АМЕРИКА ҚҰРАМА ШТАТТАРЫ 1945 – 1960 ЖЫЛДАРЫ

#1 слайд
«Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасы» ММ-ң ШЖҚ «Талғар медициналық колледжі» МКК Сабақтың тақырыбы: АМЕРИКА ҚҰРАМА ШТАТТАРЫ 1945 – 1960 ЖЫЛДАРЫ

1 слайд

#2 слайд
Сабақ мақсаты: АҚШ-тың географиялық орналасуымен таныстыру, екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі елдегі экономикалық-саяси жағдайы туралы білім беру және оларды сипаттауға үйрену, жаңа мәліметтермен танысу

2 слайд

#3 слайд
Күтілетін нәтиже: АҚШ-тың әлеуметтік-саяси жағдайын сипаттай алатын жан-жақты тұлға қалыптасады

3 слайд

#4 слайд
Сабақ жоспары:  АҚШ-тың соғыстан кейінгі дамуы  Өкімет басына республдикашылардың келуі

4 слайд

#5 слайд
Бағалау критерийлері:  АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық және саяси жағдайын сипаттап береді;  АҚШ-тың дүниежүзілік жетекші державалық рөлі немен бейнеленетінін біледі;  АҚШ-тың 50-60 жылдардағы ішкі саясатында болған оңшыл консервативтік көріністерді қандай фактілер дәлелдеп беретінін атайды;  Д. Эйзенхауэр әкімшілігінің саясаты туралы біледі

5 слайд

#6 слайд
АҚШ – Солтүстік Америкадағы мемлекет. Аумағы – 9,5 млн км 2 (әлемде 4- ші орын). Халқы – 321, 2 млн адам ( 2017 жылы әлемде – 3-ші орын ). Астанасы - Вашингтон қаласы. Үкімет түрі – президенттік республика. Президенті – Дональд Трамп.

6 слайд

#7 слайд
АҚШ Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында өзінің экономикалық-саяси қуатын ұлғайтқан дүниежүзіндегі бірден- бір ел болды Ол өзінің бұрынғы бүкіл тарихында мұндай қуаттылыққа еш уақытта да жетіп көрмеген АҚШ-тың дүниежүзілік капиталистік өндірістегі үлесі 1948 жылы 54,6 % құрады

7 слайд

#8 слайд
1945 жылы 12 сәуірде американ президенті Ф.Рузвельт қаза болды Оның мұрагері ретінде Гарри Трумэн билік басына келеді

8 слайд

#9 слайд
• Г. Трумэннің 1945 ж. жарияланған саяси бағыты «әділетті» деп аталды. 1944-1946 жж. жұмыс орындары көбейгені есебінен жұмысшы табының саны артып, кәсіподақ қозғалысы жанданды; • «Солдат биллі» деп аталған ардагерлерге жасалатын жеңілдіктер туралы заңы; • «Өкімет орындарының жұмысқа орналастыру туралы Заңы» қабылданды; • Пәтерақы төлеуді бақылау туралы заң қуатталды (бұл заң пәтерақының қымбаттай беруін 1947 ж дейін тоқтатты)

9 слайд

#10 слайд
Дегенмен Г. Трумэннің «әділетті бағытын» бір топ заңдар жоққа шығарғандай болды. Олардың қатарында Тафт-Хартли заңын айрықша атап көрсеткен жөн. Авторлары – сенатор Тафт пен өкілдер палатасының мүшесі Хартлидің есімімен аталған заң 1947 ж. қабылданды. Осы заң бойынша кәсіподақтардың саяси науқандарды қаржыландырылуына, ынтымақтастық ереуілдерін және қарсылық жиындарын өткізуіне коммунистердің кәсіподақтарда сайлап қойылатын қызметтерге орналасуына тыйым салынды.

10 слайд

#11 слайд
Президент Трумэннің «адалдықты тексеру туралы» сол 1947 ж. жарлығы да сол кездегі американ өкімет орындарының саясатта ұстанған әсіре консервативтік пиғылдарының көрінісі болды. Оңшыл күштерге ұнамаған адамдар осы жарлыққа байланысты мемлекеттік қызметтен қуыла бастады. Ол, ең алдымен, Кеңес Одағын ұнататын немесе оған адал көзқарастағы адамдарға қатысты болды.

11 слайд

#12 слайд
АҚШ-тың сол кездегі сыртқы саясатында Кеңес Одағымен қатынастарында екі үрдіс байқалды: Біріншісінің негізін Ф. Рузвельт қалап, бұл үрдіс екі елдің соғыстан кейінгі ынтымақтастығы мәселелеріне бағытталды. Оны марқұм президенттің шәкірттері Г.Уоллес пен Г.Гопкинс қорғады. Г. Трумэн мен мемлекеттік хатшы Д. Бирне 1945-46 жж. КСРО-мен қатынастарда өзара тұрақтылықты ұстауға тырысты. Мұнысы КСРО-ға қатал бағыт ұстауды жақтаушы сенатор А. Ванденбергтің өткір сынына ұшырады. Кеңес Одағымен қарама-қайшылықта болуды жақтаушылар дәл осы Ванденберг пен оның пікірлестері еді. Трумэн көнуге мәжбүр болды. Құрама Штаттардың сыртқы саясатында екінші үрдіс ұзақ жылдарға бекіп алды.

12 слайд

#13 слайд
1950 ж. «Ішкі қауіпсіздік туралы» («Макарэн - Вуд») заңы қабылданды. Бұл заң бойынша үкімет сенімсіз деп санаған ұйымдар әділет министрлігінде «зиянкестік» деп тіркеуге алынуға тиіс болды. 1952 ж американ конгресі «Иммиграция және азаматтық туралы Заң» («Макарэн-Уолтер») қабылданды. Бұл заңға сәйкес АҚШ азаматтары байырғы және байырғы емес америкалықтар болып 2-ге бөлінді. Байырғы емес америкалықтарға қарсы әртүрлі кемсіту шаралары қолданды. Бұл заң американ демократиясының сол жылдардағы дағдарысының өте айқын көрінісі еді. АҚШ-тың демократияшыл жұртшылығы бұл заңды «нәсілшілдік» деп айыптады.

13 слайд

#14 слайд
1952ж. Президент сайлауында екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан генерал Дауйт Эйзенхауэр жеңді. Ол елдегі 3 мәселеге тап келді: • Кореядағы соғыс • Нәсілдік қайшылықтар • Америкалық фермерлердің жағдайы Ол 1953 ж. 22 шілдеде Кореяда уақытша бітім туралы келісім шарт жасады. «Икемді тепе-теңдік» туралы Заң қабылдады. Нәсілдік мәселесі (афроамерика) қатты шиеленіскен еді. 1954 ж. АҚШ-тың Жоғарғы Соты өңі қара және өңі ақ балаларды жеке оқытуды жойды. 1956 ж. автобусдағы бөлектенбеу туралы қаулы шығарды. Бірақ Д.Эйзенхауэр нәсілдік мәселесін соңына дейін шеше алмады.

14 слайд

#15 слайд
Америкалық фермерлер едәуір қиын жағдайда отырған. Олар өндірген өнімдерін өткізуде қиыншылықтар көрді. Д. Эйзенхауэрдің өкіметі «икемді тепе-теңдік» туралы заң қабылдап, осы мәселені шешуге күш салды. Оның мән-мағынасы ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасын үкімет арқылы реттеу және табыс әкелмейтін шаруашылықтарға көмек көрсетуді тоқтату немесе оларды қысқартуға багғындырылды. Фермерлік өнімдердің артығын мемлекет сатып алып отырды. Жыртылған жерлерінің көлемін азайтып, алынатын өнімнің мөлшерін бұрынғыша сактап, еңбек өнімділігін арттырып, топырак өңдеуді жаксарткан фермерлерге Ф.Рузвельттің тұсындағыдай акшалай көмек берілді. Д.Эйзенхауэрдің бұл саясаты «жер банкісінің бағдарламасы» деп аталды. Алайда бұл шаралар ірі шаруашылыктардың өкілдеріне ғана тиімді еді. Өйткені солар ғана жаңа техниканы, тыңайтқыштарды пайдаланып, еңбек өнімділігін арттыра отырып, жеке жер телімдерін сол калпында сақтай алатын. Орташа фермерлер әсіресе ұсак фермерлер, әрине, олай істей алмады.

15 слайд

#16 слайд
Нәсілшілдік проблемасы немесе афроамерикан нәсілшілдігінің (негр халкының) мәселесі бұдан да күшті шиеленіскен жағдайда еді. Афроамерикалықтардың қалаларға көшуіне байланысты олардың өнеркәсіп саласындағы кемсітушіліктерге қарсы күресі басталды. Аткарылған жұмысы бірдей болса да негрлер АҚШ-тың ақ өңді азаматтарына карағанда айтарлықтай төмен жалақы алып жүрді. Мамандандырылған жұмыска, ең алдымен, ак нәсілді жұмысшыларды алып, өңі қара жұмысшыларды баска кара жұмыстарға кабылдап отырды. Өңі қара балалар мен өңі ак балаларды бөлек окыту одан әрі жалғасты, сондай-ак транспортта бөлектеу (сегрегация) колданылды. «Тек қана ақ нәсілділерге» және «тек кара нәсілділерге» арналған автобустар болды. Жағдай аса күрделі сипат ала бастаған соң Д.Эйзенхауэрдің әкімшілігі афроамерикалык халықтың жағдайын ескеруді ұйғарды. 1954 жылы АҚШ-тың Жоғарғы Соты өңі қара және өңі ак балаларды бөлек окытуды жойды. 1955 жылы негр халқы транспорттағы бөлектенуге карсы көтерілді. Негрлер автобустарда өздерінің ақ нәсілділермен бірге орын алатындай болуын талап етті. 1956 жылы АҚШ-тың Жоғарғы Соты автобустардағы бөлектену АҚШ-тың Конституциясын бұзады деп есептеп, қаулылар қабылдады. Алайда Жоғарғы Соттың каулысына карамастан оңтүстік штаттардың өкіметтері оны орындаудан бас тартты. Д.Эйзенхауэр нәсілдік мөселені де соңына дейін шеше алмады.

16 слайд

#17 слайд
Сабақты қорытындылау тапсырмасы: Берілген жылдар мен оқиғаларды сәйкестендіріңіз: 1945 жылы 12 сәуірде Д. Эйзенхауэр президент болып сайланды 1953 жылы 22 шілдеде Г. Трумэн президент болып сайланды 1950 жылы АҚШ-тың жоғарғы соты өңі қара және өңі ақ балаларды бөлек оқытуды жойды 1952 жылы «Макарэн-Вудтың» Заңы қабылданды 1954 жылы АҚШ Кореядан әскерін шығарды

17 слайд

#18 слайд
Тексеріңіз: 1945 жылы 12 сәуірде Г. Трумэн президент болып сайланды 1953 жылы 22 шілдеде АҚШ Кореядан әскерін шығарды 1950 жылы «Макарэн-Вудтың» Заңы қабылданды 1952 жылы Д. Эйзенхауэр президент болып сайланды 1954 жылы АҚШ-тың жоғарғы соты өңі қара және өңі ақ балаларды бөлек оқытуды жойды

18 слайд

#19 слайд
АҚШ өзінің соғыстан бұрынғы бүкіл тарихында мұндай куатка ешуакытта да жетіп көрген емес. АҚШ-тың дүниежүзілік капиталистік өндірістегі үлесі 1948 жылы 54,6% болды. 1945 жылдың 12 сәуірде американ президенті Ф. Рузвельт қаза болады. Гарри Трумэн оған мұрагер ретінде билік басына келді. Г. Трумэннің 1945 ж. жарияланған саяси бағыты «әділетті» деп аталды. 1944- 1946 жж. жұмыс орындары көбейгені есебінен жұмысшы табының саны артып, кәсіподақ қозғалысы жанданды. Көп ұзамай бұл қозғалысқа қатысушылардың саны 15 млн адамға дейін көбейді. Осы себептен халыктың калың топтарының мүделерін көздейтін көптеген заң актілері қабылданды.

19 слайд

#20 слайд
Тексеріңіз: АҚШ өзінің соғыстан бұрынғы бүкіл тарихында мұндай қуатка ешуақытта да жетіп көрген емес. АҚШ-тың дүниежүзілік капиталистік өндірістегі үлесі 1948 жылы 54,6% болды. 1945 жылдың 12 сәуірде американ президенті Ф. Рузвельт қаза болады. Гарри Трумэн оған мұрагер ретінде билік басына келді. Г. Трумэннің 1945 ж. жарияланған саяси бағыты «әділетті» деп аталды. 1944- 1946 жж. жұмыс орындары көбейгені есебінен жұмысшы табының саны артып, кәсіподақ қозғалысы жанданды. Көп ұзамай бұл қозғалысқа қатысушылардың саны 15 млн адамға дейін көбейді. Осы себептен халыктың калың топтарының мүделерін көздейтін көптеген заң актілері кабылданды.

20 слайд

#21 слайд

21 слайд

#22 слайд
Үйге тапсырма: 1. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ-тың экономикалық-саяси жағдайын салыстырып венн-диаграмма жасау; 2. Сөзжұмбақ жасау 3. Тест құрастыру

22 слайд