Анаэробты және аэробты тыныс алу 9-сынып

#1 слайд
Миға шабуыл «Сергіту жаттығуы» Оқушылар қолдарын төмен түсіріп, қолдары ауырғанша дейін жұдырықтарын қысады. Бір минут демалыстан кейін қолдарын көтеріп, бұл жаттығуды қайталайды. Сұрақ: 1. Қолды көтеріп және қолды төмен түсіргенде жаттығу нәтижесі неліктен әр түрлі болды? 2. Тыныс алу үрдісімен қалай байланысты деп ойлайсыз?

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың тақырыбы: Аэробты және анаэробты тыныс алу Оқу мақсаты: 9.1.4.1 - тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстыру

2 слайд

#3 слайд
Сабақтың мақсаты: • аэробты және анаэробты тыныс алудың анықтамасын айта алады; • аэробты және анаэробты тыныс алудың химиялық теңдеуін жаза алады; • аэробты және анаэробты тыныс алу үдерістерін салыстыра алады; • аэробты және анаэробты тыныс алу есептерін шығара алады.

3 слайд

#4 слайд
Тыныс алу деп органикалық заттардың тотығуының нәтижесінде энергия бөлінуін айтады. Бұл энергия барлық ағзаларға АТФ (аденозинтрифосфат) түрінде жеткізіледі.

4 слайд

#5 слайд
Бұл биохимиялық процесс жасушаларда өтетіндіктен оны жасушалық тыныс алу деп атайды. Жасушалық тыныс алудың негізгі энергия көзі – ағзадағы көмірсулар мен майлар Көмірсулар мен майлар ағзадағы ферменттердің көмегімен ыдырап, энергия түзеді. Осы бөлінген энергияның бір бөлігі АТФ молекуласында қорға жиналады , ал қалған бөлігі жылу ретінде таралады АТФ – әмбебап энергия тасымалдаушы. Бұлшықеттердің жиырылуын, жүйке импульстерінің жеткізілуін, ақуыздың синтезделуін қамтамасыз етеді

5 слайд

#6 слайд
Тыныс алу Анаэробты Аэробты

6 слайд

#7 слайд
Аэробты және анаэробты тыныс алу туралы бейнебаян

7 слайд

#8 слайд
Тірі ағзалардағы бүкіл ыдырау үдерісі 3 кезеңге бөлінеді Кезең атауы Орны (Өтетін жері) Химиялық өзгерістер Энергетикалық нәтиже 1. Даярлық Асқорыту жүйесінде және лизосомаларда (қоректік вакуольдерде) Қорек заттары құрам бөліктерге және мономерлерге: глюкозаға, аминқышқылдарға, глицериндерге және май қышқылдарына дейін ыдырайды АТФ-0 молекула Энергия тек жылу түрінде 2. Оттек сіз Жасуша цитоплазмасында Глюкоза пирожүзім немесе сүт қышқылына дейін ыдырайды АТФ-2 молекула 3. Оттекті Митохондрияларда Гликолиз өнімдерінің 0 2 мен өзара әрекеттесуі кезінде С0 2 +Н 2 0-ге дейін ыдырайды АТФ-38 молекула Сондай-ақ жылу түріндегі энергия

8 слайд

#9 слайд
Аэробты – Aerobes Оттекті кезең • глюкоза + оттегі → көміртектің қос тотығы +су + АТФ (энергия) С 6 Н 12 О 6 + 6О 2 → 6СО 2 + 6Н 2 О +38АТФ

9 слайд

#10 слайд
Қалай тыныс алады?

10 слайд

#11 слайд
Анаэробты – Anaerobe Оттексіз кезең Спирттік ашу C 6 H 12 O 6 —> 2C 2 H 5 OH + 2CO 2 + 2АТФ глюкоза —> этил спирті + көмірқышқыл газы + энергия Сүтқышқылды ашу C 6 H 12 O 6 —> 2C 3 H 6 O 3 + 2АТФ глюкоза —> сүт қышқылы + энергия

11 слайд

#12 слайд
 Анаэробты тыныс алу кезінде сүт қышқылы бөлінеді, ол бұлшық етте жиналып, ауыру мен шаршағандық тудырады.  Анаэробты тыныс алу кезінде аэробты тыныс алуға қарағанда едәуір аз энергия бөлінеді.

12 слайд

#13 слайд
«Кесте арқылы салыстыр» Аэробты тыныс алу Сипаттама сы Анаэробты тыныс алу Жасушада өтетін орны Оттег і (жұмсалады/жұмсалмайды) Глюкоза (қатысуымен/қатысуынсыз) АТФ мөлшері ( саны ) Жүру жылдамдығы (тез/баяу) Соңғы өнімдері Сөздік және химиялық теңдеуі Дескриптор: Кесте толық толтырылған; Мәліметтер дұрыс берілген.

13 слайд

#14 слайд
Есеп шығару Адамның бұлшықет ұлпасының жасушасында 12 моль глюкоза ыдырауға түсті. Оның 8 молі оттексіз ыдырап, ал 4 молі оттегімен толық тотықты. Осы жасушада сүт қышқылының, көмірқышқыл газының, АТФ-тің қанша молі түзілетінін және оттегінің қанша молі шығындалатынын есептеп шығарыңыз. Жауабы: О2 – 24 моль C3H6O3 – 16 моль CO2 – 24 моль АТФ – 16+152= 168 моль

14 слайд

#15 слайд
Сабақты бекіту Венн диаграмасы: Аэробты, анаэробты тыныс алудың ұқсастығы мен айырмашылығын толтырыңыз

15 слайд

#16 слайд
Сіз білесіз бе? Тынысалудың 7 қ ұ пиясы 1 2 3 54 6 7

16 слайд

#17 слайд
« Feedback Sandwich » «Кері байланыс Сэндвичі» немесе «Мадақтау сэндвичі» 1 қабат – түсінгені туралы оң пікір; 2 қабат - нені өзгерту керек? 3 қабат –маған ұнады

17 слайд