Бал арасы экологиялық жүйеде

#1 слайд
БАЛ АРАСЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖҮЙЕДЕ . Секция : Экология Зерттеу жұмысының авторы: Кульбаева Самира 1 «Ә» Жетекшісі: Балтабаева Жадыра Ерлановна

1 слайд

#2 слайд
Мазмұны   І. Кіріспе бөлім ІІ. Негізгі бөлім • Бал араның түрлері • Бал араның тіршілігі • Ара балының түрлері • Ара және адам • Бал арасының өнімдерінің адам денсаулығына әсері ІІІ. Қорытынды бөлім                                           

2 слайд

#3 слайд
Аннотация Бұл жоба бал арасының өнімдерінің адам денсаулығына әсері туралы , омарташылықты жүргізуде биологиялық, экологиялық тиімділігін іске асыру, туған өлкенің табиғатын сүюге, қорғауға тәрбиелеу. Бал арасының маңызы мен күнделікті өмірде қолдануға үйрету туралы зерттелген.

3 слайд

#4 слайд
Кіріспе • Менің зерттеу жұмыс тақырыбым «Бал арасы экологиялық жүйеде» деп аталады. Бал араның тіршілігі мен түрлері туралы қызығушылықтан оны зерттеу туралы ниет туындады. Табиғат әлемі-адамдардың тіршілік ету ортасы. Адам табиғатсыз өмір сүре алмайды . Белгілі аймақта тіршілік ететін ағзалар жиынтығын зерттейтін биологияның ерекше бөлімін – экология деп атайды.

4 слайд

#5 слайд
• Бал арасы - жарғаққанаттылар отрядына жататын бунақдене.Ұзындығы 1-1,5см.Бұл өте пайдалы, үйірімен топтанып ұшатын бунақдене. Бір ұяда бір ұрғашы, бірнеше жүз еркек бал ара, жүз мыңға дейін жұмысшы бал ара болады. Бұлардың бәрі бір ұяда мекендейді.

5 слайд

#6 слайд
БАЛ АРАЛАРЫ

6 слайд

#7 слайд
• Ара – ұрғашы бал ара, еркек ара, жұмысшы ара деп үшке бөлінеді .  Ұрғашы бал ара күн сайын 1000-2000 жұмыртқа салады. Жыл өткен сайын жұмыртқалауы кемиді.Сондықтан 1-2 жылдан соң оларды жас бал аралармен алмастырып отырады. Небәрі 5-6 жыл өмір сүреді  Еркек бал ара шірне жинамайды, ұя тазаламайды. Тек ашық күндері ұшып ойнайды. Оның аяғында гүл шірнесін жинайтын « кәрзеңкесі» де болмайды. Жыныс қабілеті 3-4 аптада жетіледі. Ұрғашы бал араға жанасқан соң ол бірден өледі. Ұрғашы бал ара секілді еркек бал ара да тек омарташының балымен қоректенеді. Еркек бал ара небәрі 3 айға жуық өмір сүреді.  Жұмысшы бал ара жыныс қабілеті жетілмегендіктен шағылыспайды, сондықтан 30-35 күн өмір сүреді. Бұлар 3-4 күндігінен бастап – ақ дер нәсілдерін қоректендіреді, ұрғашы бал араны күтеді. Сондай –ақ алысқа ұшып, «барлаушылық» қызметін атқарады, гүл шірнесін жинайды, балауыз бөліп ұя салады және ұяларын қорғайды.

7 слайд

#8 слайд
          Қазақстан Респуликасында тараған Далалық бал аралары. Олар Қазақстанның Шығысында және Оңтүстігінде көп кездеседі. Менің зерттеп жатқан бал ара түрі – осы Далалық бал аралар түріне жатады. Бал араларының тіршілігі климатқа байланысты болып келеді. Біз қоңыржай климатта орналасқандықтан бір жыл төрт мезгілге бөлінеді. Осы төрт мезгілде бал араның тіршілігі әр түрлі болады. Бал аралары 2 негізгі кезеңге бөлінеді: біріншісі – активті  жұмыс  істеу кезеңі. Бұл кезде бал ара семьясы бал жинап, тамақтарын қорытып, көбею үрдісі жүреді. Екінші кезең бұған қарама – қарсы , күз бен қыс ұйқысы кезеңі. Бұл кезде олар ұрықтанып, көбеймейді, шіріне жинамайды. Керісінше, активті жұмыстағы қорек қорымен қоректенеді. Бал араларының тіршілігі ерте көктемнен басталады .  

8 слайд

#9 слайд
Ара балының түрлері Түйебұршақ   Қарақұмық  Шабындық Жөке   Таңқурай  Шайқурай

9 слайд

#10 слайд
Түйебұршақ (донник) балы бірінші сортты балға жатады. Ақ немесе ашық – янтарь түсті болып келетін хош иісі бар балдың бұл түрі глюкозаға бай. Түйебұршақ балы ішек ауруларына пайдалы.

10 слайд

#11 слайд
Шайқурай (кипрей) балы мөлдір жасыл сары түсті сұйық бал. Балдың бұл түрін әлсіздікке, жараны қайтаруға пайдаланамыз

11 слайд

#12 слайд
• Шабындық (луговой) балы бірінші сортты балға жатады. Сары қоңыр немесе алтын түсті балды шабындықтағы түрлі гүлдерден алады. Бұл бал арқылы тыныс алу, жүйке, жүрек және ас қорыту жүйесін емдеуге болады.

12 слайд

#13 слайд
• Жөке (липа) балы жақсы сортқа жатады. Сары жасыл түсті балдың бактерияға қарсы қасиеті бар. Жөке балының тамақ ауруларына пайдасы мол. Сондайақ, тыныштандыратын, ұйқыны жақсартатын қасиеті бар.

13 слайд

#14 слайд
• Таңқурай (малина) балы ақ түсті болады. Жоғары сортқа жататын балдың бұл түрі суық тигенде тұмаудың алдын алу үшін пайдаланылады.

14 слайд

#15 слайд
• Қарақұмық (гречишный) балы қою қызыл немесе қоңыр түсті болады. Жоғары сортқа жататын бұл балдың ерекше иісі бар. Қарақұмық балы темірге, магний, мысқа бай болғандықтан, түрлі қан ауруларын емдеуге пайдаланылады. Жүйке жүйесіне де қарақұмық балы бірден-бір ем. Сондай-ақ, тері ауруларын да балдың осы түрімен емдеуге болады .

15 слайд

#16 слайд
        Балдың емдік қасиеттері Ара балы мен ара балауызы түрлі ауруларға ем болатын өте құнды зат.

16 слайд

#17 слайд
• Қол-аяқ жансызданып ауырған жағдайда ара ұясын у сарымсақпен қосып жаншып алынған қоспаны ауырған жерге таңып қойса өз нәтижесін береді. • Тері қышымасы,шиқан,ауыздық,қот ыр шыққанда ара ұясын 7 күн спиртке шылап қойып,8-күннен бастап күніне бірнеше рет жағу керек. • Денеге түрлі жарақат шыққанда ,күйіп қалған кезде 60грамм балға бір шай қасық балық майын қосып,жақсылап араластырып жағу жарақаттың тез жазылуына септігін тигізеді.

17 слайд

#18 слайд
Менің балдың емдік қасиеттерін анықтау барысында жүргізген тәжірибем:

18 слайд

#19 слайд
• № 1. Жақпамай • Бет және қол терісін қалпына келтіруге арналған жақпамай • Құрамы: бал,банан,май, жұмыртқаның ағы

19 слайд

#20 слайд
• № 2. Қоспа • Улы жәндіктердің шағып алуына қарсы • Құрамы: Бал және сарымсақ

20 слайд

#21 слайд
№ 3. Тұнба • Тіс түбін бекемдеу және тісті ағартуға арналған • Құрамы: Бал және сіркесуы

21 слайд

#22 слайд
№ 4. Тұнба Құлақ ауруларына және бұлықты тоқтатуға арналған. Сонымен қатар қол терісінің жарылуына қарсы • Құрамы: Сүт,бал

22 слайд

#23 слайд
• № 5. Қоспа • Жөтелге қарсы • Құрамы: Бал,пияз, қойдың майы, қант,лимон

23 слайд

#24 слайд
Өзімнің мектебім де бірге оқитын сыныптастарымнан сауалнама алдым. Менің сыныбымда 23 оқушы оқиды , 23 оқушыдан сауалнама алынды.0 5 10 15 20 25 иә   жоқ

24 слайд

#25 слайд
Зерттеу барысында келесі қорытындыға келдім. Адам организміне иммундық жүйені көтеріп, организмның ауруларға төзімділігін арттыратын ара өнімдерін беретін омарташылық жүргізу біздің мектепте дамыту тиімді. Мектепте оқушыларды ара өсіру шаруашылығына үйрету аркылы ата-бабалардан қалған кәсіп омарташылықты жаңғыртуды негіздеп, оқушыларды туған өлкенің табиғатын сүюге, қорғауға тәрбиелеу. Оқушыларға омарташылықтан өнім алудың тиімді жолдарымен және оның биологиялық ерекшеліктерімен таныстыру. Мектеп бітірген кезде оқушылар бір жақсы мамандық (омарташылық) алып шығуға мүмкіндік жасау.Қорытынды

25 слайд