Артикуляциялық кескін
Артикуляциялық кескін

#1 слайд
Артикуляциял
ық кескін
1 слайд
Артикуляциял ық кескін
#2 слайд
Р дыбысы
“Р” дыбысының артикуляциясы
Жоғарғы, төменгі тістер арасы алшақ
келеді;
Тілдің ұшы альвеоларға қарай жоғары
көтеріледі, тілдің өзі қатыңқы, арқа тұсы
көтеріңкі, тіл мен таңдай арасында ауа
толқыны еркін өтеді;
Тілдің шет жақтары азу тістерге
жабысып тұрады;
Дауыс шымылдықтары қатайып, бір-
біріне жақындап, діріл арқылы дыбыс
шығарады;
2 слайд
Р дыбысы “Р” дыбысының артикуляциясы Жоғарғы, төменгі тістер арасы алшақ келеді; Тілдің ұшы альвеоларға қарай жоғары көтеріледі, тілдің өзі қатыңқы, арқа тұсы көтеріңкі, тіл мен таңдай арасында ауа толқыны еркін өтеді; Тілдің шет жақтары азу тістерге жабысып тұрады; Дауыс шымылдықтары қатайып, бір- біріне жақындап, діріл арқылы дыбыс шығарады;
#3 слайд
“С” дыбысының артикуляциясы
Ерін жымиып тұрады;
Тістердің арасы шамамен 1 мм
ашық;
Тілдің ұшы төменгі тістерге
тіреліп тұрады;
Тілдің ортасы көтеріңкі, ортасында
жырашық пайда болады, сонымен ауа
жолы жүреді;
Тілдің бүйір жақтаулары жоғарғы
азу тістерге тиіп тұрады;
Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрынға
баратын ауа жолын жабады, дыбыс
перделері ашылады;
С дыбысы
3 слайд
“С” дыбысының артикуляциясы Ерін жымиып тұрады; Тістердің арасы шамамен 1 мм ашық; Тілдің ұшы төменгі тістерге тіреліп тұрады; Тілдің ортасы көтеріңкі, ортасында жырашық пайда болады, сонымен ауа жолы жүреді; Тілдің бүйір жақтаулары жоғарғы азу тістерге тиіп тұрады; Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрынға баратын ауа жолын жабады, дыбыс перделері ашылады; С дыбысы
#4 слайд
Ерін аздап дөңгеленеді;
Тістер не қысылған, не жақындаған,
арасында жіңішке саңылау1-2 мм болады;
Тіл таңдайға ожауланып көтеріледі, оның
бүйірлері жоғарғы азуларға тиеді.
Алдыңғы ұшы альвеол артындағы
таңдайға тиіп, ортасында жарты ай қуысын
жасайды;
Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрын жолын
бітейді;
“Ш” дыбысының артикуляциясы
Ш
дыбыс
ы
4 слайд
Ерін аздап дөңгеленеді; Тістер не қысылған, не жақындаған, арасында жіңішке саңылау1-2 мм болады; Тіл таңдайға ожауланып көтеріледі, оның бүйірлері жоғарғы азуларға тиеді. Алдыңғы ұшы альвеол артындағы таңдайға тиіп, ортасында жарты ай қуысын жасайды; Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрын жолын бітейді; “Ш” дыбысының артикуляциясы Ш дыбыс ы
#5 слайд
Тілдің ұшы күрек жоғарғы тістерге қарай
көтеріледі;
Тілдің екі жақ шетімен азу тістердің
арасында ауа жолы шығатындай саңылау
бар;
Тілдің түбір жағы көтеріңкі, Л дыбысын
айтқанда төмен қарай түсіңкі;
Дауыс желбезегі біріккен және дірілдеп
тұрады;
Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрынға
баратын ауа жолын жабады.
“Л” дыбысының артикуляциясы
Л
дыбыс
ы
5 слайд
Тілдің ұшы күрек жоғарғы тістерге қарай көтеріледі; Тілдің екі жақ шетімен азу тістердің арасында ауа жолы шығатындай саңылау бар; Тілдің түбір жағы көтеріңкі, Л дыбысын айтқанда төмен қарай түсіңкі; Дауыс желбезегі біріккен және дірілдеп тұрады; Жұмсақ таңдай көтеріліп, мұрынға баратын ауа жолын жабады. “Л” дыбысының артикуляциясы Л дыбыс ы
#6 слайд
Жоғарғы, төменгі күрек тістер арасында
саңылау сақталады;
Тіл ұшы төмен, үсті таңдайға тиеді;
Ол фонетикалық жағдайға қарай өзгеріп
отырады;
Дыбысты айту кезінде тіл мен таңдай
байланысы қопарылып, арттағы ауа
қысымына жол ашады;
Жұмсақ таңдай көтеріліп ауа жолын
жабады;
“К” дыбысының артикуляциясы
К
дыбыс
ы
6 слайд
Жоғарғы, төменгі күрек тістер арасында саңылау сақталады; Тіл ұшы төмен, үсті таңдайға тиеді; Ол фонетикалық жағдайға қарай өзгеріп отырады; Дыбысты айту кезінде тіл мен таңдай байланысы қопарылып, арттағы ауа қысымына жол ашады; Жұмсақ таңдай көтеріліп ауа жолын жабады; “К” дыбысының артикуляциясы К дыбыс ы
#7 слайд
Ерін белсенді емес, төменгі жоғарғы
тістердің арасында саңылау болады;
Тіл ұшы төмен, тіл үстінің орта кейінгі
бөлігі;
Таңдай ортасына көтерілген тіл бүйірлері
түпкі азуларға тиеді;
Тіл и дыбысындағыдай кейінге
орналасады;
Жұмсақ таңдай көтеріліп мұрын жолын
жабады, дауыс перделері бірігіп, тербеледі;
“Ы” дыбысының артикуляциясы
Ы
дыбыс
ы
7 слайд
Ерін белсенді емес, төменгі жоғарғы тістердің арасында саңылау болады; Тіл ұшы төмен, тіл үстінің орта кейінгі бөлігі; Таңдай ортасына көтерілген тіл бүйірлері түпкі азуларға тиеді; Тіл и дыбысындағыдай кейінге орналасады; Жұмсақ таңдай көтеріліп мұрын жолын жабады, дауыс перделері бірігіп, тербеледі; “Ы” дыбысының артикуляциясы Ы дыбыс ы
#8 слайд
Еріндері құбырға ұқсап, ұшы сүйірленіп
алға созылады;
Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің
арасы белгілі бір қашықтағы жағдайда
сақталады;
Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, екі
жағы көтеріліп, үстіңгі азу тістерге
қабысады;
Тілдің ортасында ауыз қуысымен еркін
шығатын астау пайда болады;
Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа
жолы жабылады;
“Ү” дыбысының артикуляциясы
Ү
дыбыс
ы
8 слайд
Еріндері құбырға ұқсап, ұшы сүйірленіп алға созылады; Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің арасы белгілі бір қашықтағы жағдайда сақталады; Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, екі жағы көтеріліп, үстіңгі азу тістерге қабысады; Тілдің ортасында ауыз қуысымен еркін шығатын астау пайда болады; Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа жолы жабылады; “Ү” дыбысының артикуляциясы Ү дыбыс ы
#9 слайд
Екі езу сәл кері тартылып, жымиып
күлген кісінің кейпін көрсетеді;
Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің
арасы а дыбысын айтқандағыдан гөрі
жақынырақ қашықтықта сақталады;
Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті
көсіліп көлбеу жатады;
Дауыс шымылдығы жабық болады;
Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа
жолымен жабылып тұрады;
“Ә” дыбысының артикуляциясы
Ә
дыбыс
ы
9 слайд
Екі езу сәл кері тартылып, жымиып күлген кісінің кейпін көрсетеді; Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің арасы а дыбысын айтқандағыдан гөрі жақынырақ қашықтықта сақталады; Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті көсіліп көлбеу жатады; Дауыс шымылдығы жабық болады; Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа жолымен жабылып тұрады; “Ә” дыбысының артикуляциясы Ә дыбыс ы
#10 слайд
Еріндері дыбыстың шығуына қатыспай
жатады;
Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің
арасы бір-біріне жақын келіп тұрады;
Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті
көсіліп көлбеу жатады;
Дауыс шымылдығы жабық болады;
Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа
жолымен жабылып тұрады;
“І” дыбысының артикуляциясы
І
дыбыс
ы
10 слайд
Еріндері дыбыстың шығуына қатыспай жатады; Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің арасы бір-біріне жақын келіп тұрады; Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті көсіліп көлбеу жатады; Дауыс шымылдығы жабық болады; Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа жолымен жабылып тұрады; “І” дыбысының артикуляциясы І дыбыс ы
#11 слайд
Еріндері өзінің алдыңғы немесе
соңындағы қосылып айтылатын
дыбыстарға байланысты өзгеріп отырады;
Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің
арасы белгілі-бір қашықтағы жағдайда
сақталады;
Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті
көсіліп көлбеу жатады;
Дауыс шымылдығы жабық болады;
Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа
жолымен жабылып тұрады;
“Қ” дыбысының артикуляциясы
Қ
дыбыс
ы
11 слайд
Еріндері өзінің алдыңғы немесе соңындағы қосылып айтылатын дыбыстарға байланысты өзгеріп отырады; Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің арасы белгілі-бір қашықтағы жағдайда сақталады; Тілдің ұшы астыңғы тіске тіреледі де, үсті көсіліп көлбеу жатады; Дауыс шымылдығы жабық болады; Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа жолымен жабылып тұрады; “Қ” дыбысының артикуляциясы Қ дыбыс ы
#12 слайд
Еріндері өзінің алдыңғы немесе
соңындағы қосылып айтылатын
дыбыстарға байланысты өзгеріп отырады;
Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің
арасы белгілі-бір қашықтағы жағдайда
сақталады;
Тілдің ұшы төмен түседі де, арты
таңдайдың түбіне барып жабысады;
Ауа мұрын жолы арқылы шығады;
“Ң” дыбысының артикуляциясы
Ң
дыбыс
ы
12 слайд
Еріндері өзінің алдыңғы немесе соңындағы қосылып айтылатын дыбыстарға байланысты өзгеріп отырады; Үстіңгі тістері мен астыңғы тістерінің арасы белгілі-бір қашықтағы жағдайда сақталады; Тілдің ұшы төмен түседі де, арты таңдайдың түбіне барып жабысады; Ауа мұрын жолы арқылы шығады; “Ң” дыбысының артикуляциясы Ң дыбыс ы
#13 слайд
Астыңғы тістер мен жоғарғы тістер
арасындағы ара қашықтықтан бір шама
үлкендеу болады;
Тілдің ұшы төмен түседі де, сәл артқа
қарай тартылады;
Ортасының көлбеулігі бір деңгейде
сақталады, ауа қуысымен еркін шығады;
Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа
жолы жабылады;
Дауыс шымылдығы жабық болады;
“Ө” дыбысының артикуляциясы
Ө
дыбыс
ы
13 слайд
Астыңғы тістер мен жоғарғы тістер арасындағы ара қашықтықтан бір шама үлкендеу болады; Тілдің ұшы төмен түседі де, сәл артқа қарай тартылады; Ортасының көлбеулігі бір деңгейде сақталады, ауа қуысымен еркін шығады; Жұмсақ таңдай көтеріледі де мұрын ауа жолы жабылады; Дауыс шымылдығы жабық болады; “Ө” дыбысының артикуляциясы Ө дыбыс ы
шағым қалдыра аласыз













