Ашық сабақ Сібір жарасы.(Antrhax)

#1 слайд
Індеттану микробиологиясымен пәнінен «Ветеринария» мамандығы студенттеріне арналған сабақ презентациясы Тақырыбы: Сібір жарасы.( Antrhax ) Пән оқытушысы: Р.Сәрсенбиев ҚҰЛАН АГРОТЕХНИКАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІ ҚҰЛАН АГРОТЕХНИКАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІ

1 слайд

#2 слайд
Сабақ жоспары: 1.Ауруға анықтама 2. Тарихи дерек 3. Экономикалық шығыны 4. Аурудың қоздырушысы 5. Эпизоотологиялық мәлімет 6. Патогенезі (дерттенуі) 7. Клиникалық белгілері 8. Патанатомиялық өзгерісі 9.Балау қою. Дифференциальды балау 10.Иммунитет және иммунология 11.Емі 12.Аурудың алдын алу және күресу шаралары

2 слайд

#3 слайд
Сібір жарасы.( Antrhax) немесе топалаң жіті өршитін, септицемия, интоксикация, дене қызуының көтерілуі, терінің түрлі аймағында шиқан тәріздес ісіктің пайда болуы белгілерімен ерекшеленетін инфекциялық аурулар Қойда- топалаң Сиырда – Қараталақ Жылқыда- Жамандат Түйеде – Ақшелек Адамда- түйнеме, күйдіргі ҚҰА академигіТілеуберді Сайдулдин бұларды «топалаң» деп ортақ атаумен атауды ұсынды Б. Э. Д.- 70ж. Вергили осы аурудан өлген малдың терісін сыдыруға болмайды, «өйткені кейін оны не ауамен, не отпен тазарта алмайсың» деген Р. Кох-1876-микробтың спора түзетін қасиетін анықтады Араб дәрігерлері «парсы күйдіргісі», ал грек және рим дәрігерлері «текті күйдіргі» деп атаған Л.С. Ценковский-1883 Бірінші рет Россияда вакцина шығарды Сібір жарасы.( Antrhax) немесе топалаң жіті өршитін, септицемия, интоксикация, дене қызуының көтерілуі, терінің түрлі аймағында шиқан тәріздес ісіктің пайда болуы белгілерімен ерекшеленетін инфекциялық аурулар Қойда- топалаң Сиырда – Қараталақ Жылқыда- Жамандат Түйеде – Ақшелек Адамда- түйнеме, күйдіргі ҚҰА академигіТілеуберді Сайдулдин бұларды «топалаң» деп ортақ атаумен атауды ұсынды Б. Э. Д.- 70ж. Вергили осы аурудан өлген малдың терісін сыдыруға болмайды, «өйткені кейін оны не ауамен, не отпен тазарта алмайсың» деген Р. Кох-1876-микробтың спора түзетін қасиетін анықтады Араб дәрігерлері «парсы күйдіргісі», ал грек және рим дәрігерлері «текті күйдіргі» деп атаған Л.С. Ценковский-1883 Бірінші рет Россияда вакцина шығарды

3 слайд

#4 слайд
Аурудан өлген мал Спора түзіледі Ауруға бейім жануар (қой, ешкі, жылқы, сир)

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд
Көкбауыр Бауыр Өкпе Септицемия

9 слайд

#10 слайд
Капсула топалаңның қоздырушысынсының фагоцитозға ұшырауына тосқауыл жасайды, ал микроб бөліп шығарған улы заттар оны бекіткен жасушаларды ыдыратады. Босанған бациллалар тағы да қан ағысына түсіп Септицемия мен интоксикацияның дамуынаа жол ашады. Гипоксия байқалып, қышқыл-сілті тепе-теңдігі бұзылады, қан ұю қасиетін жоғалтады.

10 слайд

#11 слайд
Аурудың клиникалық белгілері.(симптомдары) Инкубациялық уақытының ұзақтығы байланысты болады: 1.Патогенді микробтың уыттылығына. 2.Мөлшеріне. 3.Денеге енген орнына 4.Организмнің төзімділігіне. Әдетте 1-3 күн. Аурудың негізгі екі түрі бар: Септицемиялы(өлі тиген)және карбункулды(күйдіргі). Күйдіргі ретінде байқалған дерт дерт процессінің орын тебуіне байланысты (шартты түрде)топалаңның тері, ішек, өкпе, ангина түрлері болады. Жалпы топалаңға шалдыққан малдың бір мүшесі ғана зақымдануы өте сирек. Топалаң әдетте: аса жіті жіті 1 – 2 күнге созылады жітілеу - 4- 5 күнге созылады Созылмалы түрі сирегірек кездеседі Ол доңызда болуымүмкін. Аса жіті топалаң қой мен ешкіде байқалады. Ауру мал ентігеді дірілдеп-қалшылдайды, кейде орнынан секіріп барып құлап өледі. Танау мен аузынан қанды қөбік ағып жатады. Жылқы мен сиыр еліріп одан кейін тез басылады. ентігіп, солығын баса алмайды дем алады, кілегей қабықтары қөқшілденіп, температурасы -42ºСжетеді. Жіті кезінде: жылқының ішегі түйіледі, сиырдың мес қарны кебеді. Бұлшық еттері дірілдейді.Іші қатады кейде керісінше қан аралас іші өтеді, несепте қан байқалады. Жануар тез әлсіреп, тынысы тарылып, кілегей қабықтары көгеріп, қанталай бастайды. Жұтқыншақ маңында, әукесінде, қарын астында домбығу пайда болады. Мал 2- 3 күнде өледі. Жітілеу кезі 6-8 күнге созылады, белгілер баяу өрбиді. 1 -2 сағат

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
Патанатомиялық өзгерістер. Өлексені союға қтаң түрде тиым салынады. 1.Өлеседе сіресу болмайды немесе әлсіз білінеді. 2. Табиғи тесіктерде газды көпіршікті қан ағады. 3.әр жерінде, көбінесе жағының астында. Мойынының төменгі жағында, қолтығы мен шабында былқылдаған ісік болады. 4.Қаны қара қошқыл түсті, ұйымайды. 5.сыпырылған терінің ішкі жағы қоңыр-қызыл түсті. 6.Көкбауыр (талақ) шектен тыс ұлғайып кеткен, кескен кезде деготь тәрізді қоймалжың ағады. Балау. 1.Індеттанулық деректер. 2.Клиникалық белгілер. 3.Патанатомиялық өзгерістер. 4.Зертханалық зерттеулер. А)Бактериологиялық әдіс.(микроскопия, себінді жасау т..б) Б)Биологиялық әдіс (тышқанға, қоянға сынама қою) В)Серологиялық әдіс (қанның сарысуынан арнайы антиденені табу) Егер өлексе бұзылып кетсе зертханаға терінің (10×10) немесе ағзалардың кесіндісін жібереді.Бұлардан даярланған экстракты преципитация реакциясында тексеру арқылы балау қойылады. Медицина практикасында адамды, ал соңғы кезде ветеринарияда шошқаны тірі кезінде ауруға топалаң аллергені (антраксин) арқылы тері сынамасын қолданып тексереді.

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
Дифференциальды диагноз. Сиырда- қарасаннан. Қойда - секіртпе мен жыбырлақтан. Барлық жануарлардан- қатерлі домбығудан, пастереллезден, пироплазмоздардан, лейкоздан, уланудан, тимпаниядан, күн өтуден. Емі. Қан сарысуы мен иммуноглобулин қолданылады. Тері астына бір орынға 25-30мл-ден егеді. Жылқы мен сиырға 100-200мл, қой, ешкі, шошқаға 50-100мл жібереді. Анафилаксия болмау үшін алғаш 0,5-1мл жіберіп, 15-30 минуттан соң қалғанын жібереді. Антибиотиктер қолдану бірге жүреді. Иммунитет. Жасанды иммунитет үшін шт-55 вакцинасы қолданылады. Дауалау және күресу шаралары. 1.Малды вакциналау. 2.Індет жайлаған жерлерді есепке алу және сауықтыру, санитариялық шектеу шараларын жүргізу.

20 слайд

#21 слайд

21 слайд

#22 слайд
Сібір жарасының қоздырушыс ына сипаттама берӨте төзімді Спорасы қайнақ суда 45 -60 минутқа дейін жойылмайды Мал ағзасында капсула түзейді . Топырақта спора түзейді Аэроб Сібір жарасының қоздырушыс ына сипаттама бер

22 слайд

#23 слайд
1.Жылқыд а - 2.Сиырда - 3.Қойда - 4.Ешкіде - 5.Түйеде - 6.Адамда - 1. ақшелек 2. қарабез 3. топалаң 4. күйдіргі немесе түйнеме 5. шөк-шек. 6. жамандат.Әр түлікке тән атауларын дұрыс тіркестір

23 слайд

#24 слайд
Сөздерді топтастарыңыздар. Сөздерді топтастарыңыздар. Клиникалық белгілері. Клиникалық белгілері. Патанатомиялық белгілеріПатанатомиялық белгілері 1.Көкбауыр үлкейеді. 2.Темпераурасы көтеріледі. 3.Қан ұйымайды. 4.Сір еспейді. 4.Ентігеді. 5.Табиғи тесіктерден қан ағады. 6.Секіреді, құлайды. 7.Кілегей қабықтары қызарады. 8.Дірілдейді. 9.Терісінің ішкі жағы қоңыр -қызыл түсті. 10.Қан аралас іші өтеді. 11. Сиырдың іші кебеді. 12.Жылқының іші түйіледі. 13. Малдың іші қатады (запор) Көкбауыр үлкейеді Қан ұйымайды Сіреспейді Табиғи тесіктерден қан ағады. Терісінің ішкі жағы қоңыр – қызыл түсті. Өлген малдың денесінде домбықтар білінедіТемпературасы көтеріледі . Ентігеді. Секіреді, құлайды Кілегей қабықтары қызарады. Дірілдейді. Сиырдың іші кебеді. Жылқының іші түйіледі. Малдың іші қатады (запор) Қан аралас іші өтеді

24 слайд