Ашық сабақ Сол қолдың құпиясы

#1 слайд
СОЛ ҚОЛДЫҢ ҚҰПИЯСЫ

1 слайд

#2 слайд
Cолақай деген сөз көптеген тілдерден аударғанда «икемсіз, қолайсыз, қабілетсіз» деген мағынаны білдіреді. Ағылшын тіліндегі «Lefthanded» деген сөзінің синонимі тек епсіз, икемсіз ғана емес – тұйық және арамза деген мағыналарды білдірсе, ал франсузша “Gauche”-«сол жақ» ебедейсіз, шыншыл емес деген мағына берген, немісше “Link” – «сол жақ» «икемсіз» деген мағынаны, нигерияда сол қолды «ово оси», яғни «икемге келмейтін» деп атаған.

2 слайд

#3 слайд
Ежелгі жапон жігіттері солақай ұрпақтың өмірге келуінен қауіптенгендіктен солақай қыздардан барынша бойын аулақ салуға тырысқан екен. Қытайда солақайларды нашар адам деп санап оларды түсінде көрсе де жамандыққа жорыған. Мұсылмандарда да сол қол таза деп саналмаған. Сол қолмен тамақ ішпеген, ас ұсынса немесе сыйлық берсе сыйламағандық деп есептеледі.Ал Марокколықтар оларды жынменен астыртын байланысы бар деп санап, туыла сала қарғалғандар деп атапты. Бұның бәрі адамның екі иығында екі: оң жақта жақсылық, сол жақта жамандықтың жебеушісі отыратыны, солақай жандардың сол жағындағы жамандыққа қарай бейім болатындығы туралы аңыздан шыққан. Әрі көне батыс елдеріндегі аңыз бойынша мыстандар мен сиқыршылардың бәрі таяқшаларын сол қолымен ұстап сиқырлайтын көрінеді.

3 слайд

#4 слайд
Солақайлықты анықтау жолдарына тоқтала кетсек, ең кішкентай кезіңде баланың қай қолының жұдырғы тығыз болса, кейінірек қай қолымен сылдырмақты ұзағырақ ұстаса, туғаннан кейін 4 апта өткеннен кейін бала төсекте жатып басып жиі сол жаққа бұра берсе, оң аяғы мен оң қолының жиырылуы қалыпты болса, бала солақай болуы мүмкін. Сонымен қатар 3 айлығынан бастап, қай қолымен әрекеттерді орындауына көңіл бөлу қажет. Ойнаған кезде ойыншыққа қолын созғанда, сол қолын жиі жүгіртсе, бала солақай болуы мүмкін. Ал, ересек баладан солақайлықты сұрақ қою арқылы білуге болады.

4 слайд

#5 слайд
Тарихқа көз салсақ, солақайлық құптарлық емес құбылыстардың негізінде болғандықтан, солақайларды міндетті түрде оңақайлыққа қайта үйрету қолға алына бастады. Баланың сол қолымен жазуға, әрекет етуге күш көрсеткен жағдайда сол мезетке дейінгі баланың бойында, байқалмаған астеникалық белгілер көрініс бере бастайды, атап айтқанда бала тез шаршағыш болады, жұмыс істеу қабілеті төмендеп, сол қолының шаршағандығы мен басының ауырғандығының белгілері көрінеді. Осы аралықта баланың түнгі, ұйқысы бұзылады, тамаққа тәбеті шаппай, балалардың бойында ызалаңқылық, ұстамсыздық, қызбалық байқалып, ата- аналарына, тәрбиешілеріне, педагогтарына қатысты қарсылық реакциясы жиіленеді. Сирек жағдайда тұтықпа, дәретін ұстай алмау жағдайлары орын алады.

5 слайд

#6 слайд
Солақайлық туралы көзқарастар мен болжамдар 1. Генетикалық факторлар (тұқым қуалаушылық) 2. Патологиялық факторлар 3. Физиологиялық факторлар (мидың жарты шарлары қызметінің бұзылуы) (Поль Брока) 4. Биологиялық факторлар (мәжбүр болған солақайлық яғни оң қолының жарақат алуы, сынуы, буынының шығып кетуі) 5. Әлеуметтік факторлар («Солақайлар әлемінде» ересектер мен құрбы-құрдастарына еліктеу арқылы «күш көрсетпей-ақ» өздігінен болатын солақайлық) 6. Бір жұмыртқалы (монозиготты) егіздерде ғана көрініс беретін солақайлық (Спингер, Дейч) 7. Адамның жынысына байланысты латерализацияның қалыптасуына тұқым қуалайтын факторлардың әсері (Н.Гешвинд, А.Галабурд) 8. Баланың ана құрсағында және дүниеге келу сәтінде алған жарақаттардың әсерінен болатын солақайлық 9. Солақайлық әдет, ол әлеуметтік жағдайлардың әсерінен туындайтын нәтиже (С.Джексон)

6 слайд

#7 слайд
Әлемге танымал солақай адамдар Юлий Цезарь Александр Македонский Людвиг Ван Бетховен АҚШ-тың абыройын асқақтатқан үш президент – Рональд Рейган, Джордж Буш, Билл Клинтон

7 слайд

#8 слайд
Әлемге танымал қазақстандық солақай адамдар Лондон Олимпиадасында абыройымызды асқақтатып алтын медаль алған Серік Сәпиев домбырашы, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты Мұрагер Сауранбаев Нұрғиса Тілендиев күйші композиторы, дирижер Гүлфайрус Исмайлова қазақ кескіндемешісі, театр және кино суретшісі.

8 слайд

#9 слайд
Әлемдегі халықтың шамамен 10-12 пайызы солақайлар. Зерттеу нәтижелеріне қарағанда, әйел адамдардан гөрі жігіттер қауымы көп жағдайда солақай болып келеді екен. Халықаралық «Солақайлар күні» ресми түрде 13 тамызға бекітілген. Бұл күнді белгілеу туралы шешім 1992 жылы қабылданған. Нью-Йорктегі Сэйнт Лоуренс университеті ғалымдарының зерттеуінің нәтижесі бойынша ақылдылық коэффициенті солақайларда жоғарырақ болады екен. Мәселен, Альберт 40-тан асқан әйелдің баласының солақай болып туылу ықтималдылығы өте жоғары болады. Ғалымдардың айтуынша, солақайлар математика, архитектура секілді кеңістікке байланысты ғылымдарға икемдірек болады. Солақай жандардың миының оң және сол бөліктерінің байланысы өте сапалы. Осының әсерінен олар тез ойлайтын, тез шешім қабылдайтын болып келеді. Әлемдегі 1 пайыз адам ғана екі қолымен бірдей икемде жұмыс істей береді. Сәбиді етпетімен жатқызғанда оңқайлар басын оңға бұрып жатса, солақайлар керісінше істейді немесе сол күйі жата береді екен. Әлемге әйгілі болған солақайлардың арасында Пол Маккартни, Билл Гейтс, Фидель Кастро, Генри Форд, Чарли Чаплин, Александр Великий, Леонардо да Винчи, Микеланджело, Льюис Кэрролл, Юлий Цезарь, Моцарт, Бетховен, Ницше, Марк Твен , Прокофьев, Гете, Кафка секілді планета мақтаныштары бар.

9 слайд

#10 слайд
Бірінші әдістеме. Ең біріншіден оқушылардың информацияны қалай қабылдауы болып табылады. Ол үшін біз оқушының информацияны қабылдау ерекшеліктерін, яғни қабылдаудың басым модальділігін анықтауды мақсат еттік. Толығырақ айтқанда, баланың информацияны қабылдағандағы типтерге бөліп көрсеттік. Біз білетіндей, адамды үш түрлі типке бөлуге болады. 1.Визуал типті адамдар – бұл адамдар негізінен көргендері және елетері арқылы қабылдайды. 2. Аудиал – информацияны есту анализаторлары арқылы қабылдайды. 3. Кинестетик – түйсіну, интуиция арқылы қабылдайды. Бұл техника бойынша анықтауда біз балаларға өздерің ұнататын ертегі геройлары туралы, ұнататын ертегісі немесе мультфильмі жайлы айтуды сұрадық. Және осы алынған мәліметтер бойынша баланың информацияны қалай қабылдайтындығын және қай түрге жататынын анықтадық.

10 слайд

#11 слайд
Солақайлар мен оңақайларда кездесетін қабылдау типтерінің пайыздық көрсеткіштері. № Солақайлар Оңақайлар Визуал 33,3% 26,5% Аудиал 46,6% 40% Кинестетик 20% 33,3%

11 слайд

#12 слайд
Осы көрсеткіштер бойынша біз солақай балалар мен оңақай балалардың информациясын қабылдау кездегі айырмашылықтарын, өзіндік ерекшеліктері бар екеніне көзіміз жетті. Сонымен информацияны қабылдаудағы солақайларда аудиал басым екенін, екіншіден визуалдар кейін кинестетиктер екенін көреміз. Ал оңақайларда аудиалдар басым екенін, екіншіден кинестетиктер, үшіншіден визуалдар екенін көреміз. Сондықтан біз оңақайлар мен солақайлар арасында информацияны қабылдауда үлкен айырмашылық жоқ екенін байқаймыз.

12 слайд

#13 слайд
Екінші әдістеме. Енді ойлаудың вербалды -анықтау үшін келесі әдістемелерді қолдандық: Вербалды-логикалық ойлауды анықтайтын әдістеме. Бұл методиканы жүргізу үшін артық сөзді сызып бастайтын бланкілер қажет. Методика 15 сериядан тұрады, әр серияда 4 сөзден тұрады. Зерттелінушіге секундомер және протокол қажет. Зерттелінуші уақытты және жауаптың дұрыстылығын протоколға белгілейді. Тапсырманы орындау балдар арқылы есептелінеді. Әрбір дұрыс жауап үшін – 2 балл; қате жауап үшін – 0 балл қойылады.

13 слайд

#14 слайд
«Вербалды-логикалық ойлау» бойынша солақайлар мен оңқайлар арасындағы айырмашылықтарын анықтау. № оң қол уақыты cол қол уақыты 1 А.Х. 12 17 М.А. 12 21 2 Ә.Э. 8 30 Ж.Ж. 13 24 3 Б.Қ. 14 41 М.Н. 14 40 4 Б.А. 14 38 Р.Ж. 10 25 5 Б.Қ. 14 39 С.Ж. 14 41 6 Б.С. 12 21 С.Ұ. 14 33 7 Е.Е. 12 10 С.И. 10 28 8 Ж.Н. 12 25 С.Б. 10 25 9 Ж.С. 12 21 С.А. 20 45 10 Қ.А. 8 35 Қ.А. 18 36 11 Қ.Е. 14 13 Т.А. 18 42 12 Қ.Б. 12 33 Ж.А. 12 21 13 Қ.Қ. 12 21 А.Х. 10 28 14 Қ.Р. 11 10 Б.А. 10 25 15 М.А. 10 36 Ж.Н. 10 28

14 слайд

#15 слайд
Солақайлардағы ойлау түрінің ерекшелігін көрсету. Яғни, Алынған статистикалық көрсеткіштер бойынша солақай балалардың ойлау ерекшелігінде айырмашлық бар екенін және де вербальды-логикалық Сонымен, біз солақай балаларда вербальды-логикалық ойлаудың басым екенін көрдік

15 слайд

#16 слайд
Үшінші әдістеме «Оқу іс-әрекетінің ерекшеліктерін анықтауға» арналған. Негізінен бұл сұрақтама мұғалімге қойылатын арнайы сұрақтардан тұрады. Бұл жерде мұғалімнің солақай оқушының оқу іс-әрекетінде ерекшеліктерін, оның оң қолды балалармен салыстырғандағы айырмашылығы жайлы айтылады. Және де оқу сұрақтамада мұғалімнің солақай балалардың оқу іс-әрекеті кезіндегі ерекше көріністері, қиыншылықтары туралы пікірін білдіреді.

16 слайд

#17 слайд
Бұл сұрақтамада негізінен мұғалімнің солақай балалардың оқу іс-әрекеті кезіндегі тапсырманы орындау ерекшеліктері туралы айтылды. 1.Сұрақ бойынша, солақайларға математика, ана тілі, бейнелеу ұнайтындығын айтты.Бірақ оңақайлар мен салыстырғанда аса басым пәндерді таңдау ерекшелігі көрінбеді. 2.Сұрақ бойынша, солақайларға көбінесе математика пәні жеңіл, ал қиын болып келетін пәнге қазақ тілі пәні екенін айтты. 3.Сұрақ бойынша, мұғалімдердің айтуынша, солақайлық оқу іс-тәжірибесіне олардың жазу, сызу кезінде үлгермей қалуы ғана әсер етеді деп айтқан. 4.Сұрақ бойынша, солақай оқушылар оңақай оқушылардан өздерінің арнайы бір тапсырманы берген кезде ерекше ой ұшқұрлығымен, жазу жазған кезде баяулығымен ерекшелінетінін айтқан.

17 слайд

#18 слайд
Практикалық бөлімді қорытындылайтын болсақ, мынадай нәтижелер шығара аламыз. Жоғарыда айтылып өткендей, оқудың индивидуалды стилінің құрылымына сәйкес солақайлардың оқу іс-әрекетінде салыстырмалы түрде үлкен айырмашылық бар. Оны біз жүргізілген методикалар арқылы дәлелдедік. Содан мынандай нәтиже шықты: 1.Информацияны өңдеу кезінде солақайлар мен оңақайлар арасында айырмашылықтар бар. 2.Солақай балаларда бейнелі ойлау басым болып шықты. 3.Оң қолды балаларда вербалды-логикалық ойлау басым шықты. 4.Оқу мотивациясы бойынша мәнді айырмашылық бар. 5.Солақай балаларда білім алуға байланысты мотивацияның басым болуы. Сонымен, біз жұмыстың мақсатына жеттік, яғни бастауыш сыныптағы солақайлықтың оқу іс- әрекетіндегі стилі ерекше, өзгеше екенін анықтадық. Негізгі болжамымыз дәлелденді.

18 слайд

#19 слайд
Назар қойып тыңдағандарыңызғ а көп көп рақмет!!!

19 слайд