Аспан денелері туралы ғылым. Әлемнің құрылымы және дамуы туралы түсініктер

#1 слайд
Аспан денелері туралы ғылым. Әлемнің құрылымы және дамуы туралы түсініктер. 7 класс физика пәні мұғалімі: Нагашбекова Еркежан Кайратовна“№ 3 жалпы орта білім беретін аралас мектеп” КММ

1 слайд

#2 слайд
Астрономия грекше астрон – жұлдыз, номос – заң деген ұғымды білдіреді. Ғ арыштық денелердің құрылысы, пайда болуы, дамуы, оларды құрайтын жүйелер және тұтас Ғалам туралы ғылым.

2 слайд

#3 слайд
Аңыз бойынша, ежелгі үнділер Жерді пілдің арқасында жатқан жазықтық түрінде елестеткен. Піл үлкен тасбақаның арқасында тұрады. Тасбақа теңіз бетімен жүзіп жүреді мыс.

3 слайд

#4 слайд
Үлкен жарылыс Бұдан шамамен 15 млрд жыл бұрын Әлем (оны құрайтын галактикалар, жұлдыздар, ғаламшарлар, уақыт пен кеңістік) болмаған. Миллиардтаған жыл бұрын ғарыштық кеңістікте үлкен, жанып тұрған, температурасы миллион градустан астам шар болды. Бір уақытта шар жарылды, оның бөлшектері мен материялары үлкен жылдамдықпен ғаламға таралып кетті. Шардың температурасы өте жоғары болғандықтан, оның кеңістікке тарап кеткен бөлшектерінің энергиясы да жоғары болды. Бірақ миллион жылдан кейін бөлшектер суына бастағанда, бір-біріне тартылыс пен итеріліс арқылы атомдар қалыптасты. Уақыт өте келе, атомдардан қарапайым бөлшектер (гелий мен сутек), сосын одан да күрделі бөлшектер пайда болды.

4 слайд

#5 слайд
Грекше “Гео” – “Жер” дегенді білдіреді • Улкен жарылыс видео

5 слайд

#6 слайд
Ежелгі грек ойшылдары Әлем құрылысын, аспан шырақтарының көзге көрінетін қозғалысын түсіндіру және олардың аспандағы орнын анықтау үшін әлемнің геоцентрлік жүйесін құрды . грек. “Гео – Жер”Птолемей жаса ғ ан әлемнің геоцентрлік жүйесі

6 слайд

#7 слайд
Әлемнің геоцентрлік жүйесі б.з. ІІ ғасырында грек ғалымы Клавдий Птолемей еңбектерінде көрсетілген. Птолемей Күн мен Ай Жерді айнала батыстан шығысқа қарай үлкен дөңгелектер – деференттер (лат. деференс - тасымалдайтын) бойынша бірқалыпты қозғалады деп тұжырымдады. Клавдий Птолемей б.з. (70-147 жж)

7 слайд

#8 слайд
Аспан денелерінің қозғалысын бақылай отырып, XVI ғасырдың ортасында поляк ғалымы Николай Коперник Птоломей теориясы дұрыс емес деген қорытындыға келеді. 30 жылға созылған бақылау мен есептелер нәтижесінде ол Әлемнің гелиоцентрлік моделін ұсынды. Николай Коперник (1473 – 1543)

8 слайд

#9 слайд
Коперник жаса ғ ан әлемнің гелиоцентрлік жүйесі • Центрінде Күн орналасқан Әлем жүйесін гелиоцентрлік жүйе деп атайды. • гр. “гелиос – Күн”

9 слайд

#10 слайд
Күнге жақын орналасуына қарай аспан денелерінің орналасуы • Меркурий • Шолпан • Жер • Марс • Юпитер • Сатурн • Уран • Нептун • Марс пен Юпитердің арасында астероидтар (“кіші планеталар”) орналасқан; • Кометалар • Метеориттер

10 слайд

#11 слайд
Тұңғыш рет итальян ғалымы Г.Галилей кішісі 3 есе, ал үлкені 32 есе үлкейтетін телескоптар ойлап тапты. Грек. “ Теле – алысқа, скопео - қараймын”. • Айдың “хрусталь шар” емес, ойпаттар мен қыраттардан тұратынын ашты; • Шолпанның планета екенін ашты; • Күн бетінде күңгірт дақтардың бар екенін, Күн өз осінен айналатынын ашты; • Юпитердің 4 серігін ашты; • Жердің серігі Ай екенін тапты.Астрономиялық бақылаулар

11 слайд

#12 слайд
Қазіргі кезде астрономиялық нысандар ғарыштық аппараттар көмегімен бақыланады. Жасанды жер меріктері интернет, желілі телефон, ұялы байланыс және телехабар тарату, ақпарат пен деректер алмасу, ауа райын болжау мақсаттарында ұшырылады. Астрономиялық бақылаулар KAZSAT -3 ғарыштық ұшу аппараты Ай бетіне, Марс пен Шолпан планеталарына жеткізіліп, оларды зерттеді. Олардың көмегімен Күн жүйесінің басқа планеталары да суретке түсірілді және зерттелді.

12 слайд

#13 слайд
Пысықтау тест сұрақтары: 1. «Үлкен жарылыс» шамамен неше жыл бұрын болған? А. 10 млрд. жыл бұрын В. 12 млрд жыл бұрын С. 11 млрд. жыл бұрын Д. 15 млрд. жыл бұрын

13 слайд

#14 слайд
Пысықтау тест сұрақтары: 2. «Үлкен жарылыстардан» кейінгі алғашқы минуттарда пайда болған екі химиялық элементті атаңыз? А. Гелий мен азот В. Сутегі мен гелий С. Оттек пен гелий Д. Оттек пен азот

14 слайд

#15 слайд
Пысықтау тест сұрақтары: 3. К. Птолемей ұсынған Күн жүйесі қалай аталады? А. Гелиоцентрлік жүйе В. Астрономиялық жүйе С. Геоцентрлік жүйе Д. Деференттік жүйе

15 слайд

#16 слайд
Пысықтау тест сұрақтары: 4. Грек тілінен аударғанда «Гелиос» сөзі нені білдіреді? А. Күн В. Жер С. Аспан Д. Жұлдыз

16 слайд

#17 слайд
Пысықтау тест сұрақтары: 5. Алғаш рет телескопты ойлап тапқан ғалым кім? А. К. Птолемей В. Г.Галилей С. Коперник Д. И. Ньютон

17 слайд