Бала Абайдан дана Абайға дейін презентация 6-сынып

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы: Бала Абайдан дана Абайға дейін

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың мақсаты:6.2.4.1 ауызекі және ресми стильдегі мәтіндердің тақырыбын, мазмұнын, тілдік ерекшелігін салыстыру; 6.4.3.1 көнерген сөз, эвфемизм, дисфемизм, табу сөздердің қолданыс аясын түсіну және ажырата білу

2 слайд

#3 слайд
Бағалау критерий Ауызекі және ресми стильдегі мәтіндердің тақырыбын, мазмұнын тілдік ерекшеліктерін салыстырады. Қолданысқа қайта енген көнерген сөздерді түсінеді

3 слайд

#4 слайд
Адам өз ортасымен күнделікті түрлі қарым – қатынаста болады.Сол арқылы тіршілік жасайды,білім,тәжірибе жинайды, жетіледі,өседі.Ал қарым – қатынас, негізінен, ауызекі тілдесу арқылы жүзеге асады.Ауызекі сөз ерекше сипатта құрылады.Ол стиль ауызекі сөйлеу стилі деп аталады.Ауызекі сөйлеу стилі – қазақ тілі стильдерінің бір тармағы. Ауызекі сөйлеу стилі бірнеше түрге бөлінеді: 1) дидарластық сөз(әңгімелесу, сұхбаттасу); 2) полемикалық (дауласу) сөз; 3) көпшілікке арналған сөз (баяндама, лекция). Ауызекі сөйлеуде: 1.Сұраулы сөйлемдер көп қолданылады 2.Толымсыз сөйлемдер жиі қатысады 3.Сөйлемдердің Келмегенде ше? Көргенде қандай? Тәрізді үлгіде құрылған түрлері көп жұмсалады 4. Сөйлемде қысқарып құралған сөздер көп кездеседе: алып-ап, келіп-кеп, келгенмін- кегем.

4 слайд

#5 слайд
Іс қағаздар дегеніміз-жеке адамның, ұжымның,фирмалардың, мекемелердің атқаратын қызметіне байланысты пайда болатын жазбаша (ауызша) қарым-қатынас құралы. Іс қағаздарының мынадай түрлері бар: 1.Әр түрлі мазмұндағы арыздар. 2.Өмірбаян . 3.Анықтама, түсінікхат,ақпар, есеп, хабарлау т.б. 4.Іс жөнінде мәлімет (хат) алысу, келісім жасасу, шешім шығару, хабарлау т.б. 5.Мекемеде өткен мәжілістердің жүрісін, шешімін баяндайтын құжат – хаттама. 6.Бұйрық. Қызметкер жөніндегі мінездеме, мінездеме, ұсыныс т.б. Іс жөніндегі қатынас қағаздар бірнеше бөліктен құралады: 1.Қатынас қағазының жіберілген мерзімі (күні, айы, жылы). 2.Қатынас қағаз жіберілген мекеменің (фирманың),мекеме басшысының аты-жөні. 3.Қатынас қағазының мазмұны. 4.Қатынас қағазды жіберуші жөнінде мәлімет және оның қолы. Қатынас қағаздың композициясына кіретін әр бөлік «реквизит» деп аталады.Әр реквизиттің жазылуына, пунктуациясына қойылатын талаптар бар.Ол талаптар мемлекеттік нұсқауларда айтылған. Іс қағаздар стилінің ерекшеліктері: 1.Мәтін өте жинақы құрылады. 2.Сөйлемдер негізінен номинативті, екі негізді болып келеді. 3.Сөйлемдегі сөздер базистік тәртіпке сай орналасады. 4.Экспрессивті сөздер қатыспайды. 5.Мәтін баяндау ретінде келеді. Іс қағаздарының басында, соңында қағаздың жіберілу мерзімі міндетті түрде цифрмен көрсетіледі.Іс қағазының мазмұнына байланысты мазмұнының ішінде келетін сандар цифрмен де, әріпті жазумен де көрсетіледі.Бірден онға дейінгі сандарды әріпті жазумен таңбалаған дұрыс.

5 слайд

#6 слайд
Белгілері 1-мәтін 2-мәтін Тақырыбы Мазмұны Тілі Қорытынды

6 слайд

#7 слайд
Дескриптор Білім алушы 1.Мәтіндердің тақырыбын анықтайды 2.Мазмұнын біледі 3.Тілдік ерекшелігін анықтайды

7 слайд

#8 слайд
Қолданысқа қайта енген көнерген сөздер Архаизмдер

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
1.Қаламқас орта бойлы , ақ құба,отты қара көзді бойжеткен.Ақ шәйі көйлектің сыртынан қызыл бешпет киіпті. Аяғына кигені- мәсі. Басында- құндызбен ұсталған сәукеле. Шашына күмістен шашбау таққан. 2.Исатайдың сол күнде Ақтабан аты астында, Дулығасы басында... 2-топ 3.Биенің сүтінен қымыз дайындау үшін оны саба аталатын көне ыдысқа жылы күйінде емес, салқындаған қалпында құяды. Үйіне кірген кісіге қазақ ас татырмай жібермейді. Сондағы ұсынатыны , бар болса қымыз, ол болмаса, айран, ірімшік, құрт сияқты тағамдар болған.(С.Мұқанов)) 4.Төстік бір күні ауылдың арасында отырған тарғақты садақпен тартып қалады. Ақ сырмалы сауытты сұрағаным , Ер Төстік ер еді, сол кисін деп едім. Қырық уәзір үш күншілік жерге шығарып салып қайтады. («Ер Төстік»ертегісінен) 3-топ 5.Алмас қылыш сартылдап Алтынды жүген жарқылдап Найзасы аумай қолынан, Желі тұрып оңынан 6.Бір қыз кетіп барады, Қара жорға мінгені, Қара торқа кигені... -Білегінің шырайы айбалтаның сабындай . -Көш алдында сұлудың Он қыз нөкер қасында.(«Қыз Жібек»)) 4-топ 7.Қазақтың киіз үйіне лайықталып жасалған үй жиһаздары болған. Олар кебеже, әбдіре, жүк аяқ, жастық ағаш. Ойлы болсаң озып көр 8.Өзге елде сұлтан болғанша ,өз еліңде ұлтан бол

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
М.О. Әуезов 1897 жылы Семей облысы, Абай ауданында дүниеге келген. Алғашында атасы Әуезден мұсылманша сауат ашып, хат таниды. Төңкеріс қарсаңында Алаш қозғалысының Семейдегі жұмысына қатысады. 20- жылдары Ленинград университетінде, Ташкенттегі Орта Азия университетінің асперантурасында оқиды. Бұл жылдары М.Әуезов әлем әдебиеті үлгісімен терең танысып, жан- жақты, кемел білім алып шығады.

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
1 том 1942 жылы 2 том 1947 жылы 3 том 1952 жылы 4 том 1956 жылы “Абай жолы” романы 1949 ж. Мемлекет сыйлығы берілді 1959 ж. Лениндік сыйлыққа ие болды

20 слайд

#21 слайд
ІІ Көркем шығарманың сюжеті, көтерген тақырыбы, проблематикасы Түн-түнекте Құз-қияда Қапада Қастықта Шайқаста Жұтта Тайғақта Жайлауда Еңісте Оқапта Асуда Тарауда Биікте Абай аға Кек жолында Қарашығын Өкініште Қақтығыста Қоршауда Қайтқанда Қат-қабатта Шытырманда Бел-белесте Өрде Қияда М.Әуезов (1897-1961 ж.ж.) “Абай жолы” романы 1 том 3 том 2 том 4 том

21 слайд

#22 слайд
1 том 2 том 3 том 4 том 4 том 3 том 2 том 1 том Абайдың өсу жолы Құнанбайдың құлдырау жолы

22 слайд

#23 слайд
ІІІ Көркем образдары, образдар галереясы. “Абай жолы” романындағы кейіпкерлер тобы № Тақырыбы Кейіпкерлер 1 “Шыңға шыққан жас шынар” Абай 2 “Адамның емес, ата ұлдары” Құнанбай, Оразбай, Тәкежан (дәулетті адамдар) 3 “Аталының қорлығы қосқандар” Дәркембай (кедей) 4 “Жарқ етпес қара көңілім”Зере, Ұлжан, Тоғжан, Әйгерім, Ділдә 5 “Өмірге көзімді ашқан” Пушкин, Толстой, Михаэлс

23 слайд

#24 слайд
Эпопеяның негізгі бөлімдері Құнанбайдың іс-әрекеті “Қайтқанда” Қодар мен Қамқаны өлім жазасына кесуі. Қарашоқыда үкімді орындату “Қат-қабатта” Құнанбайдың аталас руларға өктемдігі. Жігітек, Бөжей ауылын шабуы “Жолда” Қарқаралыда мешіт салдыртуы Бөжейлердің Құнанбаймен татуласуы Шытырманда Абайды Құлыншаққа жіберуі Кәмшәт жайын, Абайдан естуі. Өз мойнына кінә алуы “Бел-белесте” Құнанбайдың Майбасар мен Құдайбердіні жазалаған жігітек аулын шабуға жиналуы. Құнанбайдың шегінуі “Өрде” Құнанбайдың Байсал қыстауына таласуы. Құнанбайдың Базаралыны жат көрмеуі, оны бағалай түсіне білуі. Абайға таққан үш кінә “Тайғақта” Құнанбайдың қажыға аттануы “Оқапта” Өз немересі Әмірді өлтірмек болуы. Ақшоқыда туған Абай әнінің Құнанбайға жат естілуі, әнге тиым салуы Романдағы Құнанбай әрекеті

24 слайд

#25 слайд
М.Әуезов “Абай жолы” романындағы әйелдер бейнесі “Сенсіз дүние маған жоқ” Мағрипа, Мәкен, Салиха “Қапастағы еркелер”: Салтанат, Нұрғаным, Еркежан “Күндестің аты – күндес”: Айғыз, Ділдә “Көзімнің қарасы” Сүйген жарлары – Тоғжан, Әйгерім “Қарашығым қоңыр қозым...” Абайдың аналары - Зере мен Ұлжан “Жолыңа жаным құрбан” Бақытсыз шерменделер – Керімбала, Үмітей

25 слайд

#26 слайд
Романдағы Абай әрекеті Эпопеяның негізгі бөлімдері Абай іс-әрекеті “Қайтқанда” Әке қолындағы қаннан үркеді, қатты шошиды. Ауырып қалады “Қат-қабатта” Шөже өнеріне сүйсінеді, әрі әкесі үшін қатты ұялады. Шындықты мойындайды “Жолда” Алғаш рет әкесінің қаталдығына қарсы шығады Шытырманда Тоғжанды сүйе тұра, ескілікке қарсы шыға алмайды “Бел-белесте” Әкесінің Бөжей аулына істеп отырған әділетсіздігін бетке басады “Өрде” Ескілікке қарсы шыға алмайды, әке тілін алмай, Бөжейге ас береді, елге аты тарайды “Қияда” Жұттан кедей аулын қорғайды. Орыс әдебиетіне бой ұрып, өз бетінше оқи бастайды. Әкесіне тойтарыс береді. “Тайғақта” Абайдың Дәркембайды жұбатуы, Әйгерімді кездестіруі. Әйгерімге үйленуі “Жайлауда” Майбасардың кедей-кепшікке істеп отырған зорлығына тыйм салуы “Еңісте” Абайдың Пушкинді оқуы. Ласовский, Андреевтермен пікірлесуі. Михайловпен кездесуі. Достық “Оқапта” Әмірді ажал тырнағынан арашалауы. Қансонарда өлеңінің тууы “Биікте” Пушкинді аударуы. Татьянаның зарын Әйгерімнің әсем әнімен қазақ сахарасына танытуы “Эпилог” Абай – ақын. Абай өлеңдерінің халық арасына таралуы.

26 слайд

#27 слайд
Өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы, Қиыннан қиыстырар ер данасы. Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп, Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы

27 слайд

#28 слайд
Шын хакім, сөздің асыл – баға жетпес, Бір сөзің мың жыл жүрсе дәмі кетпес. Қарадан хакім болған сендей жанның, Әлемнің құлағынан әні кетпес. М.Жұмабаев

28 слайд

#29 слайд
2-слайд

29 слайд

#30 слайд
3-слайд

30 слайд

#31 слайд
4-слайд

31 слайд

#32 слайд
5-слайд

32 слайд

#33 слайд
6-слайд

33 слайд

#34 слайд
7-слайд

34 слайд

#35 слайд
8-слайд

35 слайд

#36 слайд
9-слайд Оспан Құнанбайұлы (оң жақтағы бірінші)

36 слайд

#37 слайд
Абайұлы Әбдірахман 10-слайд

37 слайд

#38 слайд
Кітапханадағы Абай 11-слайд

38 слайд

#39 слайд
12-слайд Қалың елім, қазағым, қайран жұртым

39 слайд

#40 слайд
А.Байтұрсынов М.Жұмабаев С.Торайғыров 13-слайд Абай ізбасарлары

40 слайд

#41 слайд
14-слайд Абайдың көзін ашқандар

41 слайд

#42 слайд
15-слайд Өлсем, орным - қара жер сыз болмай ма?

42 слайд

#43 слайд
Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз. Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс. Н.Ә.Назарбаев

43 слайд

#44 слайд
Абай поэзиясы Табиғат лирикас ы Халық- мұңы лирикас ы Өнер лирикас ы Мінез лирикас ы Білім – ғылым лирикас ы Махабба т лирикас ы 1-топ

44 слайд

#45 слайд
Сұрақ-жауап стратегиясы 2-топ 1.Әдеби шығарма дегеніміз не? 2.Жанр түрін ата 3.Өлең дегеніміз не? 4.Идея дегеніміз не? 5.Өлеңнің құрылысын ата

45 слайд

#46 слайд
1-топ Абай жолы 2-топ Құнанбай жолы

46 слайд

#47 слайд
“Абай жолы” романынан үзінді Ақын қонақтар

47 слайд

#48 слайд
№ Сұрақтар Дұрыс Дұрыс емес 1“Абай жолы” романындағы негізгі кейіпкер - Абай 2Ұлжан - қатыгез, зұлым, қара ниет адам 3 Роман Абайдың жиырма жасар кезінен басталады 4 Құнанбай Тобықты руынан шыққан ақылды, мейірімді адам 5 Абайдың орыс жан досы - Толстой 6 “Желсіз түнде жарық ай, сәулесі суда дірілдеп” халық- мұң лирикасы 7“Абай жолы” романы 19 ғ. ІІ жартысында жазылған туынды Проблемалық полемика 1-топ

48 слайд

#49 слайд
М.Әуезов кім? Әуезов шығармалары 2-топ ТОПТАСТЫРУ стратегиясы

49 слайд

#50 слайд
Дебат стратегиясы Ұлжан бақытты ана болды ма? 1-топ жақтаушы 2-топ даттаушы

50 слайд

#51 слайд
Ой толғау стратегиясы Жүрегімнің түбіне терең бойла, Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім, Мыңмен жалғыз алыстым, кінә койма.

51 слайд

#52 слайд
Ғұмырдария стратегиясы Қазақтың ұлы ақына Абай Құнанбаевтың өмір жолын зерттеген Абай танушылар: Мұхтар Әуезов, Зейнолла Қабдолов, Қажым Жұмалиев. Мұхтар танушылар: Кәкен Оразалин, Мекемтас Мырзахметов, Дүкенбай Досжанов “Мұхтар жолы” романын жазған. “Абай жолы” романын орыс тіліне аударып, жазған орыстың жазушысы Собольев. “Абай жолы” романы 54 тілге аударылған.

52 слайд

#53 слайд
Инсерт әдісі Кімді оқыдым Танысқан шығармам Берген тәрбиесі Менің көзқарасым

53 слайд

#54 слайд
Үйге тапсырма 1.М.Әуезов өміріне хронологиялық таблица жазып келу 2.“Абай жолы” романындағы “Шытырманда” бөлімін оқып, жоспар құру

54 слайд