ЖИ көмекші
Ашық сабақ:Аралас бездер. Ұйқыбез. Жыныс бездері. Гуморальдық және жүйкелік реттелу
Жүктеу
#1 слайд
Т.Г.Шевченко атындағы жалпы орта білім беретін мектеп
2018 – 2019 оқу жылы
Сабақтың тақырыбы:
Аралас бездер. Ұйқыбез.
Жыныс бездері.
Гуморальдық және жүйкелік
реттелу
Сынып: 8 «а»
Пән мұғалімі: Қосниязова. А.С
1 слайд
Т.Г.Шевченко атындағы жалпы орта білім беретін мектеп 2018 – 2019 оқу жылы Сабақтың тақырыбы: Аралас бездер. Ұйқыбез. Жыныс бездері. Гуморальдық және жүйкелік реттелу Сынып: 8 «а» Пән мұғалімі: Қосниязова. А.С
#2 слайд
Сабақтың мақсаты:
Аралас бездерінің ағзада
орналасуы, құрылысы,
негізгі атқаратын
қызметтерімен танысу,
олардың қызметінің
бұзылуынан туындайтын
аурулар мен олардың алдын
алу
Аралас бездердің қызметінің
бұзылу себептерін талдау
және салыстыру, қорытынды
шығара білу қасиеттерін
дамыту.
Күтілетін нәтиже:
2 слайд
Сабақтың мақсаты: Аралас бездерінің ағзада орналасуы, құрылысы, негізгі атқаратын қызметтерімен танысу, олардың қызметінің бұзылуынан туындайтын аурулар мен олардың алдын алу Аралас бездердің қызметінің бұзылу себептерін талдау және салыстыру, қорытынды шығара білу қасиеттерін дамыту. Күтілетін нәтиже:
#3 слайд
Мүшелер жүйесі
3 слайд
Мүшелер жүйесі
#4 слайд
4 слайд
#5 слайд
Сиқырлы сандар
1. Ішкі секреция бездерінен бөлінетін сұйықтық Гормондар
2. Жүйке ұлпасының жасушасы Нейрон
3. «Көңіл күй» гормоны деп те аталады Адреналин
4. Көмекейдің алдыңғы жағында орналасқан без Қалқанша
5. Бұл аурудың екінші атауы «қола ауруы» Аддисон
6. Қалқанша безінен бөлінетін гормон Тироксин
7.Зат алмасу күшейіп, көздері бадырайып алға қарай шығып тұрады
Базедов
8. Барлық мүшелер жүйесін біріктіріп, жұмысын реттейтін жүйе Жүйк е
9.Жас балаларда қалқанша бездің гормоны жетіспесе
болатын ауру Кретинизм
10. Нейронның қысқа өсіндісі Дендрит
11. Аяқ қол сүйектері ұзарып, бет сүйектері алға шығыңқы Акромегалия
12. Ішкі секреция бездерінің әсерінен болатын ауруларды
емдейтін дәрігер Эндокринолог
1
4
5
6
7
8
9
10
11
12
3
2
5 слайд
Сиқырлы сандар 1. Ішкі секреция бездерінен бөлінетін сұйықтық Гормондар 2. Жүйке ұлпасының жасушасы Нейрон 3. «Көңіл күй» гормоны деп те аталады Адреналин 4. Көмекейдің алдыңғы жағында орналасқан без Қалқанша 5. Бұл аурудың екінші атауы «қола ауруы» Аддисон 6. Қалқанша безінен бөлінетін гормон Тироксин 7.Зат алмасу күшейіп, көздері бадырайып алға қарай шығып тұрады Базедов 8. Барлық мүшелер жүйесін біріктіріп, жұмысын реттейтін жүйе Жүйк е 9.Жас балаларда қалқанша бездің гормоны жетіспесе болатын ауру Кретинизм 10. Нейронның қысқа өсіндісі Дендрит 11. Аяқ қол сүйектері ұзарып, бет сүйектері алға шығыңқы Акромегалия 12. Ішкі секреция бездерінің әсерінен болатын ауруларды емдейтін дәрігер Эндокринолог 1 4 5 6 7 8 9 10 11 12 3 2
#6 слайд
§ 12. Аралас бездер. Ұйқыбез. Жыныс бездері.
Гуморальдық және жүйкелік-гуморальдық реттелу
Аралас секрециялы бездер - біздің организмімізде екі
қызметті қатар атқаратын (сырттай да, іштей де гормон
бөлетін) бездер.
Оларға ұйқы безі мен жыныс бездері жатады.
Ұйқыбездің басы, денесі, құйрығы болады.
Ұйқы безі екі қызмет атқарады:Ұйқы безі екі қызмет атқарады:
1.Ас қорыту сөлін түзеді.1.Ас қорыту сөлін түзеді.
2.Инсулин және глюкагон2.Инсулин және глюкагон гормондарын өндіреді.
Организмде инсулин тез бұзылады, сондықтан ол қанға
үнемі түсіп отыруға тиіс. Инсулин өндірілуінің
төмендеуінен көмірсулардың көп мөлшері организмнен
зәрмен бірге шығарылады. Бұл қантты диабетқантты диабет ауруының
дамуына себепші болады.
6 слайд
§ 12. Аралас бездер. Ұйқыбез. Жыныс бездері. Гуморальдық және жүйкелік-гуморальдық реттелу Аралас секрециялы бездер - біздің организмімізде екі қызметті қатар атқаратын (сырттай да, іштей де гормон бөлетін) бездер. Оларға ұйқы безі мен жыныс бездері жатады. Ұйқыбездің басы, денесі, құйрығы болады. Ұйқы безі екі қызмет атқарады:Ұйқы безі екі қызмет атқарады: 1.Ас қорыту сөлін түзеді.1.Ас қорыту сөлін түзеді. 2.Инсулин және глюкагон2.Инсулин және глюкагон гормондарын өндіреді. Организмде инсулин тез бұзылады, сондықтан ол қанға үнемі түсіп отыруға тиіс. Инсулин өндірілуінің төмендеуінен көмірсулардың көп мөлшері организмнен зәрмен бірге шығарылады. Бұл қантты диабетқантты диабет ауруының дамуына себепші болады.
#7 слайд
•Гликоген – жануар крахмалы, суда
ерімейді, сондықтан қан құрамында
болмайды.
•Жыныс бездері организмнің өсуі мен
жетілуін, екінші реттік жыныс белгілерінің
қалыптасуын реттейтін гормондар
өндіреді.
7 слайд
•Гликоген – жануар крахмалы, суда ерімейді, сондықтан қан құрамында болмайды. •Жыныс бездері организмнің өсуі мен жетілуін, екінші реттік жыныс белгілерінің қалыптасуын реттейтін гормондар өндіреді.
#8 слайд
•Гуморальдық реттелу мүшелер мен
жасушалардың өзара әрекетінің ежелгі түрі болып
табылады.
•Гормондық реттелу жасушалар мен ұлпаларда
түзілетін биологиялық белсенді заттар арқылы
баяу іске асырылады.
•Эндокриндік жүйеге жүйке жүйесі, Эндокриндік жүйеге жүйке жүйесі,
•ал жүйке жүйесінің жұмысына ішкі секреция ал жүйке жүйесінің жұмысына ішкі секреция
бездерінің гормондары әсерін тигізеді.бездерінің гормондары әсерін тигізеді.
8 слайд
•Гуморальдық реттелу мүшелер мен жасушалардың өзара әрекетінің ежелгі түрі болып табылады. •Гормондық реттелу жасушалар мен ұлпаларда түзілетін биологиялық белсенді заттар арқылы баяу іске асырылады. •Эндокриндік жүйеге жүйке жүйесі, Эндокриндік жүйеге жүйке жүйесі, •ал жүйке жүйесінің жұмысына ішкі секреция ал жүйке жүйесінің жұмысына ішкі секреция бездерінің гормондары әсерін тигізеді.бездерінің гормондары әсерін тигізеді.
#9 слайд
Көмірсулар Көмірсулар
Глюкоза.Глюкоза.
9 слайд
Көмірсулар Көмірсулар Глюкоза.Глюкоза.
#10 слайд
Физикалық қасиеті:
10 слайд
Физикалық қасиеті:
#11 слайд
Глюкоза формуласыГлюкоза формуласы
11 слайд
Глюкоза формуласыГлюкоза формуласы
#12 слайд
Глюкозаның биологиялық рөлі
Глюкоза фотосинтез процесі нәтижесінде түзіледі.
Глюкоза – адамның қанында 0,1% болады. Қатты ауырған
кезде, операциядан кейін жасанды жолмен
тамақтандырғанда қолданылады.
12 слайд
Глюкозаның биологиялық рөлі Глюкоза фотосинтез процесі нәтижесінде түзіледі. Глюкоза – адамның қанында 0,1% болады. Қатты ауырған кезде, операциядан кейін жасанды жолмен тамақтандырғанда қолданылады.
#13 слайд
Глюкозаның
қолданылуы
13 слайд
Глюкозаның қолданылуы
#14 слайд
Глюкоза табиғатта
14 слайд
Глюкоза табиғатта
#15 слайд
Майлар
15 слайд
Майлар
#16 слайд
Физикалық қасиеті:
16 слайд
Физикалық қасиеті:
#17 слайд
17 слайд
#18 слайд
Майлардың маңызы
Майлардың 1г толығымен тотыққанда 108г су
түзіледі, сондықтан түйелер ұзақ уақыт сусыз
жүре алады;
1г май -40 кДж, 1г бензин-42 кДж, 1г тас көмір-
31 кДж,
1г құрғақ ағаш -15 кДж энергия береді.
Майлы аспен әуестенбеу керек, себебі олар
жүрек және қан тамырларының ауруына әкеп
соғады
18 слайд
Майлардың маңызы Майлардың 1г толығымен тотыққанда 108г су түзіледі, сондықтан түйелер ұзақ уақыт сусыз жүре алады; 1г май -40 кДж, 1г бензин-42 кДж, 1г тас көмір- 31 кДж, 1г құрғақ ағаш -15 кДж энергия береді. Майлы аспен әуестенбеу керек, себебі олар жүрек және қан тамырларының ауруына әкеп соғады
#19 слайд
Топтық жұмыс
І топ
ІІ топ
ІІІ топ
Гуморальдық және жүйкелік реттелу
19 слайд
Топтық жұмыс І топ ІІ топ ІІІ топ Гуморальдық және жүйкелік реттелу
#20 слайд
Шығармашылық жұмыс
20 слайд
Шығармашылық жұмыс
#21 слайд
Жылыой ауданының 2014-2015 жылғы аралықтары қант
диабетінің көрсеткіші
2013 2014 2015
І тип 23 38 42
ІІ тип 438 558 574
ІІІ тип 43 66 68
Барлығы 504 662 684
21 слайд
Жылыой ауданының 2014-2015 жылғы аралықтары қант диабетінің көрсеткіші 2013 2014 2015 І тип 23 38 42 ІІ тип 438 558 574 ІІІ тип 43 66 68 Барлығы 504 662 684
#22 слайд
Тренинг
“Күзгі жаңбыр”
22 слайд
Тренинг “Күзгі жаңбыр”
#23 слайд
Семантикалық карта
Шартты кодты пайдаланып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңдер
а) қалқанша без, б) гипофиз, в) ұйқы безі, г) адреналин,
д) қалқаншамаңы бездері, е) инсулин
1. Қанның құрамында қант
мөлшерінің артқандығы анықталды.
Бұл ауруда қай гормон жетіспейді?
2. Қай без гормондары қан мен ұлпа
сұйықтығындағы фосфор мен
кальцийдің мөлшерін реттейді?
3. Ішкі секреция безінің қайсысын
“эндокрин бездері оркестрінің
дирижері” деп атайды?
4. Сөлін өзекшесі арқылы тікелей
ұлтабарға құятын без?
5. Қай гормон организмдегі энергия
шығынын едәуір арттырады?
6. Адам қай гормонның әсерінен
бозарады?
23 слайд
Семантикалық карта Шартты кодты пайдаланып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңдер а) қалқанша без, б) гипофиз, в) ұйқы безі, г) адреналин, д) қалқаншамаңы бездері, е) инсулин 1. Қанның құрамында қант мөлшерінің артқандығы анықталды. Бұл ауруда қай гормон жетіспейді? 2. Қай без гормондары қан мен ұлпа сұйықтығындағы фосфор мен кальцийдің мөлшерін реттейді? 3. Ішкі секреция безінің қайсысын “эндокрин бездері оркестрінің дирижері” деп атайды? 4. Сөлін өзекшесі арқылы тікелей ұлтабарға құятын без? 5. Қай гормон организмдегі энергия шығынын едәуір арттырады? 6. Адам қай гормонның әсерінен бозарады?
#24 слайд
“Орныңды тап”
“Бездерді орнына сәйкестендіру”
24 слайд
“Орныңды тап” “Бездерді орнына сәйкестендіру”
#25 слайд
А-қалқанша без (2)
Б-гипофиз (1)
В-бүйрекүсті безі (3)
Г-ұйқыбез(4)
Д-аналық жыныс
безі(5)
Е-аталық жыныс
безі(6)
25 слайд
А-қалқанша без (2) Б-гипофиз (1) В-бүйрекүсті безі (3) Г-ұйқыбез(4) Д-аналық жыныс безі(5) Е-аталық жыныс безі(6)
#26 слайд
“Ойлан, жұптас, пікірлес”
26 слайд
“Ойлан, жұптас, пікірлес”
#27 слайд
Тест
1. Инсулиннің жетіспеуінен болатын ауру:
А) ергежейлік
В) акромегалия
С) Базедов ауруы
Д) Қантты диабет
Е) Кретинизм
2. Ұйқы безінде бөлінетін гормон:
А) Тироксин
В) Тимозин
С) Адреналин
Д) Инсулин, глюкагон
Е) Йодомарин
3. Қалқанша безінен бөлінетін гормон:
А) Тироксин
В) Тимозин
С) Адреналин
Д) Инсулин
Е) Йодомарин
4. Жыныс бездерінен қандай гормондар
бөлінеді: А) Тироксин В) Екінші реттік
жыныс белгілерін қалыптастыратын
С) Адреналин Д) Инсулин Е) Тимозин
5. Гликоген: А) Тироксин В) Тимозин
С) Жануар крахмалы Д) Инсулин
Е) Гормон
6. Қандағы глюкозаны реттейтін гормон:
А) Инсулин
В) Тестостерон
С) Гипофиз
Д) Паратгормон
Е) Адреналин
7. Өт бөледі: А) Гипофиз В) Айырша без
С) Бауыр Д) Жыныс бездері
Е) Қалқанша маңы бездері
8. Ішкі секреция бездері:
А) Май В) Тер бездері
С) Сүт бездері Д) Бауыр Е) Ұйқыбез
9. Айырша без гормоны:
А)Тироксин
В) Инсулин
С) Тимозин
Д) Тестостерон
Е) Паратгормон
10. Тері бездері:
А) Сілекей
В) Сүтбездері
С) Уыз шырыны
Д) Жыныс бездері
27 слайд
Тест 1. Инсулиннің жетіспеуінен болатын ауру: А) ергежейлік В) акромегалия С) Базедов ауруы Д) Қантты диабет Е) Кретинизм 2. Ұйқы безінде бөлінетін гормон: А) Тироксин В) Тимозин С) Адреналин Д) Инсулин, глюкагон Е) Йодомарин 3. Қалқанша безінен бөлінетін гормон: А) Тироксин В) Тимозин С) Адреналин Д) Инсулин Е) Йодомарин 4. Жыныс бездерінен қандай гормондар бөлінеді: А) Тироксин В) Екінші реттік жыныс белгілерін қалыптастыратын С) Адреналин Д) Инсулин Е) Тимозин 5. Гликоген: А) Тироксин В) Тимозин С) Жануар крахмалы Д) Инсулин Е) Гормон 6. Қандағы глюкозаны реттейтін гормон: А) Инсулин В) Тестостерон С) Гипофиз Д) Паратгормон Е) Адреналин 7. Өт бөледі: А) Гипофиз В) Айырша без С) Бауыр Д) Жыныс бездері Е) Қалқанша маңы бездері 8. Ішкі секреция бездері: А) Май В) Тер бездері С) Сүт бездері Д) Бауыр Е) Ұйқыбез 9. Айырша без гормоны: А)Тироксин В) Инсулин С) Тимозин Д) Тестостерон Е) Паратгормон 10. Тері бездері: А) Сілекей В) Сүтбездері С) Уыз шырыны Д) Жыныс бездері
#28 слайд
Тест жауаптары
•1-д, 2-д, 3-а, 4-в
1 – Д
2 – Д
3 – А
4 – В
5 – С
6 – А
7 – С
8 – Е
9 – С
10 - В
28 слайд
Тест жауаптары •1-д, 2-д, 3-а, 4-в 1 – Д 2 – Д 3 – А 4 – В 5 – С 6 – А 7 – С 8 – Е 9 – С 10 - В
#29 слайд
Үйге тапсырма
Кестені толтыру: Бездің атауы, ағзада
орналасуы, қызметі (56 бет)
29 слайд
Үйге тапсырма Кестені толтыру: Бездің атауы, ағзада орналасуы, қызметі (56 бет)
#30 слайд
Рефлексия
“Бес қадам, бес дәлел”
30 слайд
Рефлексия “Бес қадам, бес дәлел”
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
