ашық сабақ 10 сынып

#1 слайд
1. Бұлшықеттің құрылымдық және функционалдық маңызы. 2. Бұлшықеттің физиологиялық қасиетттері. 3. Бұлшықет жиырылуының түрлері. 4. Бұлшықеттің жиырылуы мен босаңсуы туралы қазіргі ілім. 5. Еттің қажуы.

1 слайд

#2 слайд
Бұлшықет тінінің түрлері : 1. Көлденең жолақты қаңқа бұлшықеті; 2. Көлденең жолақты жүрек бұлшықеті; 3. Бірыңғай салалы бұлшықет. Қаңқа бұлшықетінің қызметтері: - а дам дене қалпын сақтауға қатысады ; - дененің кеңестікте қозғалысын қамтамасыз етеді; - дене бөліктерінің бір-біріне салыстырмалы түрде қозғалысын қамтамасыз етеді; - жылу көзі болып табылады (жылу реттеуге қатысады).

2 слайд

#3 слайд
Бұлшықеттің физиологиялық Бұлшықеттің физиологиялық қасиеттеріқасиеттері 1. Қозғыштық – бұлшықеттің тітіркендіргішке қозып жауап беруі; 2. Өткізгіштік – бұлшықет бойымен қозудың өтуі; 3. Жиырылу – бұл қозу кезінде ұзындығы немесе кернеуінің өзгеруі; 4. Эласти калық (созылғыш, майысқақ) – жиырылудан кейін бұлшықеттің бастапқы пішініне келуі; 5. Автоматия - бұл тіннің сырттан тітіркендірусіз өзінде пайда болатын серпіністер арқылы қозуын айтамыз. 6. Пластикалық – бұл ұзындығы өзгерген пішінін біраз уақытқа дейін сақтау.

3 слайд

#4 слайд
Қозуды өткізу жылдамдығы: -көлденең жолақты қаңқа еті – 3,5-14 м/сек; -көлденең жолақты жүрек еті – 0,5- 1м/сек; -бірыңғай салалы еттер і – 0,5мм - 5- 10см/сек.

4 слайд

#5 слайд
Бұлшықеттің жиырылу түрлеріБұлшықеттің жиырылу түрлері I . Еттің жиырылуы белгілі бір жағдайға (тәуелділігіне) байланысты: - изометриялық режим; - изотониялық режим. - ауксотониялық режим. II . Сандық жағынан: - бұлшықеттің дара жиырылуы; - жинақы бұлшықет жиырылуы: а)шала жинақталу; б) толық жинақталу. - тетанус (немесе сіреспе): а) тісті тетанус; б) тегіс (жайпақ) тетанус.

5 слайд

#6 слайд
Еттің дара жиырылуы (ЕДЖ)Еттің дара жиырылуы (ЕДЖ) ЕДЖ – жеке импульс әсері нәтижесінде пайда болады. 1. Латенттік (жасырын) кезеңі – 0,01 сек ; 2. Жиырылу кезеңі – 0,05 сек; 3. Босаңсу кезеңі – 0,05- 0,06 сек.

6 слайд

#7 слайд
ТетанусТетанус – бұл жиі – бұл жиі тітіркендіргішке тітіркендіргішке бұлшықеттің ұзақ және күштірек бұлшықеттің ұзақ және күштірек жиырылып жауап беруіжиырылып жауап беруі .. I . Тісті тетанус төменгі жиілікті тітіркендіргіш әсер еткенде пайда болады ( 10 – 20 Гц). II . Тегіс тетанус жоғары жиілікті тітіркендіргіш әсер еткенде пайда болады ( ↑ 20 Гц).

7 слайд

#8 слайд
Жинақталу тұрлеріЖинақталу тұрлері  Толық  Шала 8

8 слайд

#9 слайд
Тітіркендіргіш жиілігінің оптимумы мен Тітіркендіргіш жиілігінің оптимумы мен пессимумы (Н.В. Введенский)пессимумы (Н.В. Введенский)

9 слайд

#10 слайд
Оптимум – бұл ең жоғары тетанусты тудыратын тітіркендіргіш жиілігін (оптималды) айтамыз. Пессимум – бұл төмен тетанус тудыратын ең жиі тітіркендіргішті айтамыз.

10 слайд

#11 слайд
Саркомер құрылымыСаркомер құрылымы

11 слайд

#12 слайд
Миозин жіпшелерімен оның көлденең Миозин жіпшелерімен оның көлденең көпіршелерікөпіршелері

12 слайд

#13 слайд
Актин жіпшелеріАктин жіпшелері

13 слайд

#14 слайд
Электромеханикалық ұласу Электромеханикалық ұласу кескінікескіні

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд
Бұлшықеттің жиырылу механизміБұлшықеттің жиырылу механизмі Тітіркендіру → Әрекет потенциалының пайда болуы → Оның жасуша мембранасы мен талшықтардың көлденең түтікшелері бойымен өтуі → С аркоплазма ретикулум цистерналарынан Са 2+ иондарының босап шығуы және олардың миофибриллдерге енуі → Са 2+ ионының тропонинмен байланысы → Тропомиозиннің деформациясы→ Көлденең көпіршелердің белсенді актин орталықтарымен байланысы→ Актин жіпшелерінің жылжыуы, яғни миофибриллдер қысқарады→ Кальций насосының белсенуі → С аркоплазмадағы бос Са 2+ иондарының концентрациясының төмендеуі → Көлденең көпіршелердің босауы→ М иофибриллдердің босаңсуы.

17 слайд

#18 слайд
Қажу – бұл жасушалар мен мүшелердің немесе тұтас организмнің уақытша қызметінің төмендеуі. Демалыстан кейін қызметі қалыпына келеді. «Белсенді демалыс» туралы түсінікті И.М. Сеченов енгізген.

18 слайд

#19 слайд
Сұрақтар?????????Сұрақтар?????????

19 слайд

#20 слайд

20 слайд

#21 слайд
Тест 1.Функционалды бірлігі бұлшықет талшығы болып табылатын бұлшықеттің түрі. көлденең жолақты және біріңғай салалы көлденең жолақты және жүрек бұлшықеті қаңқа және жүрек бұлшықеті 2.Салыстырмалы түрде ұсақ бұлшықет жасушаларынан – миоциттерден тұратын және ішкі мүшелер қуысын астарлап жататын бұлшықет: миофибриллдер сарколемма сіңірлер 3.Жасуша мембраналары арасындағы жүйке импульстерінің тез өткізгіштігін жүзеге асыратын бұлшықеттер: көлденең жолақты бұлшық еттер жүрек бұлшық еттері қаңқа бұлшық еттері

21 слайд

#22 слайд
4.Мына мүшелердің қайсысы біріңғай салалы бұлшықеттен тұрмайды? Бүйрек Бауыр Ішек Жүрек 5.Мұндай бұлшықеттер адам қалауы бойынша ерікті жиырылуға қабілетті және қаңқамен бірге тірек-қимыл жүйесін құрайды. Жүрек бұлшық еттері Қаңқа бұлшық еттері Біріңғай салалы бұлшық ет Ішек бұлшықеті

22 слайд