Ашық сабақ: "Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер"

#1 слайд
БҮГІНГІ БІЗДІҢ АШЫҚ
САБАҚҚА
ҚОШ КЕЛІПСІЗДЕР
1 слайд
БҮГІНГІ БІЗДІҢ АШЫҚ САБАҚҚА ҚОШ КЕЛІПСІЗДЕР
#2 слайд
Мұғалім туралы мәлімет
Аты-жөні: Мұстафақұлов Қайыпназар Мұратхасымұлы
Туған күні, айы, жылы: 23.11.1993ж
Ұлты: қазақ.
Білімі: жоғары
Бітірген оқу орны: «Сырдария» Университеті
Мамандығы: физика пәнінің мұғалімі
Қызметі: мұғалім
Санаты: жоғары
Педагогикалық еңбек өтілі: 1 жыл
Өз білімін жетілдіру жұмыстары:
* Түркістан облыстық кадрлар біліктілігін арттыру және қайта даярлау
«Физика пәнін оқытуда жаңа технологияларды пайдалану».
*12 жылдық мектепте география пәнінен білім берудің жаңа мазмұнын жүзеге
асыру.
Өзекті мәселесі:
Физика сабақтарында жаңа ақпараттық технологияларды қолдана отырып
оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру және жаңартылған білім мазмұны
бойынша оқушылардың өз бетінше іздене білу дағдыларын қалыптастыру.
2 слайд
Мұғалім туралы мәлімет Аты-жөні: Мұстафақұлов Қайыпназар Мұратхасымұлы Туған күні, айы, жылы: 23.11.1993ж Ұлты: қазақ. Білімі: жоғары Бітірген оқу орны: «Сырдария» Университеті Мамандығы: физика пәнінің мұғалімі Қызметі: мұғалім Санаты: жоғары Педагогикалық еңбек өтілі: 1 жыл Өз білімін жетілдіру жұмыстары: * Түркістан облыстық кадрлар біліктілігін арттыру және қайта даярлау «Физика пәнін оқытуда жаңа технологияларды пайдалану». *12 жылдық мектепте география пәнінен білім берудің жаңа мазмұнын жүзеге асыру. Өзекті мәселесі: Физика сабақтарында жаңа ақпараттық технологияларды қолдана отырып оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру және жаңартылған білім мазмұны бойынша оқушылардың өз бетінше іздене білу дағдыларын қалыптастыру.
#3 слайд
Терминалогия
Қазақша Орысша Ағылшынша
Термодинамиканың
бірінші заңы Первый закон
термодинамики The first law of
thermodynamics
Жылулық
қозғалтқыштар Тепловые двигатели Thermal Motors
Іштен жану
қозғалтқыштары Двигатели
внутреннего сгорания Internal combustion
engines
Бу турбиналары Паровые турбины Steam turbines
Жылу
қозғалтқышының
пайдалы әрекет
коэффициенті Коэффициент
полезного действия
теплового двигател Coefficient of efficiency
of the heat engine
3 слайд
Терминалогия Қазақша Орысша Ағылшынша Термодинамиканың бірінші заңы Первый закон термодинамики The first law of thermodynamics Жылулық қозғалтқыштар Тепловые двигатели Thermal Motors Іштен жану қозғалтқыштары Двигатели внутреннего сгорания Internal combustion engines Бу турбиналары Паровые турбины Steam turbines Жылу қозғалтқышының пайдалы әрекет коэффициенті Коэффициент полезного действия теплового двигател Coefficient of efficiency of the heat engine
#4 слайд
«Миға шабуыл» әдісі:
1. Диффузия дегеніміз не?
2. Жану жылуының формуласын ата?
3. Меншікті жылу сыйымдылығының
формуласын ата?
4. ПӘК – ін немен өлшенеді?
5. Q =∆ U + A термодинамиканың нешінші
заңының формуласы?
6. Мәңгілік қозғалтқыш дегеніміз не?
7. Суды газға қойып, ысытқанда қандай
процесс жүреді?
4 слайд
«Миға шабуыл» әдісі: 1. Диффузия дегеніміз не? 2. Жану жылуының формуласын ата? 3. Меншікті жылу сыйымдылығының формуласын ата? 4. ПӘК – ін немен өлшенеді? 5. Q =∆ U + A термодинамиканың нешінші заңының формуласы? 6. Мәңгілік қозғалтқыш дегеніміз не? 7. Суды газға қойып, ысытқанда қандай процесс жүреді?
#5 слайд
«Oйлан,жұптас,бөлiс »
1-топқа
1. ПӘК-і 40% пеште 0,5кг ағаш көмірін жағып, көлемі 100л суды
қанша градусқа дейін жылытуға болады? ( c =4200 Дж/кг*С,
q = 34*10 6
Дж/кг, р = 1000кг/м 3
)
2. Спирт шамымен массасы 400г суды 16С – тан 71С- қа дейін
қыздырды. Ол үшін 10 г спирт жанған болса, қондырғының
ПӘК-і қандай? (с=4200 Дж/кг*С, q=27*10 6
Дж/кг)
2 – топқа
1. Қозғалтқышының қуаты 3 кВт су сорғыш тереңдігі 20м
құдықтан 2 сағатта көтеретін судың массасы (қозғалтқыштың
ПӘК-і 70%; g=10м/с 2
)
2. Трактордың қозғалтқышы 110 кВт қуат өндіреді де, сағатына
орта есеппен 28 кг дизельдік отын жұмсайды. Трактор
қозғалтқыштарының ПӘК-ін тап. (q= 42*10 6
Дж/кг )
5 слайд
«Oйлан,жұптас,бөлiс » 1-топқа 1. ПӘК-і 40% пеште 0,5кг ағаш көмірін жағып, көлемі 100л суды қанша градусқа дейін жылытуға болады? ( c =4200 Дж/кг*С, q = 34*10 6 Дж/кг, р = 1000кг/м 3 ) 2. Спирт шамымен массасы 400г суды 16С – тан 71С- қа дейін қыздырды. Ол үшін 10 г спирт жанған болса, қондырғының ПӘК-і қандай? (с=4200 Дж/кг*С, q=27*10 6 Дж/кг) 2 – топқа 1. Қозғалтқышының қуаты 3 кВт су сорғыш тереңдігі 20м құдықтан 2 сағатта көтеретін судың массасы (қозғалтқыштың ПӘК-і 70%; g=10м/с 2 ) 2. Трактордың қозғалтқышы 110 кВт қуат өндіреді де, сағатына орта есеппен 28 кг дизельдік отын жұмсайды. Трактор қозғалтқыштарының ПӘК-ін тап. (q= 42*10 6 Дж/кг )
#6 слайд
Жылу машиналарын
пайдаланудағы
экологиялық мәселелер
6 слайд
Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер
#7 слайд
Мақсатқа жету үшін мыналарды білу қажет:
- Жылу қозғалтқыштарының техника дамуындағы ролі мен
энергетиканың дамуындағы, адам өміріндегі маңызын
ұғынады. Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық
мәселелерді талқылау, дұрыс шешім шығарады
- Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық
мәселелеріне тоқталып, қоршаған ортаны қорғауға үйренеді
- Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер
және қоршаған ортаны қорғауды түсінеді Сабақтың мақсаты:
Жылу машиналарының қоршаған ортаның
экологиясына әсерін бағалау;
7 слайд
Мақсатқа жету үшін мыналарды білу қажет: - Жылу қозғалтқыштарының техника дамуындағы ролі мен энергетиканың дамуындағы, адам өміріндегі маңызын ұғынады. Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелерді талқылау, дұрыс шешім шығарады - Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелеріне тоқталып, қоршаған ортаны қорғауға үйренеді - Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер және қоршаған ортаны қорғауды түсінеді Сабақтың мақсаты: Жылу машиналарының қоршаған ортаның экологиясына әсерін бағалау;
#8 слайд
Іштен жанатын
қозғалтқыш
Іштен жану қозғалтқышы, мотор– жанған отынның
химикалық энергиясын механика жұмысқа түрлендіретін
жылулық қозғалтқыш. Іс жүзінде жарамды алғашқы
газдық Іштен жану қозғалтқышын француз механигі
Э.Ленуар құрастырды (1860). 1876 жылы неміс
өнертапқышы Н. Отто жетілдірілген 4 тактілі газдық Іштен
жану қозғалтқышын жасады. Бу машиналы қондырғымен
салыстырғанда Іштен жану қозғалтқышы қарапайым
(Іштен жану қозғалтқышыта энергияны түрлендіргіш бір
буын – бу қазанды агрегат болмайды), жинақы, қуат
бірлігіне келетін массасы аз әрі тиімді болып келеді. Бірақ
Іштен жану қозғалтқышына жоғары сапалы отын (газ,
мұнай) қажет.
8 слайд
Іштен жанатын қозғалтқыш Іштен жану қозғалтқышы, мотор– жанған отынның химикалық энергиясын механика жұмысқа түрлендіретін жылулық қозғалтқыш. Іс жүзінде жарамды алғашқы газдық Іштен жану қозғалтқышын француз механигі Э.Ленуар құрастырды (1860). 1876 жылы неміс өнертапқышы Н. Отто жетілдірілген 4 тактілі газдық Іштен жану қозғалтқышын жасады. Бу машиналы қондырғымен салыстырғанда Іштен жану қозғалтқышы қарапайым (Іштен жану қозғалтқышыта энергияны түрлендіргіш бір буын – бу қазанды агрегат болмайды), жинақы, қуат бірлігіне келетін массасы аз әрі тиімді болып келеді. Бірақ Іштен жану қозғалтқышына жоғары сапалы отын (газ, мұнай) қажет.
#9 слайд
Іштен жанатын қозғалтқышың
жұмыс істеу тәсілі
9 слайд
Іштен жанатын қозғалтқышың жұмыс істеу тәсілі
#10 слайд
1-тактіні жанғыш қоспаның цилиндрге ену тактісі деп атайды. Бұл тактіде
поршень жоғары өлі нүктеге жылжиды, сол кезде ену клапаны ашылып,
жанғыш қоспа карбюратордан цилиндрге келеді (қ. 1-сурет). 2-такт –
сығылу тактісі. 2-такт кезінде поршень төмен өлі нүктеден жоғары өлі
нүктеге жылжиды. Бұл кезде сыртқа шығару және ену клапандары
жабылады да, жанғыш қоспа 0,8 – 2 Мн/м2 қысымға дейін сығылады.
Сығылу соңында қос-па температурасы 200 – 400С-қа дейін жетеді. Осы
мезетте электр ұшқыны беріліп, қоспа тұтанады. Жану нәтижесінде
цилиндрдегі қысым 3 – 6 Мн/м2, темп-ра 1600 – 2200С-қа жетеді.
Циклдің 3-тактісі – ұлғаю, яғни жұмыстық жүріс деп аталады. Бұл тактінің
барысында отынның жануы кезінде пайда болған жылу механика жұмысқа
түрленеді. 4-такт сыртқа газ шығару тактісі деп аталады. Мұнда поршень
төменгі өлі нүктеден жоғарғы өлі нүктеге келеді де, пайдаланылған газ
сыртқа айдап шығарылады. 2 тактілі карбюраторлы Іштен жану
қозғалтқышының жұмыстық циклі поршеньнің 2 жүрісі кезінде, яғни иінді
біліктің 1 айналысында орындалады. Мұндай қозғалтқыштағы сығылу,
жану және ұлғаю процестері іс жүзінде 4 тактілі Іштен жану
қозғалтқышымен ұқсас. 4 тактілі Іштен жану қозғалтқышымен
салыстырғанда 2 тактілі қозғалтқыштың қуаты аз болады. Карбюраторлы
Іштен жану қозғалтқышы білігінің айналу шапшаңдығы әдетте 3000 – 7000
айн/мин-қа тең.
10 слайд
1-тактіні жанғыш қоспаның цилиндрге ену тактісі деп атайды. Бұл тактіде поршень жоғары өлі нүктеге жылжиды, сол кезде ену клапаны ашылып, жанғыш қоспа карбюратордан цилиндрге келеді (қ. 1-сурет). 2-такт – сығылу тактісі. 2-такт кезінде поршень төмен өлі нүктеден жоғары өлі нүктеге жылжиды. Бұл кезде сыртқа шығару және ену клапандары жабылады да, жанғыш қоспа 0,8 – 2 Мн/м2 қысымға дейін сығылады. Сығылу соңында қос-па температурасы 200 – 400С-қа дейін жетеді. Осы мезетте электр ұшқыны беріліп, қоспа тұтанады. Жану нәтижесінде цилиндрдегі қысым 3 – 6 Мн/м2, темп-ра 1600 – 2200С-қа жетеді. Циклдің 3-тактісі – ұлғаю, яғни жұмыстық жүріс деп аталады. Бұл тактінің барысында отынның жануы кезінде пайда болған жылу механика жұмысқа түрленеді. 4-такт сыртқа газ шығару тактісі деп аталады. Мұнда поршень төменгі өлі нүктеден жоғарғы өлі нүктеге келеді де, пайдаланылған газ сыртқа айдап шығарылады. 2 тактілі карбюраторлы Іштен жану қозғалтқышының жұмыстық циклі поршеньнің 2 жүрісі кезінде, яғни иінді біліктің 1 айналысында орындалады. Мұндай қозғалтқыштағы сығылу, жану және ұлғаю процестері іс жүзінде 4 тактілі Іштен жану қозғалтқышымен ұқсас. 4 тактілі Іштен жану қозғалтқышымен салыстырғанда 2 тактілі қозғалтқыштың қуаты аз болады. Карбюраторлы Іштен жану қозғалтқышы білігінің айналу шапшаңдығы әдетте 3000 – 7000 айн/мин-қа тең.
#11 слайд
Турбокомпрессорлы реактивті қозғалтқышының газ турбинасы иен
компрессоры бар. Турбина ағып шығатын газ ағынның
энергиясының энергиясы есебінен жұмыс істейді. Компрессор
ауаны сорады да, оны жану камерасына айдайды. Жанғыш отынның
басым энергиясы газ турбинасын айналдыруға жұмсалатын
турбобұрандалы қозғалтқыштарда газ турбинасы тек компрессорды
емес, сонымен қоса ауа винтін(проперллер) де айналдырады.
Жанармай энергиясының қалған бөлігі реактивті тартуды тудыруға
жұмсалады. Реактивті қозғалтқыштар
11 слайд
Турбокомпрессорлы реактивті қозғалтқышының газ турбинасы иен компрессоры бар. Турбина ағып шығатын газ ағынның энергиясының энергиясы есебінен жұмыс істейді. Компрессор ауаны сорады да, оны жану камерасына айдайды. Жанғыш отынның басым энергиясы газ турбинасын айналдыруға жұмсалатын турбобұрандалы қозғалтқыштарда газ турбинасы тек компрессорды емес, сонымен қоса ауа винтін(проперллер) де айналдырады. Жанармай энергиясының қалған бөлігі реактивті тартуды тудыруға жұмсалады. Реактивті қозғалтқыштар
#12 слайд
Пайдасы мен зияны жайлы
қорғап шығуПостер қорғау
12 слайд
Пайдасы мен зияны жайлы қорғап шығуПостер қорғау
#13 слайд
13 слайд
#14 слайд
14 слайд
#15 слайд
«Сәйкестендіру» әдісі
1 - топ 2 - топ
1.А=FS Жылу
мөлшері 1.N=A/t Ньютонның
2-ші заңы
2.Q=cm(t
2 -t
1 ) Масса 2. S=vt ПӘК
3. m=pV Ауырлық
күші 3.E
п =mgh Жол
4. P=F/S Жұмыс 4.F=ma Потенциалды
қ энергия
5.F=mg Қысым 5. η=A/Q*100% Қуат
15 слайд
«Сәйкестендіру» әдісі 1 - топ 2 - топ 1.А=FS Жылу мөлшері 1.N=A/t Ньютонның 2-ші заңы 2.Q=cm(t 2 -t 1 ) Масса 2. S=vt ПӘК 3. m=pV Ауырлық күші 3.E п =mgh Жол 4. P=F/S Жұмыс 4.F=ma Потенциалды қ энергия 5.F=mg Қысым 5. η=A/Q*100% Қуат
#16 слайд
1 - топ 2 - топ
1.А=FS Жұмыс 1.N=A/t Қуат
2.Q=cm(t
2 -t
1 ) Жылу
мөлшері 2. S=vt Жол
3. m=pV Масса 3.E
п =mgh Потенциалдық
энергия
4. P=F/S Қысым 4.F=ma Ньютонның 2-
ші заңы
5.F=mg Ауырлық
күші 5. η=A/Q*100% ПӘК«Сәйкестендіру» әдісінің
дұрыс жауабы
16 слайд
1 - топ 2 - топ 1.А=FS Жұмыс 1.N=A/t Қуат 2.Q=cm(t 2 -t 1 ) Жылу мөлшері 2. S=vt Жол 3. m=pV Масса 3.E п =mgh Потенциалдық энергия 4. P=F/S Қысым 4.F=ma Ньютонның 2- ші заңы 5.F=mg Ауырлық күші 5. η=A/Q*100% ПӘК«Сәйкестендіру» әдісінің дұрыс жауабы
#17 слайд
1 – топ 2 – топ
1000000 - 1000 -
9,8 - 1564 -
1643 - 1,62 -
0 - 4200 -
1660 - 100 - «Сандар сөйлейді»
17 слайд
1 – топ 2 – топ 1000000 - 1000 - 9,8 - 1564 - 1643 - 1,62 - 0 - 4200 - 1660 - 100 - «Сандар сөйлейді»
#18 слайд
* Барлық ақпаратты өзіммен бірге әкетемін
* Әлі қорыту үстіндемін
* Мен үшін артық мәлімет Рефлексия. Кері
байланыс
18 слайд
* Барлық ақпаратты өзіммен бірге әкетемін * Әлі қорыту үстіндемін * Мен үшін артық мәлімет Рефлексия. Кері байланыс
#19 слайд
Назарларыңыз
ға көп көп
рахмет
19 слайд
Назарларыңыз ға көп көп рахмет
шағым қалдыра аласыз


