Алғашқы медициналық көмек көрсету

#1 слайд
Тақырыбы: Заманауи әлемдегі антибиотиктермен емдеу мәселелері. Вирустық инфекциялардың химиотерапия ерекшеліктері. Антибиотиктерге төзімділік механизмдері мен оны анықтаудың заманауи әдістері.Семей" Медициналық колледжі" мекемесі

1 слайд

#2 слайд
Жоспар: I. Кіріспе II.Негізгі бөлім 1 . Заманауи әлемдегі антибиотиктермен емдеу мәселелері. 2. Антибиотиктерге төзімділік механизмдері мен оны анықтаудың заманауи әдістері III. Қорытынды IV. Пайдаланылған әдебиеттер

2 слайд

#3 слайд
Антибиотиктер - кейбір микроорганизмдермен синтезделетін немесе олардың химиялық модификациясының (жартылай синтетикалық антибиотиктер) өнімі. Антибиотиктер басқа микроорганизмдер мен вирустардың өсуіне жол бермейді. Антибиотиктер микробтар мен кейбір қатерлі ісікке әсер етіп, олардың дамуын тежейді немесе жойып жібереді. Антибиотиктердің пайда болуы микробтар дүниесінде кездесетін бір-біріне қарама- қарсылық әрекетіне негізделген.

3 слайд

#4 слайд
Өткен ғасырдың 40-жылдары антибиотиктердің ойлап табылуы адамзат үшін ұлы жетістік болды. Осыған дейін қазаға ұшыратқан пневмония, менингит, туберкулез сияқты басқа да аурулар тиімді емделе бастады.

4 слайд

#5 слайд
• Дәрігерлер белгілі бір кезеңге келгенде антибиотикке резистентнтілік (төзімділік) проблемасына тап болды. Антибиотикке резистенттілік (АР)— бұл бір немесе бірнеше бактерияға қарсы препараттардың әсеріне инфекция қоздырғыш штаммдардың төзімділік феномені.

5 слайд

#6 слайд
• Антибиотикке төзіміділік (резистенттілік )- бұл бактерияға қарсы препараттардың әсеріне инфекция қоздырғыш штаммдардың төзіміділік феномені.Антибиотикке резистенттіліктің дамуы табиғи урдіс болып табылады,өйткені биологиялыұ жүйе бола отырып,түрін сақтап қалу үшін әртүрлі түрлі қорғаныс әдістерін шығара бастайды. • Медициналық биологиялық маңызы бар бактериялардың басты зерттелетін адаптивті белгісі- олардың антибиотикке резистенттілігі . • Резистенттілік процесі- ХХ ғ-ң ортасынан бастап белгілі бола бастаған.Алғаш рет резистенттілік L,Heathman Salmonella typhi және Enterobacter aerogenes әсер ету арқылы.1936 жылы сипаттап жазған. • Резистенттілік- бактериялардың инактивациялаушы ферменттер синтезі мен антибиотик әсері бағытталған нысанының модификациясына қабілеті.

6 слайд

#7 слайд
• Жүре пайда болған төзіміділік- бактериялық жасушада болатын мутация нәтижесінде геномдағы өзгерістер негізделген.Біріншілік- төзіміділік микроб дақылының кейбір варианттарында антибиотикпен емдеуге дейін байқалады.Екіншілік-тұрақтылық микроб антибиотикпен жанасқаннан кейін пайда болып,әрі қарай дамып күшейе түседі. Резистенттіліктің негізгі типтері • Табиғи төзімділік- микроорганизмнің антибиотиктерге сезімталдығының жоқтығы генетикалық қамтамасыз етілген (мыс;вирустардың антибиотиктерге,анароэробты бактериялардың бензилпенициллинге,анароэбты бактериялардың 1ұрпақтағы цефалоспориндерге тұрақтылығы).

7 слайд

#8 слайд
Резистенттілік механизмдері

8 слайд

#9 слайд
• Монорезистенттілік- бірінші қатардағы дәрілердің біреуіне төзімділік . • Қиылысқан немесе айқаспалы- бір топқа жататын әр түрлі антибиотиктерге тұрақтылық (М тетрациклиндер арасында,тетрациклин мен левомицетин,эритромицин,олендомицин) • Мультирезистенттілік- бірінші қатардағы дәрілердің бірнешеуі. Мыс;рифампициллин мен изонозидке қатар төзімділік. • Полирезистенттілік- бірінші қатардағы дәрілердің бірнешеуіне (екі немесе одан да көп) төзімділік.Резистенттіліктің әсер ету түрлері:

9 слайд

#10 слайд
Резистенттің туындау себептері: • Микроорганизмде антибиотик әсер ететін структурасының болмауы, мысалы, микоплазма бактериясының пенициллинге сезімталдығы жоқ себебі, жасуша қабырғасы болмайды.

10 слайд

#11 слайд
Резистенттің туындау себептері: • Антибиотик микроорганизм қабырғасынан өте алмайды, мысалы, көбісі грамм – теріс бактериялар жасуша қабырғасынан қосымша қабықпен қапталған. • Микроорганизм антибиотикті активті емесс формаға ауыстыруға қабілетті, мысалы, стафилококктар В-лактамаза ферменті арқылы көптеген пенициллиндердің В-лактамды сақинасын бұзады. • Гендік мутация әсерінен көптеген микроорганизмдердің зат алмасуы антибиотиктердің биохимиялық реакциясын бұзу қасиетіне ие.

11 слайд

#12 слайд
• Антибиотиктерді максималды дозада қа қабылдау • Парентералды қабылдау әдісін қолдану • Емнің сатылы түрін қолдану • Периодты түрде кең қолданылатын антибиотиктермен алмастыру • Кейбір препараттарды қабылдау уақытын бірнеше жылға доғару және монотерапияны қолдану • Қиылысқан резистенттілігі бар антибиотикті басқа антибиотикпен алмастыру.Резистенттіліктің алдын алу профилактикасы

12 слайд

#13 слайд
• Химиотерапия – адам организмінде тиісті жұқпалы агенттердің өсіп - өнуіне кедергі жасайтын немесе оларды жоятын дәрі - дәрмектердің көмегімен емдеу шаралары. • Химиопрофилактика – микроб жұқтырғаны күмәнді болған жағдайда адам организмінде ауру дамуына жол бермей, басқаларға жұқтыру қаупін болдырмау үшін химиялық препараттарды қолданып, індеттің алдын алу.

13 слайд

#14 слайд
Химиотерапияның басында инфекциялық қоздырғыш белгісіз болады да, химиотерапиялық препаратты тағйындау эмпирикалық түрде жүргізіледі, және мүмкін болатын қоздырғышқа қарсы бағытталады. Осы кезде инфекциялық процесстің локализациясын , ауру симптомдарын , науқастың жеке ерекшеліктерін , лабораториялық зерттеудің мәліметтерін ескеру қажет.

14 слайд

#15 слайд
Химиотерапиялық препараттарға қойылатын талаптар: Химиотерапиялық препатта болу керек:  Этиотроптылық, яғни ауру қоздырғыштың және ісік жасушаларын дамуын және өмір сүруін тоқтату, немесе оларды ағза тіңдерінде жою. Химиотерапия әрқашан да ауру себебіне бағытталады; Келесі талаптар – химиопрепарат суда жақсы еру керек.  Аз еритін немесе ерімейтін заттар тек жергілікті әсерге қолданылады;  Химиотерапиялық препараттар, бір жақтан, ішкі ортада жеткілікті түрде тұрақты болу керек, бірақ, екінші жағынан, ол жинақталу эффектісіне ие болмау керек;  Химиотерапияда қолданылатын заттар ағзаға қауіпсіз болу керек.

15 слайд

#16 слайд
Химиотерапияның түрлері : Антивирустық химиотерапия. Саңырауқұлаққа қарсы химиотерапияАнтибактериалдық химиотерапия Антипаразиттік химиотерапия, көбінесе антигельминттік, антималяриялық химиотерапия. Ісікке қарсы химиотерапия

16 слайд

#17 слайд
Антивирусты препараттар 1. Вирулоцидті препараттар - жасушадан тыс вириондарға әсер етеді ( оксолин ). 2. Ие жасушасының рецепторларына вирустың адсорбциялануын тежейді (интерферон). 3. Жасушаға енген вирустың «шешілуін» бұзады (ремантадин). 4. Жаңа вириондардың құрылу сатысын тоқтатады (метисазон). 5. Вирустың репликациялануын (көбеюін) тоқтатады (видарабин, ацикловир т.б.).

17 слайд

#18 слайд
Антивирустық препараттар: Антигерпетиктер, яғни ұшыққа қарсы препараттар ( ацикловир, валацикловир, видарабин, ганцикловир, фамцикловир ) вирумтық тимидинкиназамен селективті белсендірілетін нуклеозидтердің аналогы болып табылады.Антигерпетиктердің А I Ж ( ЖКТ ) арқылы биосіңірілуі 15-20 % ( валацикловир 60 %- ға дейін ) . Препараттар негізінде инфицирленген жасушаларда белсенді концентрацияда жиналып, таңдамалы әсер етеді. Қан плазмасындағы ақуыздармен байланысуы 9-30 % құрайды. Препараттың 90 %- ы бүйрек арқылы шығарылады ( 3-4 са ғат ) .

18 слайд

#19 слайд
Микроорганизмдердің антибиотиктерге сезімталдығын анықтау әдістері: Агарға деффузиялау ( қағаз дискалар) әдісі. Қоректік агардың бетіне микроб дақылын сеуіп, әр жеріне ара қатынасын сақтап әр түрлі антибиотиктер сіңірілген сорғыш қағаз дискаларын қояды. Нәтижесін бір тәуліктен кейін дискалар айналасындағы микроб өспеген зонаның диаметрін өлшеп анақтайды.

19 слайд

#20 слайд
Микроорганизмдердің антибиотиктерге сезімталдығын анықтау әдістері: Сұйық ортада сериялық сұйылту әдісі. Сұйық ортада ( ЕПС ) қолданылатын а/б-тің екі еседен сұйытылған ертінділеріне зерттелетін микробтың бірдей дозаларын қосып шығып, бір тәулік инкубациялағаннан кейін микроб өсіндісі жоқ пробирка бойынша нәтижесін анықтайды. Бұл әдіс бойынша МТК (МПК) және МКБ көрсеткіштерін анықтауға болады.

20 слайд

#21 слайд
МТК (МПК) - стандартты микроб штамының (тест-дақыл) өсіп-өнуін тоқтататын а/б-тің ең аз мөлшері (концентрациясы). МБК – минимальді бактериоцидтік концентрация. Әдетте химиялық таза препараттың 1мкг-ы 1 ӘБ (ЕД)- не сәйкес келеді

21 слайд

#22 слайд

22 слайд

#23 слайд
Антибиотикке сезімталдық дәрежесін бағалау: 1. Сезімтал - қалыпты дозада қолданғанда микроб өсуі тоқтайды. Микроб өспеген зонаның диаметрі – 22 мм-ден жоғары. 2. Сезімталдығы орташа – емдеу үшін максимальды дозаны қажет етеді (диаметрі – 11-22 мм). 3. Төзімді – емдеу үшін а/б-тің өте жоғарғы концентрациясын қажет етеді (зона диаметрі 11 мм-ге дейін одан төмен, тіпті дисканың қасында да микроб өседі).

23 слайд

#24 слайд
Сонымен антибиотикпен емдеуден бұрын: 1) Науқастың сол а/б-ке сезімталдығын тері ішіне 1:10 есе сұйытылған ертіндісін енгізіп анықтау керек (диаметрі 9 мм-ден жоғары болмауы керек). 2) Науқастан бөлініп алынған қоздырғыштың емдеу үшін қолданылатын а/б-ке сезімталдығын анықтау керек.

24 слайд

#25 слайд
Қорытындылай келе, антибиотикке төзімді бактериялар тудырған инфекцияларды емдеу қиынға соғады, бұл сырқаттанушылық пен өлім-жітімнің көбеюіне, сондай-ақ емдеуге жатқызу ұзақтығының артуына және емдеуге кететін қаржылық шығындардың артуына әкеледі.Сүйекке, жүрекке, ішекке операция жасау және химиотерапия сияқты ем жүргізу - бұның барлығы сәтті болуы үшін антибиотикпен емдеуді қажет етеді; егер антибиотиктер әсер етпесе бұл ем-шараларды жұқтыру қаупінсіз жүргізу мүмкін емес! Қорытынды

25 слайд

#26 слайд
Пайдаланған әдебиеттер тізімі: 1) Ү.Т. Арықбаева, Г.Д Асемова, К.Х. Алмағамбетов “Микробиология және вирусология” жалпы бөлім. Астана, 2005. 205бет, 45-46бб. 2) Гусев М.В. , Минеев Л.А. Микробиология.- М.: Изд-во Москва ун-та, 2007. 3) Фармакология [Электронный ресурс]: учебник / Харкевич Д. А. - 10-е изд., испр., перераб. и доп. - М.: ГЭОТАР-Медиа, 2010. – Режим доступа: 4) Генкель П.А. Микробиология с оснсвами вирусологии. Учеб. Пособие для студентов биол. фак. пед. Ин-тов. М., “Просвищение”,2003.271с.

26 слайд