Ашық сабақ "Күн жүйесі"

#1 слайд
Күн жүйесі

1 слайд

#2 слайд
7.7.1.2. Күн жүйесіндегі денелер қозғалысының көзқарасынан Күн, Ай және жыл ұғымдарын түсіндіру.

2 слайд

#3 слайд
Сабақ мақсаттары • 1. Күн, Ай және жыл ұғымдарын түсінеді. • 2. Күн жүйесіндегі денелер қозғалысын сипаттай алады. • 3. Күн жүйесінің нысандары туралы біледі.

3 слайд

#4 слайд
Тілдік мақсаттар : Қазақ тілінде Орыс тілінде Ағылшын тілінде астероид астероид asteroid комета комета comet метеор метеор meteor

4 слайд

#5 слайд
Құндылықтарды дарыту: • «Мәңгілік ел» идеясының «Индустрияландыру және негізделген экономикалық өсу» құндылықтары бойынша тәрбиелеу. Пәнаралық байланыстар: • Жаратылыстану, математика, ағылшын тілі

5 слайд

#6 слайд
Бағалау критерийі • - Күн, Ай және жыл ұғымдарын түсіндіре алады; • -Күн жүйесіндегі денелер қозғалысын сипаттайды; • - Күн жүйесінің нысандары туралы біледі.

6 слайд

#7 слайд
«Көңіл-күй неге ұқсас».   Ойыншылар олардың бүгінгі көңіл-күйлері неге (қай жыл мезгіліне, ауа райына, табиғаттың құбылысына) ұқсас екенін айтып береді. Ойынды үлкен дер бастаса жақсы болар еді: «Менің қазіргі көңіл-күйім көгілдір аспандағы жылы, жұмсақ күннің көзіне ұқсайды, ал сенің ше?». Жаттығу шеңбер бойымен жалғаса береді. Ойынның сонында жауаптар қорытындыланады, бүгінгі шеңберіміздегі балалардың көңіл-күйі қандай екен: қайғылы, көңілді, күлкілі, ызаланған т.б.Жауаптардың қорытындысын шығарған кезде, жаман ауа райы, суық, жанбыр, түнерген аспан сияқты элементтер агрессивті, қобалжу күйлердің көрсеткіштеріне назар аударамыз.

7 слайд

#8 слайд
1.«Дұрыс жолды тап». Әр топ карточкадан алады. Ондағы физикалық шамалардың атауын , белгілерін, өлшемдерін біріктіреді.

8 слайд

#9 слайд
V м/с тығыздық ρ Дж күш M М 3 жұмыс А Вт масса F кг/М 3 көлем U кг қуат N Н жылдамдықм

9 слайд

#10 слайд
V м/с тығыздық ρ Дж күш M М 3 жұмыс А Вт масса F кг/М 3 көлем U кг қуат N Н жылдамдық

10 слайд

#11 слайд
2. Дұрыс формуланы тап. A=Fs M=F/l N=At F 1 l 1 =F 2 l 2 A=F/S ρ =mv A=Nt P=mg g=Pm F=m/g F 1 F 2 =l 1 l 2 F упр =кх

11 слайд

#12 слайд
A=Fs F 1 l 1 =F 2 l 2 F упр =кх A=Nt P=mg

12 слайд

#13 слайд
Құс жолы Күн жүйесі орналасқан Құс жолы – галактика ,

13 слайд

#14 слайд
Күн жүйесінің құрамы 1.Жер тобының ғаламшарлары 2.Алып ғаламшарлар 3.Астероидтар және метеориттер. 4.Каметалар и метеорлар. 5. Күн және жұлдыздар. 6.Шоқжұлдыздар мен бос кеңістік.

14 слайд

#15 слайд
Әлем Әлем-өзіміз елестете алатының бәрі-құрамына кіретін шексіз кеңістік. Оның ішінде миллиардтаған жұлдыздар.Күн, ғаламшарлар, оған Жерде жатады.Оның өсімдіктері, жануарлары, адамдар- мұның бәрі де Әлем. Жер-Күн жүйесінің сегіз ғаламшарының бірі.Олардың бәрі Күнді айналады.

15 слайд

#16 слайд
Жұлдыздардың көрінетінін, көрінбейтінін жинақтап адамдар ғарыштық кеңістік деп атайды. Жорамал бойынша біздің Галактикамыз сутегінен тұратын газды бұлттардан пайда болды дейді. Газды заттардың бір-бірімен соқтығысуы олардың жылдамдығын тежеп жылу қуатының пайда болуына әсер еткен деп есептейді. Ғарыштық кеңістік дегеніміз — әр түрлі пішінде қалыптасып, жер атмосферасынан тысқары жатқан өзіндік жұлдыздары, ғаламшарлары, астероидтары, кометалары мен шаң-тозаңды газдары бар ғаламшар, жұлдыз, галактика бос кеңістік.

16 слайд

#17 слайд
Күн Күн –Күн жүйесінің орталығындағы үлкен жұлдыз.Күн бізге жарық пен жылу береді.Ол қатты қыздырылған сутек және гелий газдарынан тұрады. Күннің жасы шамамен бес миллиард жылға тең. Бұл қызық. Күннің ішкі бөлігі-ядро,ал сыртқы қабықшасы күн тәжі деп аталады.Күн бетін дегі қара дақтар-барынша төмен температуралы аймақтар Жұлдыздардың үлкен шоғыры галактика деп аталады.Күн жүйесі Құс жолы галактикасына жатады.Бұл галактиканың құрамында шамамен 200 миллиард жұлдыз бар.

17 слайд

#18 слайд
Күн

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
Жер тобының планеталары . Меркурий, Шолпан, Жер , Марс

20 слайд

#21 слайд
Жер Жер –тіршілік етушілер бар Күн жүйесіндегі жалғыз ғаламшар .Жерді жануарлар, өсімдіктер мен адамдар мекендейді.Жер Күннен қаншалық алыс болса, жер бетіндегі жағдайлар өмір үшін соншалық жарамды.Күнге жақын орналасқан ғаламшарларда тым ыстық, ал Күннен алыстағыларында-тым суық. Жер бірнеше қабаттан құралған.Ең жоғарғы қабаты-жер қыртысы деп аталдады.Жер қыртысының астында мантия орналасқанҒаламшардың орталығында қатты ішкі ядро және балқыған металдан тұратын сыртқы ядросы бар.

21 слайд

#22 слайд
Жер

22 слайд

#23 слайд
Меркурий Шолпан Күнге ең жақын орналасқан ғаламшар. Диаметрі Жерден 2,5 есе кіші.Күнді 88 тәулікте айналып өтеді.Күнге қараған жағының температурасы өте жоғары+3000С, қарама-қарсы жағы өте суық -2000С. Күннен қашықтығы 108 млн. шақырым. Жерден сәл кіші.Күнді 225 тәулікте айналып өтеді.Беткі температурасы 5000С Меркурий мен ШОлпан-ең ыстық ғаламшарлар.Күн райы ашық болған кезде таңғы және кешкі аспанда Шолпан жақсы көрінеді.Меркурийді көру әлдеқайда Қиынырақ, өйткені, ол Күнге тым жақын орналасқан Шолпанда 167 жанартау бар деп есептелінеді!Олардың бірінің биіктігі Жер бетіндегі ең биік шың-Джомолунгманың биіктігіне тең.Меркурийде жанартаулар жоқ.

23 слайд

#24 слайд
Меркурий

24 слайд

#25 слайд
Шолпан

25 слайд

#26 слайд
Марс Күн жүйесінің барлық ғаламшарларының ішінде Жерге өте ұқсасы-Марс.Марста таулар,тынышталған Жануарлар мен шөлдер бар.Марс бетінің басым бөлігін қызғылттау түсі бар тасты жазықтар алып тұр. Марстың Температурасы Жердің ең суық аймақтарындағыдай. Бірнеше ғарыш зондтары Марсқа аттандырылған еді.Олар ғаламшар бетін суретке түсіріп, Жерге жіберді.Біз осы зондтардың арқасында Марс туралы көп жаңа нәрсе білдік. Диаметрі Жерден екі есе кіші. Күнді 687 тәулікте айналып өтеді. Екі серігі бар: Фобос және Деймос. Жазда температурасы күндіз+200С. Қыста түнде -1250С

26 слайд

#27 слайд
Марс

27 слайд

#28 слайд

28 слайд

#29 слайд
Юпитер Күн жүйесінің ең үлкен ғаламшары-Юпитер.Оның қатты беті жоқ, ол тұтас газдардан құралған.Юпитер өзінің осін өте тез айналады.Сондықтан оның Бетінде әрдайым күшті дауылдар тасып тұрады. Юпитердің серіктері Юпитердің серіктер( айлар) отбасымен қоршалған.Олардың ішіндегі төртеуі-Жер серігі-Айдан айтарлықтай ірі, нағыз алыптар. Каллисто, Ио, Европа, Ганимед. 1992 жылы Юпитерге комета жақындады.Кейіннен ол жиырма бөлікке бөлінген.Екі жыл өткен соң қирандылар Юпитердің бетіне құлады. Юпитер Диаметрі жағынан Жерден 11,5 есе үлкен. Күнді 11,9 жылда айналып өтеді. 16 серігі бар. Өте тез айналады.

29 слайд

#30 слайд
Юпитер

30 слайд

#31 слайд
Сатурн Юпитер ғаламшары да Уран мен Нептун тәрізді бұл сутек пен гелий газдарынан түзелген.Телескоптан Сатурнның теңбіл табақшаға ұқсаған сақиналары жақсы көрінеді.Ұзақ уақыт бойы галымдар Сатурнның тек үш қана сақинасы бар деп есептеп келді. Кейіннен “табақша”әртүрлі мөлшерлі мұз жарықшақтарынан қалыптасқан көптеген сақиналардан құралғаны мәлім болды. Мимас-Сатурнның ең кішкентай серіктерінің бірі. Диаметрі Жерден 9,5 есе үлкен. Күнді 29,5 жылда айналады. 17 серігі бар.

31 слайд

#32 слайд
Сатурн

32 слайд

#33 слайд

33 слайд

#34 слайд
Уран • Уран  -  Күн жүйесінің  жетінші ғаламшары. 1781 жылы наурыздың 13-інде  Уильям Гершель  ашқан. Грек (юнан) уақыттың құдайы Кроностың мадағына аталған. Уран - бұл Кроностың латын атауы. Күнді 84 жылында бір рет айналады. Уран - күннен алыс жатқан планета. Ол газдан және қатты ядродан тұрады. Оның беткі қабатын көгілдір тұман жауып жатады. Оны тастар мен мұз кесектерінен тұратын 11 жұқа сақина, 15 серігі қоршап жатады. Ежелгі жұлдызшыларға бұл планета белгісіз болды. Планетаны ағылшынның ұлы астрономы В. Гершель телескоптың көмегімен ашқан. Оның Күнді айналу ұзақтығы 84 жердегі жылға тең. Оған гректің аспан құдайының аты берілген. Соңғы екі жүз жылдықта телескоппен бақылау нәтижесінде Уранның сақиналары мен 5 ірі серігі ашылды. Тағы шағындау 10 серігі бар. Олар 1986 жылы "Воджер- 2" автоматты станциясы Уранға ұшып барғанға дейін белгісіз болды. Оберон мен Титания атаулары В.Шекспирдің "Жазғы кештегі ұйқы" комедиясымен байланысты. Миранда мен Ариэль- Уранды айнала қозғалатын серіктері. В.Шекспирдің "Дауыл' пьесасындағы екі кейіпкер осылай аталған. Ал Умбриэль атауы А.Поповтың "Ұрланған бұрым" поэмасынан алынға

34 слайд

#35 слайд
Уран

35 слайд

#36 слайд
Нептун Нептунның Жерден алыстығы сонша, оны тіпті ең алымды Телескоппен көру қиын.Бұл болып Күн жүйесінің шекара- Сында сегізінші ғаламшар орналасқан.Нептунның кішкентай Тас ядросының айналасындағы қабықша мұз бен қатып қалған Аммиак газының қоспасынан құралған. Нептунның сегіз серігі бар.Ең ірі серігі-Тритоннан қарағанда Нептун дәл осылай Көрінеді. Отыз жылдай бұрын “Вояждер -1” және ”Вояджер -2” америкалық ғарыштық Зондтары Нептунның жанынан ұшып өтті. 1846 жылы француз Урбен Леверье, ағылшын Джон Адамс.

36 слайд

#37 слайд
Нептун

37 слайд

#38 слайд
«Мейірімді сөздер» ойыны. • Жүргізуші:Сендер бүгін қызықты көп нәрсені білдіңдер деп ойлаймын. Балалар да үлкендерде өздерің мақтағанды ұнатады. • Осыған байланысты мен сендерге бір ойынды ұсынамын, бұл ойын барысында сендер бір-біріңе көптеген жақсы сөздер және мақтаулар айтасыңдар. Барлықтарың бір үлкен шеңбер құрып тұрыңдар. • Жүргізуші ойыншылардың біреуін, ортаға шығарып қара шынылы көзілдірікті «ол сиқырлы» деп түсіндіріп киюді сұрайды. • Өзінің оң жақтағы көршіңе қара, ол сенің көзілдірігіңе қарап тұрып «Түсімде емес, өңімде, менің бойымда қандай жақсылық бар?» деген сөздерді айтсын. • «Көзілдірік» (демек көзілдірік киіп тұрған адам) оның атынан қандай да бір жақсы сөзді оған айтсын. Көзілдірік оған қараған балаға беріледі, ал оның көршісі жаңағы сиқырлы сөзді айтады.

38 слайд

#39 слайд
Ай

39 слайд

#40 слайд

40 слайд

#41 слайд
Период вращения Луны вокруг своей оси равен сидерическому периоду. Поскольку время одного оборота Луны вокруг Земли в точности равно времени одного оборота ее вокруг оси, Луна постоянно повернута к Земле одной и той же стороной Вид Луны в телескоп

41 слайд

#42 слайд
Внутреннее строение Луны изучено по сейсмическим данным, переданными приборами космических экспедиций «Аполлон». Толщина коры Луны 60-100 км. Толщина верхней мантии 400 км.

42 слайд

#43 слайд
Отсутствие атмосферы на Луне приводит к резким колебаниям температуры поверхности

43 слайд

#44 слайд
Астероидтар Астероид — дене диаметрі 30 м – 1000 км. Олардың серіктері болады Веста – ең үлкен астероидтардың бірі

44 слайд

#45 слайд
Эрос жер қасындағы астероид

45 слайд

#46 слайд
Ида — кіші астероид.

46 слайд

#47 слайд
Метеориттер Гоба – ең үлкен метеорит – салмағы – 60 тонна

47 слайд

#48 слайд
Метеорит Вилламетт

48 слайд

#49 слайд

49 слайд

#50 слайд

50 слайд

#51 слайд

51 слайд

#52 слайд

52 слайд

#53 слайд

53 слайд

#54 слайд

54 слайд

#55 слайд

55 слайд

#56 слайд
Кометы состоят из головы (комы) с ледяным ядром внутри и газо-пылевого хвоста.

56 слайд

#57 слайд
Звездное небо Ашық аспан болған кезде 3000 жұлдызды көреміз. Бірақ аспанда жұлдыздар саны 6000

57 слайд

#58 слайд
Самая известная группа звезд в северном полушарии – Ковш Большой медведицы

58 слайд

#59 слайд
Тысячи лет назад яркие звезды условно соединили в фигуры, которые назвали созвездиями . Созвездия Змееносец и Змея из атласа Флемстида

59 слайд

#60 слайд
Созвездие Большой Медведицы может служить хорошим помощником для запоминания ярчайших звезд Северного полушария

60 слайд

#61 слайд
По ковшу Большой медведицы легко определить северное направление

61 слайд

#62 слайд
До изобретения компаса звезды были основными ориентирами: именно по ним древние мореходы и путешественники находили нужное направление. Астронавигация (ориентирование по звездам) сохранила свое значение и в наш век спутников и атомной энергии. Она необходима для штурманов и космонавтов, капитанов и пилотов. Навигационными называют 25 ярчайших звезд, с помощью которых определяют местонахождение корабля

62 слайд

#63 слайд
Ойлан • Әріптерден сөз құрап, оларға суреттерді таңда ЕТИПРЮ РЖЕ ЛОПАНШ НАУР

63 слайд

#64 слайд
Есепте Сенің тұған күнінен бастап Жер неше рет айналым жасады?

64 слайд

#65 слайд

65 слайд

#66 слайд

66 слайд