Біржан-Сара айтысы

#1 слайд
Айтыс өнері –
миллиондаған аудиториясы
бар құдіретті қару.
1 слайд
Айтыс өнері – миллиондаған аудиториясы бар құдіретті қару.
#2 слайд
“Біржан мен
Сара”
айтысындағы
Біржан мен Сара
сипаты
2 слайд
“Біржан мен Сара” айтысындағы Біржан мен Сара сипаты
#3 слайд
Сара
Тастанбекқызы
(1878 – 1916)
Біржан
Қожағұлұлы
(1834 – 1897)
3 слайд
Сара Тастанбекқызы (1878 – 1916) Біржан Қожағұлұлы (1834 – 1897)
#4 слайд
Құрылысы мен көркемдігі жағынан өз дәуірінде ақындар айтысы ішінде
үздігі саналатын Біржан мен Сара айтысы. Бірі Арғын руының атынан шығып сөз
таластырса, енді бірі Найман елінің намысын қорғап, ақындық шабытын қосқан
екі ақынның айтыстағы сипатын бүгінгі сабақта саралайық.
• Өнер таластырған саңлақ ақын қыздың, шешен ділмар жігіттің
дарынды айтысының негізгі тақырыбы қандай? Түрі жағынан қандай
айтыс?
• Айтыстағы Біржан мен Сара өзді - өзін қалай таныстырады?
• Екін ақын да айтыста бір – бірін тамаша өнер иесі деп бағалайды.
Өнер мен өнерпаздыққа бас иеді. Біржан Сараны, Сара Біржанды
айтыста қалай бағалайды?
• Айтыстағы өршілдік. “Менің өнеріммен сөз таластыра алмайсын”, -
деген рух асқақ сөз нөсері қай ақында басым? “Қысқартам адымыңды
бір – ақ аттап...” деп үрейлендіретін кім?
• Біржан Орта жүздің бұлбұлымын деп қарсыласымен қаймықпай
айтысса, әрі өнерің ұлдан артық екен деп жігер бере сөйлесе, Сара
сөзінде де “Кестенің бізі сала алмас” соны өрнектер кездеседі. Ол
қандай өрнектер? (Оқулықпен жұмыс)
• Біржан айтыста өзін неге теңейді?
4 слайд
Құрылысы мен көркемдігі жағынан өз дәуірінде ақындар айтысы ішінде үздігі саналатын Біржан мен Сара айтысы. Бірі Арғын руының атынан шығып сөз таластырса, енді бірі Найман елінің намысын қорғап, ақындық шабытын қосқан екі ақынның айтыстағы сипатын бүгінгі сабақта саралайық. • Өнер таластырған саңлақ ақын қыздың, шешен ділмар жігіттің дарынды айтысының негізгі тақырыбы қандай? Түрі жағынан қандай айтыс? • Айтыстағы Біржан мен Сара өзді - өзін қалай таныстырады? • Екін ақын да айтыста бір – бірін тамаша өнер иесі деп бағалайды. Өнер мен өнерпаздыққа бас иеді. Біржан Сараны, Сара Біржанды айтыста қалай бағалайды? • Айтыстағы өршілдік. “Менің өнеріммен сөз таластыра алмайсын”, - деген рух асқақ сөз нөсері қай ақында басым? “Қысқартам адымыңды бір – ақ аттап...” деп үрейлендіретін кім? • Біржан Орта жүздің бұлбұлымын деп қарсыласымен қаймықпай айтысса, әрі өнерің ұлдан артық екен деп жігер бере сөйлесе, Сара сөзінде де “Кестенің бізі сала алмас” соны өрнектер кездеседі. Ол қандай өрнектер? (Оқулықпен жұмыс) • Біржан айтыста өзін неге теңейді?
#5 слайд
Ақ иық, мұзбалаққа
Бұлбұл
Аспандағы аққу
Біржан Бәйге атына
Кең қолтық, жібек жал арғымақ
Байпаң жорға
Қыранға
5 слайд
Ақ иық, мұзбалаққа Бұлбұл Аспандағы аққу Біржан Бәйге атына Кең қолтық, жібек жал арғымақ Байпаң жорға Қыранға
#6 слайд
Ақ тұйғын
Тоты құс
Ақ иық бұлбұл
Сара Арғымақ
Наркескен
– Біржаннан Сара не себептен жеңілді? Біржан
Сараны жеңгенімен, Сараға қандай қолдау көрсетті?
6 слайд
Ақ тұйғын Тоты құс Ақ иық бұлбұл Сара Арғымақ Наркескен – Біржаннан Сара не себептен жеңілді? Біржан Сараны жеңгенімен, Сараға қандай қолдау көрсетті?
#7 слайд
-Айтыс мәтінінде қандай сөз образдары бар?
(Мәтінмен жұмыс, әдеби теориялық талдау)
Көрінсін Біржан Салға ай секілді,
Ақ құйрық көңіл ашар шай секілді.
Ұсынса қол жетпейтін арғымағым,
Арғынға баламаймын тай секілді.
(Ирония – зілді кекесін - асыра мақтау)
Кісі емес ел намысын ұққандай – ақ,
Ербиер елсіз тауға шыққандай-ақ.
Жиенқұл күжірейіп келер ме екен
Он мата арқасына тыққандай-ақ.
(Сарказм -ащы мысқыл)
7 слайд
-Айтыс мәтінінде қандай сөз образдары бар? (Мәтінмен жұмыс, әдеби теориялық талдау) Көрінсін Біржан Салға ай секілді, Ақ құйрық көңіл ашар шай секілді. Ұсынса қол жетпейтін арғымағым, Арғынға баламаймын тай секілді. (Ирония – зілді кекесін - асыра мақтау) Кісі емес ел намысын ұққандай – ақ, Ербиер елсіз тауға шыққандай-ақ. Жиенқұл күжірейіп келер ме екен Он мата арқасына тыққандай-ақ. (Сарказм -ащы мысқыл)
#8 слайд
8 слайд
#9 слайд
9 слайд
#10 слайд
10 слайд
#11 слайд
11 слайд
#12 слайд
12 слайд
#13 слайд
Десек те қиын заманы
Торлаған тұрман сананы.
Мойындады дүйім жұрт
Сұңғыла сөзді Сараны.
Сынаған тағдыр кезде бір
Ұсынған қолын езбе өмір,
Суырыла сөйле Сарадай
Ұшқын атып көзден нұр.
Біржан – бұрынғы–соңғы қазақтың сал- сері
ақындарының ағасы, ұстазы, жанашыр өнерпазы. Өнер
дамыған сайын Біржан мұрасы мәңгі бірге жасамақ
13 слайд
Десек те қиын заманы Торлаған тұрман сананы. Мойындады дүйім жұрт Сұңғыла сөзді Сараны. Сынаған тағдыр кезде бір Ұсынған қолын езбе өмір, Суырыла сөйле Сарадай Ұшқын атып көзден нұр. Біржан – бұрынғы–соңғы қазақтың сал- сері ақындарының ағасы, ұстазы, жанашыр өнерпазы. Өнер дамыған сайын Біржан мұрасы мәңгі бірге жасамақ
#14 слайд
Біржан кім? Сара кім?
Атағы несімен қалды? Атағы несімен қалды?
14 слайд
Біржан кім? Сара кім? Атағы несімен қалды? Атағы несімен қалды?
#15 слайд
Үйге тапсырма.
Ой толғау жазу
“Біржан” тобы – Біржан – азамат
ақын
“Сара” тобы – Сара – үздік өнер
иесі.
15 слайд
Үйге тапсырма. Ой толғау жазу “Біржан” тобы – Біржан – азамат ақын “Сара” тобы – Сара – үздік өнер иесі.
#16 слайд
.
Т ү й і н
Фамилиясы, аты, әкесінің аты: Жұмабекова
Гүлнара Тыныштыққызы
Туған күні, айы, жылы: 10 наурыз 1972
Ұлты: қазақ.
Білімі: жоғары.
Бітірген оқу орны, жылы: Орал педагогикалық
институты - 1993
Мамандығы: “қазақ тілі мен әдебиеті” пәні мұғалімі
Жұмыс орны: Сапақкөл орта мектебі
Қызметі, пәні: қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі,
уақытша 5, 6, 7 сыныптарға тарих пәні
Сабақ беретін сыныбы: Ү – Х сынып
Педагогикалық еңбек өтілімі: 17 жыл 6 ай
Біліктілігі: ІІ санат
Курс тақырыбы, өткен жылы :
1. «Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің кәсіби
құзіреттілігін арттыру» - 2009 ж
Мадақтаулары:
1.Аудандық марапаттау қағазы – 2008 ж.
2. Аудандық марапаттау қағазы – 2009 ж.
3.Облыстық құрмет грамотасы – 2009 ж.
16 слайд
. Т ү й і н Фамилиясы, аты, әкесінің аты: Жұмабекова Гүлнара Тыныштыққызы Туған күні, айы, жылы: 10 наурыз 1972 Ұлты: қазақ. Білімі: жоғары. Бітірген оқу орны, жылы: Орал педагогикалық институты - 1993 Мамандығы: “қазақ тілі мен әдебиеті” пәні мұғалімі Жұмыс орны: Сапақкөл орта мектебі Қызметі, пәні: қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі, уақытша 5, 6, 7 сыныптарға тарих пәні Сабақ беретін сыныбы: Ү – Х сынып Педагогикалық еңбек өтілімі: 17 жыл 6 ай Біліктілігі: ІІ санат Курс тақырыбы, өткен жылы : 1. «Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің кәсіби құзіреттілігін арттыру» - 2009 ж Мадақтаулары: 1.Аудандық марапаттау қағазы – 2008 ж. 2. Аудандық марапаттау қағазы – 2009 ж. 3.Облыстық құрмет грамотасы – 2009 ж.
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген