерімізді жалғастыруға үлес қосты.

9 слайд

#10 слайд
КЕМПІРБАЙ: ҚАЗАҚ АЙТЫС ӨНЕРІНІҢ ЖАРШЫСЫ Кемпірбай (Кемпірбай Әбенұлы) — XIX ғасырдың танымал айтыскер ақыны, қазақтың ауыз әдебиеті мен мәдениетінің асыл құндылықтарының бірі. Ол өзінің шеберлігі, тапқырлығы, және өмірге деген көзқарасымен ерекшеленді. ӨМІРБАЯНЫ Кемпірбай 1804 жылы қазіргі Алматы облысы аумағында дүниеге келген. Жастайынан әдебиетке, әсіресе айтыс өнеріне қызығып, қазақ халқының фольклорымен терең таныс болды. Кемпірбай өзінің өнерін халық арасында кеңінен таратып, көптеген айтыстарда жеңіске жетті.

10 слайд

#11 слайд
АЙТЫС ӨНЕРІНДЕГІ ОРНЫ Кемпірбай айтыс өнерінің шебері ретінде өз заманының мықты ақындарымен жарысып, өнер көрсеткен. Ол тапқырлығымен, сөз сайысындағы шеберлігімен, халықтың әлеуметтік мәселелерін тереңінен қозғайтын шығармаларымен танылды. Оның айтыстарында ұлттық құндылықтар, адамгершілік, дәстүрлер мен заманауи қоғамдағы мәселелер кеңінен қамтылды. ТАНЫМАЛ АЙТЫСТАРЫ Кемпірбайдың Сүйінбаймен, Шөже ақынмен болған айтыстары — қазақ әдебиетінің классикасына енді. Бұл айтыстарда ақындар өзара таласып, тапқырлықтарын, шеберліктерін көрсетіп, тыңдаушылардың көңілін көтерді. Кемпірбайдың сөздері терең мағынаға ие, олар халықтың рухын көтеруге, ұлттық сана-сезімді оятуға бағытталған. Кемпірбай — қазақ айтыс өнерінің маңызды тұлғасы. Оның шығармашылығы арқылы біз қазақтың ұлттық мәдениетін, дәстүрлерін, өнерін терең түсіне аламыз. Кемпірбай ақынның даналығы мен өнері бүгінгі ұрпақ үшін үлгі, ұлттық құндылықтарды сақтау мен дамытуда үлкен рөл атқарады.

11 слайд

#12 слайд
ШОРТАНБАЙ: ҚАЗАҚ АЙТЫС ӨНЕРІНІҢ ШЕБЕРІ Шортанбай (Шортанбай Қанайұлы) — XIX ғасырдың танымал айтыскер ақыны, қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы. Ол айтыс өнерінде өз шеберлігімен, тапқырлығымен, әрі терең даналығымен танылды. Өмірбаяны Шортанбай 1818 жылы қазіргі Жамбыл облысының аймағында дүниеге келген. Жастайынан әдебиет пен өнерге қызығып, айтыс өнерінің дәстүрін жалғастырушы болды. Шортанбайдың шығармашылығы оның замандастары арасында кеңінен танылды.

12 слайд

#13 слайд
АЙТЫС ӨНЕРІНДЕГІ ОРНЫ Шортанбай — айтыс өнерінің үздік өкілдерінің бірі. Оның айтыстары қазақ халқының мәдениетінде ерекше орын алады. Ол айтыс барысында ұлттық дәстүрлер, әлеуметтік мәселелер, адамгершілік құндылықтар мен замананың сын- қатерлері туралы терең ойлар айтты. Ақынның өнері халықтың рухын көтеру, жастарды тәрбиелеу үшін маңызды құрал болды. ТАНЫМАЛ АЙТЫСТАРЫ Шортанбайдың Сүйінбаймен, Жамбылмен болған айтыстары халық арасында кеңінен таралған. Бұл айтыстарда ақындар арасындағы сөз сайысы, тапқырлық, шығармашылық, және халықтың әлеуметтік жағдайлары туралы қызықты пікірлер айтылды. Шортанбайдың сөздері терең философиялық мазмұнға ие болып, тыңдаушыларды ойландыруға мәжбүр етті. Шортанбай — қазақ айтыс өнерінің көрнекті өкілі. Оның шығармашылығы мен даналығы бүгінгі ұрпақ үшін маңызды. Шортанбай ақынның айтыстары — ұлттық рухымызды, мәдениетімізді, дәстүрлерімізді сақтау мен дамытуда баға жетпес мұра. Оның өнері жастарға үлгі болып, қоғамымыздың мәдени дамуына ықпал етеді.

13 слайд