Ашық сабақ "Инерция" 7 сынып

#1 слайд
Инерци я

1 слайд

#2 слайд
Біз қандайда бір санақ денесіне, мәселен, Жерге қатысты тыныштықта тұрған нәрсенің өздігінен қозғалысқа келмейтінін күнделікті бақылаулардан білеміз. Мысалы жерде жатқан доп оны аяқпен тепкеннен кейін ғана қозғалысқа келеді

2 слайд

#3 слайд
Ауа пистолетінің тығыны поршеньді ілгері жылжытқан кезде, сығылған ауаның әрекетінен атылып шығады

3 слайд

#4 слайд
Әткеншекті қолмен итерген кезде қозғалысққа келеді де, ауа кедергісі әрекетінен біртіндеп барып тоқтайды.

4 слайд

#5 слайд
Хоккей шайбасы оны ұрғаннан кейін барып мұз үстімен сырғанай жөнеледі Осы мысалдардың өзі-ақ кез келген дене сыртынан әсер болмағанда өзінің Жермен салыстырғандағы тыныштық күйін немес бірқалыпты түзусызықты қозғалысын сақтайды деген болжам айтуға мүмкіндік береді.

5 слайд

#6 слайд
Ол үшін арбашаны алғашқыда құм төселген жолға, одан кейін қалың мата жабылған жолға, соңында тегіс жалтыр шыны жолға келіп түссін делік. Бірінші жолда ол аз ғана қжол жүрген соң, тез тоқтап қалады. Екінші жолда арбаша бірінші жағдайға қарағанда көбірек жол жүреді. Ал үшінші жолда ұзағырақ қозғалып, көбірек жол жүреді. Сөйтіп арбашаның жолындағы кедергіні неғұрлым азайтқан сайын, ол ұзағырақ қозғалады, және бұл қозғалыс соғұрлым бірқалыпты түзусызықты қозғалысқа жуық болады. Тәжірибе:

6 слайд

#7 слайд
Егер қозғалыстағы дененің жолындағы барлық кедергі жойылған болса, ол қалай қозғалар еді? Бұл сұраққа Италияның атақты ғалымы Галилео Галилей мұқият жүргізілген тәжірибелер арқылы жауап берген болатын.

7 слайд

#8 слайд
Денеге басқа денелер әрекет етпесе онда ол тыныштық күйінде болады немесе Жермен салыстырғанда түзусызықты бірқалыпты қозғалады.

8 слайд

#9 слайд
Денеге басқа денелер әрекет етпеген кездегі жылдамдығын сақталу құбылысын инерция деп аталады. (латынша inertia – қозғалыста емес әрекетсіздік деген мағынаны білдіреді).

9 слайд

#10 слайд
Адамдар күнделікті өмірде инерциямен жиі ұшырасады. Мысалы, көліктің кез келген түрінде кетіп бара жатқан жолаушы көлік кенет тоқтағанда алға қарай еңкейіп, ал жылдамдығын күрт арттырғанда, артқа қарай шалқая қисаятыны бәріңе мәлім.

10 слайд

#11 слайд
Жолмен шапшаң қозғалған автомобиль жолдың бұрылысында бір кедергіге тіреліп барып бұрылады. Міне, бұл мысалдардың бәрінде де дене өзінің инерциясы бойынша қозғалыс жылдамдығының бағытын сақтайды.

11 слайд

#12 слайд
Қалың дәптердің сыртындағы бетін ені 3 см болатындай қиып алып, бас жақтарын бір-біріне сақина сияқты желімдеу керек. Оны сүттің бөтелкесіне қойып, бөтелкенің аузына кіретіндей сақинаның бас жағына тиын қоямыз. Енді сақинамыздың ортасынан жылдам сызғышпен соғып жіберсек, сақинамыз ұшып кетеді де тиынымыз инерция себебінен бөтелкеге кіріп кетеді   Тәжірибе:

12 слайд

#13 слайд
Қатты қағаздыстақанның үстіне қоямыз. Қағаздың үстіне тиын қоямыз. Қағазды шертіп қалсақ, қағаз ұшып шығып тиын стақанның ішіне түседі. Тәжірибе:

13 слайд